جديدترين مقالات مرتبط با مدیریت فناوری اطلاعات IT
ارسال شده توسط احمد محمدی | 2 01, 2014 | بازدید‌ها (1619)
 
سیستم پشتیبانی حمل و نقل عمومی
 
یک تصمیم سیستم پشتیبانی برای بخش حمل و نقل عمومی ( SIGGESC  project)
چکیده :
SIGGESC یک سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS است که به بخش حمل و نقل عمومی معطوف شده است
SIGGESC امکان هماهنگی و برنامه ریزی را برای خطوط اتوبوس فراهم می آورد وبه  فرآیندهای صدور مجوز کمک می کند .
این پروژه نه تنها ارزش افزوده بر IMTT را سبب شده است بلکه برای شرکت های پرتغالی حمل و نقل مسافر با ایجاد یک سیستم اطلاعاتی یکپارچه این امکان را فراهم می آورد که فرآیندهای کاری خودکار و روزمره  شوند. بهره وری بیشتر در بازرسی و فرآیندهای صدور مجوز ایجاد شود و مرجع اطلاعاتی در سیستم حمل و نقل جاده ای مسافران سازماندهی شود . این پایگاه داده مجموعه ای از منابع و شاخص ها و پارامتر ها را برای فرآیند نظارتی فراهم می آورد.
کلمات کلیدی : سیستم های پشتیبانی تصمیمات مکانی-سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS )-کاربردهای وب جی آی اس (web GIS ) – حمل و نقل عمومی- برنامه ریزی حمل و نقل
معرفی :
نهادهای مسئول برنامه ریزی و مدیریت حمل و نقل در سطح ملی به خصوص با توجه به مقررات وسایل حمل و نقل موجود  در حال مبارزه با مشکلات مرتبط با اطلاعات موجود از لحاظ کمیت و کیفیت هستند.
داده های جغرافیایی دیجیتالی (عددی ) در حال افزایش اهمیت می باشند به عنوان نتیجه پیشرفت تکنولوژی اطلاعات که ابزار حمایتی جدید را برای تصمیم گیری و فرآِند مساله در حوزه مکانی فراهم می آورد.
به گفته بالتر در سال 2008 سیستم اطلاعات جغرافیایی برای حمل ونقل GIS-T اتصال دهنده میان سخت افزار و نرم افزار و اطلاعات و مردم وسازمان ها و موسسات  برای جمع آوری و ذخیره سازی و آنالیز و ارتباط نوع خاصی از اطلاعات درباره زمین است . نوع خاصی از اطلاعات سیستم حمل و نقل و ناحیه جغرافیایی هستند که این سیستم ها را تحت تاثیر قرار می دهند یا تحت تاثیر آن قرار می گیرند.
در واقع GIS_T  نشان دهنده یکی از مهم ترین کاربردهای GIS است. و همانطور که میلر در سال 2001 اظهار داشت کاربردهای GIS_T دامنه گسترده ای از حمل ونقل را در بر می گیرد.
تحلیلگران حمل و نقل و تصمیم گیران از ابزارهای GIS برای برنامه ریزی زیر ساختارها طراحی ومدیریت و برنامه ریزی حمل و نقل عمومی و عملیات و تجزیه وتحلیل و کنترل ترافیک و تجزیه و تحلیل ایمنی حمل و نقل و ارزیابی اثرات زیست محیطی و خطرات کاهش و پیکربندی و مدیریت سیستم های تدارکات پیچیده استفاده می کنند . موارد نامبرده فوق تنها بخشی از کاربردها در این حوزه می باشد.
سیستم های حمل و نقل هوشمند از جمله سیستم بزرگراه وسیله نقلیه هوشمند و سیستم خودکار موقعیت خودرو به خصوص بخش بلند پروازانه ای ازGIS و تکنولوژی های مرتبط سیستم های بسیار متنوع حمل و نقل می باشد.
با این محتوا و با همکاری میان IMTT و ISEGI-UNL سیستم GIS که معطوف بر بخش حمل و نقل عمومی بود گسترش داده شد.
SIGGESC اولین پایگاه داده اطلاعات عددی شامل خطوط اتوبوسرانی برای اقلیم پرتغال بود.
همه اسناد موجود برای مسیرهای اتوبوس چاپ شده بودند یا نقشه هایی بودند که با دست رسم شده بودند . سرانجام با توجه به پروژه SIGGESC هم اکنون یک پایگاه داده یکپارچه و قابل اعتماد که سازماندهی , نظارت , همکاری و برنامه ریزی را با توجه به مسائل حمل و نقل عمومی پشتیبانی می کند موجود است .همچنین به  فرایندهای صدور مجوز کمک می کند . علاوه بر این SIGGESC به ساخت و ساز از یک پایگاه داده ساخت یافته , سازمان یافته  با پایگاه داده به روز شده با اطلاعات مربوط به حمل و نقل عمومی کمک می کند که منجر به تقویت روابط و به اشتراک گذاری اطلاعات میان شرکت های اتوبوس و IMTT می شود.
سابقه:
سیستم پشتیبان تصمیم مکانی (SDSS ) از سیستم پشتیبان تصمیم(DSS ) تکامل یافته است که شامل محتویات مکا ن- زمینی می شود. این سیستم برای کاربران یک محیط تصمیم گیری که قادر به تجزیه و تحلیل اطلاعات جغرافیایی است فراهم می آورد.
فن آوری های متعددی وجود دارد که می تواند تصمیم گیری های مکانی را حمایت نماید مثل سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS ,سیتم خبره ES ,سنجش از راه دور RS و DSS
این نوع از چارچوب عبارتند از :1- قابلیت مدلسازی تحلیلی 2-سیستم مدیریت پایگاه داده 3- صفحه نمایش گرافیکی 4- ابزارهای گزارش دهی 5- دانش تصمیم گیرندگان
یکی از معمول ترین کاربردهای SDSS در GIS_T در زمینه مدل سازی حمل و نقل یا مشکلات مسیریابی حمل و نقل می باشد . خواننده علاقمند به یک بررسی کامل و گسترده از کاربردهای SDSS می تواند به کتاب منتشر شده Sugumaran
 (2010) رجوع نماید.
پروژه   SIGGESC از نیاز به یک پایگاه داده مکانی استاندارد شامل تمام خطوط اتوبوس در پرتغال از 133 شرکت حمل و نقل و 5000 خط اتوبوسرانی آغاز شد .
این پروژه شامل توسعه سیستم پشتیبانی مکانی براساس یک رابط GIS است که به منظور کمک به نظم دهی , نظارت , هماهنگی و برنامه ریزی خطوط اتوبوس موسسه پرتغالی برای جابه جایی و حمل و نقل زمینی یا همان موسسه IMTT
به کار می رود .
استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی برای مدیریت خطوط اتوبوس شرکت های اتوبوسرانی با انتشار بخش نامه N32/2009 از سوی وزارت کارهای عمومی و حمل و نقل و ارتباطات MOPTC اجباری شد.
شرکت های اتوبوس با استفاده از الحاقات SIGGESC (برنامه های دسکتاپ و وب جی آی اس ) خطوط اتوبوس را به وسیله وارد کردن اطلاعات مکانی  در برنامه ها ایجاد نمودند . به این صورت که نقاط معرف ایستگاه های اتوبوس
و خطوط نشان دهنده مسیرهای اتوبوس می باشند. آنها همچنین اطلاعات الفبای عددی مثل صفات داده های مکانی 
و برنامه زمانی متناظر با خطوط اتوبوس را وارد نمودند .
علاوه بر آن عملکردها کاربر می تواند از SIGGESC برای جستجو میان داده های معرفی شده , ایجاد گزارش و مدیریت خطوط اتوبوس و شبکه های خود استفاده کنند .
اولین نسخه از نرم افزار دسکتاپ SICO3 در سال 2002 توسعه داده شد . این نسخه تنها مجاز به معرفی و بارگیری از خطوط اتوبوس توسط شرکت ها بود .
قبل از آنکه برنامه میان همه شرکت های اتوبوس منتشر شود آزمون های آزمایشی با دو شرکت Vimeca و Scotturb که از شهرداری های Oeirs وCascais بودند انجام شد.
این برنامه از آن سال تکامل یافت و تا سال 2008 تشکیل شده از مجموعه ای از زیر سیستم ها یا برنامه های کاربردی مدولار شامل موارد زیر بود :
SICO توسعه یافته در سال 2002
SICO توسعه یافته در سال 2003و 2004و 2005و 2006
سرانجام در سال 2008 پنج مدل فوق به یک برنامه واحد SICO  v5.0. تبدیل شدند . در سال 2009 تیم SIGGESC  با هدف افزایش بهره وری در اعمال نظارت و همچنین در فرآیندهای صدور مجوز کاربرد web و web GIS را توسعه داد.
هم اکنون SIGGESC شامل دو مدل برنامه است:
نرم افزار دسکتاپ SIC_GIS
پرتال SIGGESC  - نرم افزار web و web GIS
معماری SIGGESC
با مهاجرت و تکامل SIGGESC به جدید ترین فن آوری ها و راه حل های مرتبط با وب , نسخه فعلی نرم افزار ارتباطات میان شرکت های اتوبوس و IMTT  را از طریق افزایش و بهبود تعامل میان آنها پشتیبانی می کند . به عنوان مثال با به اشتراک گذاشتن داده های مکانی توسط آپلود نمودن آنها به پرتال SIGGESC.
همانطور که گفته شد برنامه های کاربردی SIGGESC کنونی از یک نرم افزار GIS desktop(SICO) و نرم افزارweb  و web GIS تشکیل شده است.
SICO به کاربران اجازه می دهد تا داده های مکانی والفبایی را برای خط اتوبوس و ایستگاه اتوبوس و مسیر و برنامه زمان بندی خلق و ویرایش نمایند. این نرم افزار همچنین کاربران را قادر می سازد تا به طور خودکار و به صورت پویا گزارش را خلق نمایند و خطوط اتوبوس را به پرتال SIGGESC آپلود نمایند . از سوی دیگر نرم افزار وب سایت و web GIS رابط ارجح برای تعامل میان شرکت های اتوبوسرانی و IMTT است.
 در واقع کاربران SICO ( شرکت های اتوبوس ) خطوط اتوبوس را در این دسکتاپ GIS ثبت می کنند و این همچنین کاربران را قادر می سازد تا اطلاعات وارد شده را جستجو کنند و سپس آنها را از طریق آپلود  کردن خطوط اتوبوس
به پرتال SIGGESC ,به IMTT بفرستند.
کاربران SIGGESC همیشه از کمک و راهنمایی یک مرکز تخصصی  برخوردارند تا بتوانند هر مساله ای که ممکن است در حین استفاده از برنامه رخ دهد را حل نمایند . پس از آپلود نمودن , کاربر به پرتال SIGGESC دسترسی پیدا می کند تا درخواست صدور مجوز رسمی شود . به عنوان مثال برای درخواست یک خط اتوبوس جدید ارسال اسناد و مدارک عددی (دیجیتال) برای تکمیل فرآیند صدور مجوز لازم است.
همچنین در پرتال SIGGESC کاربران می توانند اطلاعات مکانی و الفبایی را به وسیله گزارش های اتوماتیک ایجاد و جستجو نمایند . در نهایت کادر فنی IMTT برای بازرسی و نظارت بر روند صدور مجوز خطوط اتوبوس می توانند درخواست اپراتور را بپذیرند یا رد نمایند .
هدف دو بخش زیر بررسی ویژگی های موجود در هر دو برنامه کاربردی SIGGESC است.
دسکتاپ برنامه SICO
نرم افزار دسکتاپ GIS ایجاد شده برای پروژه SIGGESC (SICO شکل 4) در سال 2002 با    Map Object 2.1 c ایجاد شد که از آن زمان تا به حال در حال تحول است . نسخه فعلی SICO علاوه بر تجزیه تحلیل مکانی که در اغلب کاربردهای معمول GIS حضور دارند همچنین شامل ابزارهای سفارشی ساخته شده هستند که منحصرا مربوط به خدمات عمومی حمل و نقل جاده ای مسافر است.
کاربران باید هر دو اطلاعات مکانی و الفبایی را با توجه به خطوط اتوبوس خودشان ایجاد و ویرایش نمایند . برای انجام این کار آنها باید ایستگاه های اتوبوس و مسیرها را با ویژگی های مربوطه به آنها وارد نمایند (شکل 5)
در SICO این امکان وجود دارد که داده های الفبایی متنوع را با توجه به ایستگاه های اتوبوس معرفی نمائیم همانند خصوصیات فیزیکی مثلا اگر یک محافظ در ایستگاه اتوبوس وجود دارد و یا اگر آن یک ایستگاه اصلی در میان سایر خصوصیا ت است .
نقطه ها نشان دهنده استگاه های اتوبوس و خط ها بیانگر مسیر اتوبوس می باشند همچنین در SICO این امکان وجود دارد که برنامه زمانی را وارد نمایند.
داده های الفبایی  در SICO در یک پایگاه داده MS Access ذخیره می شوند در حالی که یک shapfile داده های مکنی را ثبت می کند (نقطه ها برای ایستگاه و خط ها برای مسیر ) تا قابلیت همکاری و سازگاری با سایر سیستم های اطلاعات جغرافیایی و برنامه های کاربردی فراهم گردد.
استفاده از SICO یک مزیت برای شرکت های اتوبوس است که با آن می توانند شبکه اتوبوس را برنامه ریزی و مدیریت نمایند . چون این امکان برای آنها فراهم می آید که بتوانند خروجی و گزارش خودکار و پویا را خلق نمایند ( این گزارشات در بخش 4.1  نشان داده خواهد شد .
آن SICO) ) همچنین به کاربران اجازه می دهد که بتوانند اطلاعات خطوط اتوبوس را مستقیما به پرتال  SIGGESC آپلود نمایند تا توسط IMTT  آنالیز و اعتبارسنجی شود .
کاربرد های وب – پرتال SIGGESC
جدیدترین نرم افزار توسعه یافته برای پروژه SIGGESC  , پرتال SIGGESC است که مهم ترین برنامه برای تعامل میان شرکت های اتوبوس و IMTT است.
در این نرم افزار Web  و Web GIS این امکان برای کاربران وجود دارد که گزارشات پویا را در فرمت های مختلف همانند xls,pdf,html خلق نمایند و بتوانند اطلاعات مکانی و جغرافیایی را جستجو نمایند و اطلاعات مربوط به پروژه خود را ( همانند آموزش و برنامه های کاربردی) دانلود نمایند .
پرتال همچنین دارای ویژگی های خاص برای کاربران شرکت های اتوبوس است . همانند امکان رسمی نمودن یک درخواست مجوز به IMTT . که در آن به منظور اتمام فرآیند درخواست مجوز می توان مدارک لازم را آپلود نمود . از طرف دیگر کادر فنی IMTT می توانند اطلاعات آپلود شده را تجزیه و تحلیل نمایند .
در پرتال SIGGESC یک برنامه Web GIS وجود دارد که شامل تمام اطلاعات خطوط اتوبوس با اطلاعات مکانی و الفبایی کامل آنهاست .
علاوه بر ابزارهای تجزیه تحلیل مکانی مثل Zoom و Pan و Search ابزارهای پیشرفته تجزیه تحلیل (همانند امکان انتخاب خطوط اتوبوس موجود در یک بافر) هم وجود دارد
RDBMS به علت قابلیت اطمینان و مقیاس پذیری و انعطاف پذیری و ویژگی های مربوط به آن انتخابی برای بسیاری از سناریو ها است .
برای مدیریت داده های مکانی و تعامل بین آنها از سرور نرم افزار Arc GIS استفاده شده است .
این نرم افزار در ردیف استفاده از GIS  نصب شده است و مسئول ایجاد خدمات مکانی تحت وب است که با برنامه های مختلف GIS در تعامل می باشد .
در اجزای پایگاه داده Arc SED را خواهیم یافت . این نرم افزار Arc SED را به کار می گیرد تا بتواند اطلاعات مکانی را در میان انبوهی از موتورهای پایگاه داده ذخیره نماید .
در مورد سرور مایکروسافت SQL (2008) که هم اکنون از داده های مکانی پشتیبانی می کند , امکان دارد که از داده های بومی استفاده نماید اما Arc SED هنوز نیازمند ایجاد اتصال به دسکتاپ و اجزای سرور است .
شکل 10 معماری پرتال سیستم SIGGESC است که یک نمونه معماری 3 لایه می باشد .
در لایه های داده مایکروسافت SQL 2008 ذخیره داده را فراهم می آورد و Esri Arc SDE داده های مکانی را مدیریت می کند . در لایه چارچوب شبکه را خواهیم داشت و سرور Arc GIS خدمات تحت وب را برای داده های مکانی و الفبایی فراهم می کند .
این سرویس وب می تواند تعامل ایجاد کند (در مورد داده های الفبایی با استفاده از ویژگی های شبکه NET و در مورد داده های مکانی با استفاده از قابلیت های سرور Arc GIS  ;).
نتایج
استفاده از SIGGESC توسط بسیاری از شرکت های اتوبوسرانی پرتغالی طی چند جلسه آموزشی تثبیت و منتشر شد .
تاکنون تیم دخیل در این پروژه حدود 40 جلسه آموزشی برنامه SIGGESC را سازماندهی و بسط داده اند .
در نتیجه حدود 90 شرکت آموزش دیده در 123 شرکت . که این به این معنی است که تقریبا 73 درصد از آن ها قادرند با برنامه SIGGESC کار کنند .
از آنجا که در بسیاری از شرکت ها بیش از یک تکنیسین مشغول به کار در SIGGESC وجود دارد , بنابراین در حال حاضر حدود 200 کاربر SIGGESC وجود دارد .
علاوه بر توسعه برنامه های کاربردی و آموزش , تیم مسئول پروژه SIGGESC تحکیم ونگهداری از SIGGESC را تضمین می نماید و با ایجاد مرکز تخصصی دائمی به کاربران کمک می نماید تا هر گونه شک و سوال مرتبط با برنامه کاربردی و پروژه برطرف گردد.
این تیم تضمین می دهد که به هر مساله ای در حداکثر 8 ساعت پاسخ دهد و در عرض 24 ساعت آن را حل و فصل نماید و هدف از آن تضمین استفاده کاربران از SIGGESC به طور پیوسته می باشد .
در طول مدت 2 سال شرکت های اتوبوس اطلاعاتشان را به پرتال وارد نمودند . در مناطق Lisbon  و Oporto ( منطقه هدف اولویت برای این پروژه ) 85 درصد از خطوط اتوبوس در SIGGESC ثبت شدند که شامل 1473 خط اتوبوس و8.3663 کیلومتر از مسیرهای اتوبوس و 34.148 ایستگاه اتوبوس می شود .
در بخش های زیر چند نمونه از خروجی های مستقیم نشان داده خواهد شد که می تواند به طور مستقیم از برنامه های کاربردی SIGGESC تولید شود و چند خروجی که در پایگاه داده SIGGESC تولید شده اند .
گزارش ها
همانطور که قبلا گفته شد هر دو برنامه کاربردی GIS تحت وب و دسکتاپ توانایی تولید گزارشات خودکار و پویا را دارا می باشند که ارزش زیادی برای شرکت های اتوبوس دارد . به خصوص برای آنهایی که به مهارت فنی لازم یا نرم افزار و سخت افزار ضروری برای پیگیری و محاسبه برخی گزارش ها نیاز ندارند.
بسیاری از گزارش ها که با برنامه های کاربردی تولید می شوند اسناد ضروری هستند که باید به منظور تکمیل فرایند صدور مجوز به  IMTT ارسال شوند همانند نقشه خط اتوبوس , برنامه زمانی و جدول کرایه (طبق شکل 11 و 12 و13 ) . این گزارشات در فرمت های pdf و xls و html صادر می شوند
علاوه بر گزارشات ضروری که شرکت های اتوبوس باید آن را به IMTT  ارسال نمایند گزارشات خودکار دیگری هم وجود دارد که به شرکت ها کمک می کند که وظایف روزانه خودشان  را برنامه ریزی و مدیریت نمایند مثل نمودار ایستگاه اتوبوس و گزارش خصوصیات  ایستگاه  اتوبوس (شکل 14 و 15)
خروجی های ایجاد شده با پایگاه داده SIGGESC
یکی از مزایای استفاده از پایگاه داده  SIGGESC سازگاری و قابلیت همکاری آن با بسیاری از برنامه های معمول GIS
است که امکان پشتیبانی و توسعه مطالعات و تجزیه و تحلیل و برنامه ریزی و ارزیابی گزینه های سرمایه گذاری را فراهم می آورد . برای مثال با مربوط ساختن اطلاعات مکانی و الفبایی خطوط اتوبوس با میزان تراکم مناطق , فعالیت ,اطلاعات سرشماری و غیره
نقشه های زیر نمونه ای از آن چیزی است که توسط پایگاه داده SIGGESC قابل تولید می باشد (شکل 16 )
در حال حاضر SIGGESC تصمیم سیستم پشتیبانی پرتغالی برای بخش حمل و نقل عمومی جاده ای مسافران می باشد و تقریبا هر شرکت اتوبوسرانی در پرتغال که در حوزه IMTT کار می کند برنامه های کاربردی را دارد و از آن استفاده می کند .
این سیستم پشتیبانی تصمیم گیری از فرآیند صدور مجوز در IMTT حمایت می کند تا برنامه ریزی و نظارت بر خطوط اتوبوس شفاف تر و کارآمد تر شود . دیگر مزیت آن این است که سرانجام یک پایگاه داده جامع و یکپارچه  با ثبت همه خطوط اتوبوس وجود دارد و دسترسی به این اطلاعات در اختیار مردم قرار دارد (از طریق پرتال SIGGESC )
برای انتشار این پایگاه داده و ارائه آن به عموم مردم در آینده می توان ویژگی های خطوط اتوبوس را به نقشه های گوگل وارد نمود تا کاربران بتوانند برای یک سفر با استفاده از حمل و نفل عمومی برنامه ریزی نمایند.
برنامه های کاربردی می توانند با اضافه شدن ویژگی های جدید بر پایه آخرین روند فن آوری مثل وب 2 و مشارکت عمومی نمو یابند
نتایج
برای انتشار این پایگاه داده و ارائه آن به عموم مردم به طور کلی, در آینده  می توان خصوصیات هر خط اتوبوس (ایستگاه اتوبوس , مسیر حرکت و برنامه زمانی ) موجود در پایگاه داده SIGGESC مربوط به هر شرکت اتوبوسرانی را به نقشه های حمل و نقل گوگل اضافه نمود تا کاربران بتوانند یک سفر با حمل و نقل عمومی را برنامه ریزی نمایند.همچنین برنامه های کاربردی می توانند با آخرین روند فن آوری تکامل یابند همانند وب 2 و مشارکت عمومی . به عنوان مثال با ایجاد امکان ورود اطلاعات عددی و الفبایی  توسط  کاربران به SIGGESC Web GIS  و گرفتن بازخور ها در مورد برخی از ایستگاه های اتوبوس , مسیر یا برنامه , مثلا اطلاع یافتن از اینکه ایستگاه اتوبوس دیگر وجود ندارد و یا اطلاع از اینکه یک خط اتوبوس از مسیر متفاوتی می رود . پایگاه داده SIGGESC همچنین می تواند مطابق با دستورالعمل INSPIRE برای دسترسی به نهادهای مختلف عمومی  از طریق services  Web map(Wms) منتشر شوند . به گفته باتلر (2008) GIS-T میتواند نقش محوری در فضای جدید برای کاربری عمومی زمین و تصمیم گیری برای حمل و نقل ایفا کند .
ارسال شده توسط احمد محمدی | 2 01, 2014 | بازدید‌ها (1771)
پايان نامه  طراحي وتوسعه يک سيستم پشتيباني تصميم گيري در برنامه ريزي استراتژيک وتحليل ها ي مالي (دانشگاه تربيت مدرس)
چکيده
براي استراتژي تعاريف متعددي ذکر شده است و هر يک از اين تعاريف ابعادي از مفاهيم استراتژي را مورد توجه قرار داده است .
براي مثال، دايرةا لمعارف بريتانيکا استراتژي را از ديد نظامي با تعبير هنر برنامه ريزي و هدايت عمليات  معرفي کرده و براي تمايز ساختن آن با تاکتيک سه ويژگي گستره بيشتر عملياتي,دوره زماني بلندتر و جابجايي انبوه نيروهارا قيد ميکند. هنري مينتزبرگ به عنوان يکي از متاخرين در اين حوزه برا ي استراتژي چهار معني را پيشنهاد ميکند . استراتژي به معني طرح، تهديد ، الگو و ديدگاه و مشاوران مک کينزي آنرا به عبارت درک ابعاد مختلف ساختار صنعت و مباني رقابت در آن" بيان ميکنند. استراتژي را امري مربوط به جايگاه سازمان درميدانهاي رقابتي مي دانند .

واژه استراتژي از لغت يوناني استرت گوس يا استرت گي به معناي هنر ژنرالها اقتباس شده است .
مفهوم استراتژي حداقل به 340 سال قبل از ميلاد مسيح باز ميگردد، اما استراتژي به مفهوم امروز آن دستاورد پس از جنگ جهاني دوم و حاصل سير و تحول برنامه ريزي است. آنچه تا قبل از جنگ جهاني دوم در سازمانها رواج داشت برنامه ريزي ساليانه و يا بودجه ريزي بوده است که طي آن هزينه ها و درآمدها مورد پيش بيني و برآورد قرار مي گيرند.
پس از جنگ جهاني دوم پيشرفت تکنولوژي و توسعه حمل و نقل و ارتباطات و حمل و نقل هوايي تحرک بيشتري را در کسب و کار ايجاد کرد و برنامه ريزي در افق بلند مدت‌تري را ضروري ساخت. برنامه ريزي بلند مدت که طي آن عمليا ت سازمان در يک افق سه تا پنج ساله برنامه‌ريزي مي شد، دستاورد اين دوران است. در اوايل دهه 1960 وزارت دفاع آمريکا تصميم گرفت تا تجربيات زيادي که از تصميم گيريهاي استراتژيک بعد از جنگ جهاني دوم حاصل شده بود را تدوين کند و با اين اقدام مباني برنامه ريزي استراتژيک پايه گذاري شد.
در سال بعد آلفرد چندلر استاد دانشگاه هاروارد اين مفاهيم را به دنياي کسب و کار وارد کرد و به دنبال او کنت آندروز در سال 1965 طي مقاله اي "استراتژي کسب و کار" را بر مبناي افکار و نظريات چندلر مطرح ساخت . ايگو راسوف اين رويکرد را پسنديد و آن را در محيط واقعي کسب و کار پياده کرد. موفقيت اسوف در بکارگيري رويکرد استراتژي توجه همگان را به مفاهيم و متدلوژيهاي ارايه شده جلب نمود .
در اوايل دهه 1970 گروه مشاورين بوستون متدلوژي پرتفوليوي محصول را به ادبيات استراتژي اضافه کرد.دهه 1980 با نظرات مايکل پورتر در زمينه مزيت هاي رقابتي و حوزه رقابت سپري شد و در دهه 1990 عصر جديد رويکردها ي استراتژي که در آن "خلاقيت " عنصر اصلي اثر بخش استراتژي به شمار مي آيد با نظريات صاحب نظراني مانند هنري مينتزبرگ و گري هامل آغاز شد.

تعريف برنامه‌ريزي
برنامه‌ريزي عبارتست از فرايندي داراي مراحل مشخص و به هم پيوسته براي توليد يک خروجي منسجم در قالب سيستمي هماهنگ از تصميمات. برنامه بياني روشن، مستند و مشروح از مقاصد و تصميمات است. برنامه خروجي فرايند برنامه‌ريزي است اما برنامه ريزي يک فرايند پيوسته است که پيش از اتخاذ هر تصميمي آغاز شده و پس از اجراي آن تصميم ادامه مي يابد. از جنبه ماهيت، برنامه‌ريزي داراي انواع برنامه‌ريزي فيزيکي ، سازماني، فرايند، مالي، وظيفه‌اي و عمومي است. از جنبه افق زماني، برنامه‌ريزي را مي‌توان در قالب برنامه‌ريزي کوتاه‌مدت ، برنامه‌ريزي ميان مدت و برنامه‌ريزي بلندمدت دسته‌بندي کرد.
بيشتر برنامه‌ريزي‌ها بر اساس ديدگاه عقلايي، داراي شکل آرمان‌ها و اهداف- طرح‌ها و اقدامات- منابع موردنياز هستند. در اين مدل‌ها ابتدا آرمان‌ها و اهداف سازمانها تبيين شده، سپس طرح‌ها و اقدامات لازم تعيين و در نهايت منابع موردنياز براي انجام پروژه برآورد مي‌گردند.


برنامه‌ريزي و تغيير
تغيير در شرايط محيط، سياست‌ها، نگرش‌ها، ديدگاه‌ها، ساختارها، نظام ها و . . . عواملي هستند که بر آرمان‌ها و اهداف برنامه‌ريزي تأثير گذاشته که در نهايت باعث تغيير برنامه مي‌گردند. برنامه‌ريزي در شکل اشاره شده در فوق ظرفيت و توانايي مقابله با چنين تغييراتي را نداشته و منجر به شکست مي‌گردد. اين شرايط موجب رشد اين تفکر شد که در برنامه‌ريزي بايد بتوان با تغييرات، جهت حرکت سازمان را تغيير داد و جهت و رفتار جديدي را در پيش گرفت. اين نگرش زمينه‌ساز ابداع برنامه‌ريزي استراتژيک شد. بر خلاف برنامه‌ريزي سنتي که در آن آرمان‌ها و اهداف تعيين مي‌شوند در برنامه ريزي استراتژيک، هدف تبيين و تدوين استراتژي است. بسته به نوع، تنوع و ماهيت تغييرات موجود در محيط مي‌توان ترکيبي از برنامه‌ريزي سنتي و برنامه‌ريزي استراتژيک را به کار برد.


استراتژي
استراتژي برنامه، موضع، الگوي رفتاري، پرسپکتيو، سياست يا تصميمي است که سمت و سوي ديدگاه‌ها و جهت حرکت سازمان را نشان مي‌دهد. استراتژي مي‌تواند تحت سطوح سازماني ، وظايف و محدوده زماني متفاوت تعريف شود.


برنامه‌ريزي استراتژيک
برنامه‌ريزي استراتژيک گونه‌اي از برنامه‌ريزي است که در آن هدف، تعريف و تدوين استراتژي‌هاست. از آنجايي که استراتژي مي‌تواند عمر کوتاه يا بلند داشته باشد برنامه‌ريزي استراتژيک مي‌تواند برنامه‌ريزي بلند‌مدت يا کوتاه‌مدت باشد اما رويکردي متفاوت دارد.
برنامه استراتژيك يعني چه
  هنري مينتزبرگ، استراتژيست معروف كانادايي، پنج تعريف از استراتژي ارائه داده است كه بدان مي توان P5 نام نهاد . يعني مي توان استراتژي را به معناي طرح و نقشه، ويا صف آرايي، و يا الگو، و يا موضع، و يا ديدگاه تعريف نمود.  
   يك برنامه استراتژيك، بستر يا چارچوبي است كه يراي عملي ساختن تفكر استراتژيك و هدايت عمليات كه منجر به تحقق نتايج مشخص و برنامه ريزي شده گردند، مي باشد.
چنين چارچوبي داراي هفت عنصر مشخص است
•    ماموريت سازمان
•    تحليل استراتژيك
•    استراتژي
•    اهداف بلند مدت
•    برنامه هاي تلفيقي
•    پيش بيني هاي مالي
•    خلاصه اجرايي
اگرچه هريك از اين عناصر به طور مستقل و جدا توسعه و تكامل مي يابد، ولي بين آنها يك ارتباط دروني نيز وجود دارد. آنها بر روي هم ابزار مديريتي مهمي را تشكيل مي دهند كه با استفاده از آن مي توان ماهيت و مفهوم اصلي سازمان، جهت گيري كلان يا استراتژي مناسب و نقشه راهنماي لازم براي پياده سازي استراتژي اتخاذ شده و دستيابي به نتايج بلند مدت را نيز تعيين كرد.
 

تصميم گيري چيست؟
آيا تصميم گيري، پديده عجيب و ناشناخته ايست يا آنكه كار راحت و ساده ايست؟ هنوز معلوم نيست كه چگونه، چه موقع و كجا تصميم ساخته و پرداخته مي شود. بقول مدير عامل شركت جنرال موتورز اغلب سخت است كه بگويم كه چه كسي و چه موقعي تصميم گرفته است و حتي چه كسي مبداء تصميم بوده است. غالبا من نمي دانم در جنرال موتورز چه موقع تصميم گرفته مي شود؟ من بخاطر نمي آورم كه در يك جلسه كميته اي بوده باشم و مسائل به راي گيري گذارده شود. معمولا يك نفر مسائل را خلاصه مي نمايد. ديگران با تكان دادن سر يا ابراز نظر خود به تدريج به اجماع مي رسند
اگرچه افلاطون روح انساني را به ارابه اي تشبيه کرده است که توسط دو اسب خرد و احساس به حرکت مي آيد، اما در قرون اخير دانشمندان به خرد بيشتر بها داده و از احساسات به عنوان بخشي که مانع خردورزي است ياد نموده اند.  در تصميم گيري تا کنون اين عقيده بيشتر مطرح بوده است که انسان در تصميمات خود –آنجا که سخن از نفع و ضرر است کاملا عقلايي و بدور از احساسات عمل مي نمايد. اما برخي از شواهد مطرح در روانشناسي در سالهاي اخير نشان داده است که انسان در تصميم گيري و رفتار خود از هر دو اسب استفاده مي نمايد.
تحقيقاتي که گزارش آن در انجمن اقتصاد آمريکا در ژانويه 2005 مطرح گرديده است، حاکي از آن است که تگنولوپي جديد به انسان اين امکان را داده است تا تصوير برداري تشديد شده بوسيله مغناطيس براي مشخص نمودن وظايف هر بخش از مغز نمايد. اين کار امکان ثبت لحظه اي فعاليت هاي مغز را مي دهد. دانشمندان مديريت و اقتصاد از دانشمندان پزشکي و روانشناسي خواسته اند که امکان اينکه بشود متوجه شد که کدام بخش از مغز کار تصميم گيري را انجام مي دهد را مد نظر قرار دهند.
بعنوان مثال، ذهن بشري موضوع ارزش مورد انتظار در حوادث آينده در اقتصاد را مورد محاسبه قرار مي دهد. اينکه يک فرد در بازار بورس سرمايه گذاري مي کند و يا هزينه بيمه عمر را پرداخت مي نمايد، بستگي به آن دارد که آن فرد چگونه آينده را در نزد خود تصوير نموده و به حوادثي که ممکن است اتفاق بيفتد چه مقدار وزن بدهد. ممکن است که شما ارزش مورد انتظار بيمه عمر را با اينکه کم است بيشتر مورد توجه قرار دهيد، زماني که فکر مي کنيد با احتمال زياد قبل از بازنشستگي شما، قيمت سهام کاهش پيدا خواهد نمود.
    
تصميم گيري تحت تاثير تعدادي از عوامل است، از جمله
عوامل عقلايي: منظور، عوامل قابل اندازه گيري از قبيل هزينه، زمان، پيش بيني ها و غيره مي باشد. يك تمايل عمومي وجود دارد كه بيشتر بدين عوامل پرداخته و عوامل غير كمي را از ياد ببريم .

عوامل روانشناختي
مشاركت انسان در پديده تصميمگيري روشن است. عواملي از قبيل شخصيت تصميمگير، توانائي هاي او، تجربيات، درك، ارزشها، آمال و نقش او از جمله عوامل مهم در تصميمگيري مي باشند.

عوامل اجتماعي
موافقت ديگران بخصوص كساني كه تصميم به نوعي بر آنان تاثير مي گذارد، از مسائل مهم تصميمگيري است. توجه به اين عوامل از مقاومت ديگران در برابر تصميم مي كاهد.

عوامل فرهنگي
محيط داراي لايه هاي فرهنگي متعددي است كه به نام فرهنگ منطقه، فرهنگ كشور و فرهنگ جهاني خوانده مي شود. همچنين فرهنگ خود سازمان نيز بايد مطمح نظر قرار گيرد. اين فرهنگها بر تصميم فردي و يا سازماني ما در قالب هنجارهاي مورد قبول جامعه، رويه ها و ارزشها تاثير مي گذارند .
 
    سطوح تصميم گيري
يك مدير در طول روز اطلاعات زيادي به او مي رسد. بصورت كلي مي توان گفت كه مدير پس از اخذ اين اطلاعات سه نوع تصميم گيري مي نمايد
نوع اول كه اغلب به نام تصميمات استراتژيك خوانده مي شود، تصميمات مربوط به امور دراز مدت، پيچيده، و غير ساختمند است كه توسط مديران عالي رتبه اتخاذ مي شود . اطلاعات مربوط به چنين تصميماتي، عموما تعريف نشده، غير مبتني بر موارد از پيش تجربه شده، با منشا بيرون از سازمان، جمع آوري شده از طرق غير رسمي و كوتاه شده است .
نوع دوم از تصميمات، اغلب به نام تصميمات كنترلي مديريت  خوانده شده كه توسط مديران مياني اتخاذ مي گردد. عموما اطلاعات دريافتي براي اين نوع تصميمات، با معيارهايي از قبيل استانداردهاي سازمان و يا بودجه سنجيده مي شود. اطلاعات مربوط به اين نوع تصميمات، غالبا متوجه داخل سازمان، كوتاه مدت، تاريخي و ساده تر است.
 نوع سوم، تصميمات عملياتي است. اين قبيل تصميمات براحتي فرموله شده و سيستم هاي كامپيوتري نيز مي توانند كار را راحت  تر نمايند.


    درجه سختي تصميم گيري
درجه سختي و راحتي كار تصميم گيري به 4 عامل بستگي دارد
•    اطلاعات
در برخي از تصميم گيري ها، تمامي اطلاعات مربوط به مسئله موجود است. اما در برخي ديگر گرچه اطلاعات بالاخره در جايي وجود دارد، اما ما بلحاظ محدوديت در تجزيه و تحليل آنها و يا نبود ابزار لازم بدانان دسترسي نداريم. هرچه كه اطلاعات كمتر در دسترس باشد، تصميم گيري مشكلتر است .
•    نامعلومي
عموما در مسائل تصميم گيري با پارامترهايي مواجه مي شويم كه اندازه، جهت و رفتار آنان براي ما كاملا معلوم نيست. بعنوان مثال براي ارائه يك كالاي جديد به بازار، واقعا رفتار بازار و استقبال مشتريان براي ما مشخص نيست.
•    منابع كمياب
در اكثر اوقات و حتي با وجود اطلاعات مكفي و نبود نامعلومي، پديده كمبود منابع نكته مهمي در تصميم گيري است. وقتي كه منابع براي توليد كمياب است و ما با راه حل هاي رقابتي متعدد روبروئيم، در حقيقت ما با مشكل ارزشيابي هركدام از منابع و سپس تصميم گيري روبروئيم.
عوامل رواني : اكثر تصميم گيري ها مشكل هستند بلحاظ آنكه عوامل رواني از قبيل ترس، قدرت، اضطراب و نگراني نيز در اين فرآيند سهيم هستند.  

    انواع تصميم گيري بر مبناي اطلاعات موجود
با توجه به عوامل فوق، انواع تصميم گيري بر مبناي درجه اطلاعات موجود در باره وقوع متغيرهاي غير قابل كنترل از آن، به قرار ذيل است
•    تصميم گيري در شرايط اطمينان
 
اين نوع تصميم گيري براي زماني است كه كليه متغيرهاي موثر موجود در آن ثابت فرض شوند. بزبان ديگر تصميم گيرنده نتيجه تصميم  را مي داند.  مدلسازي براي اين شرائط از تصميم گيري بيشتر بر اساس مدلهاي رياضي و مشخص مانند تجزيه و تحليل هزينه-منفعت ، مدلهاي كلاسيك بهينه سازي ، كنترل موجودي - ، مدل جايگزيني ، تخصيص كار ، برنامه ريزي خطي -  و مواردي از برنامه ريزي پويا  است .
•    تصميم گيري در شرايط عدم اطمينان
اين بخش خود به دو حالت تصميم گيري در حالت عدم اطمينان كامل و تصميم گيري در شرائط ريسك  تقسيم ميگردد.
تصميم گيري در شرائط عدم اطمينان كامل براي زماني است كه مشكل موجود شامل تعدادي از متغيرهاي غيرقابل كنترل نيز مي شود، ليكن اطلاعاتي از گذشته به منظور پيش بيني براي اين متغيرها در دسترس نبوده و از اينرو محاسبه احتمال وقوع براي آنها ممكن نيست. مدلسازي براي اين نوع تصميم گيري اكثرا توسط ماتريس تصميم گيري خواهد بود. دراين حالت همچنين تصميم گير به روش هاي شهودي و يا خلاق نيز مراجعه مي نمايد . خلاقيت خود عاملي براي شناخت بيشتر مسئله است و همچنين شناسايي آلترناتيوهاست.
تصميم گيري در شرايط ريسك براي زماني است كه مشكل موجود شامل تعدادي متغيرهاي غير قابل كنترل نيز مي شود، ليكن اطلاعات از گذشته در مورد وقوع آنها در دسترس است و بنابراين محاسبه احتمال وقوع براي آنها ممكن خواهد بود.
بعنوان مثال، طراحي سناريوهاي حمله در دوران جنگ يك تصميم گيري همراه ريسك است، هرچند كه يك فرمانده سعي مي نمايد كه اكثر اطلاعات راجع به دشمن را قبلا تهيه نمايد . مدلهاي مورد استفاده براي اين شرايط از تصميم گيري ممكن است از انواع مدلهاي رياضي و احتمالي باشند. كليه مدلهاي رياضي را مي توان در چارچوب علم تحقيق در عمليات معرفي نمود كه كه علاوه بر مدلهاي مطرح در مورد تصميم گيري در شرايط اطمينان، از مدلهاي احتمالي مانند ارزش مورد انتظار ، برنامه ريزي خطي، آناليز سربسر ، بازگشت سرمايه ، تحليل بيز - ، منحني توزيع، مدل صف تجزيه و تحليل بر اساس زنجيره ماركوف  و تصميم گيري شاخه اي ، تئوري بازيها و تئوري صف  استفاده مي شود.
•    تصميم گيري در شرايط تعارض
براي زماني است كه استراتژي هاي رقبا براي يك تصميم گيرنده جايگزين متغيرهاي غيرقابل كنترل از شرائط تصميم گيري او شوند. در اين حالت از تئوري بازيها  براي حل مسئله استفاده خواهيم نمود.
تصميم گيري مهمترين وظيفه يك مدير در سطح عالي است و درعين حال راحت ترين كار براي آن است كه انسان اشتباه نمايد. مگر آنكه مدير به فرآيند تصميم عنايت داشته باشد.

    زمان و تصميم گيري
تعيين زمان در دسترس براي جمع آوري اطلاعات عمدتا بستگي به مفاهيم و روند تصميم گيري دارد. بنابراين زمان در دسترس تصميم گيري عبارت است از فاصله زماني معيني كه بين لحظه احساس نياز به اخذ تصميم تا زماني كه تصميم عملا اتخاذ مي شود، وجود دارد.

زمان در تصميم گيري مي تواند به چهار صورت مطرح شود
اول بعد زماني تصميم كه به نوعي به مدت تصميم و چگونگي استفاده از زمان باز مي گردد. دوم، زمان بعنوان يك واسطه در ميان اجزاي مختلف تصميم كه درزمان هاي مختلف اتخاذ مي شود. سوم، زمان بعنوان يك منبع و عامل محتوايي كه كوتاهي و يا محدود بودن آن مي تواند تاثيرات جدي بر تصميم داشته باشد. و چهارم، زمان بعنوان يك كالا كه در تصميم مي تواند خود يك موضوع باشد، بخصوص در عصر حاضر كه هرگونه تاخير كوتاه مي تواند پيامدهاي جدي براي سازمان داشته باشد.
اكثر مديران تصميم گيري را يك واقعه جدا كه در يك نقطه مكاني و زماني خاص اتفاق مي افتد مي دانند. در اين ارتباط برخي از مديران به حالتي مي رسند كه به آن رهبر تك نقطه اي مي گوئيم. رهبر تك نقطه اي، در انزوا فكر مي كند، سپس مشورت مي طلبد، گزارش ها را مي خواند، بيشتر فكر مي كند، و سپس مي گويد كه بله يا خير وسازمان را مامور تحقق آن مي سازد، در حاليكه بايد به تصميم با نگاه اجتماعي و سازماني برخورد نمود. واقعيت آن است كه تصميم گيري يك حادثه و يا واقعه و يا پيشامد نيست.
يك فرآيند است كه در طول يك هفته، يك ماه و يا يك سال آشكار مي شود. تصميم گيري مملو از نگراني راجع بازيگران قدرت و سياست است و مملو از تفاوت هاي ظريف شخصي و تاريخ و سابقه نهادي وسازماني است. تصميم گيري با بحث و مذاكره قرين بوده و نيازمند پشتيباني همه سطوح سازماني براي اجراست.  گاروين مي گويد كه تصميم گير خوب آن است كه معتقد است كه تصميم يك فرآيند است كه مدير آن را آشكارا و در جمع طراحي و مديريت مي نمايد. تصميم گير بد فكر مي كند كه تصميم در يك لحظه ساخته مي شود و او آنرا به تنهايي كنترل مي كند .

    گام هاي تصميم
 هربرت سايمون محققي است كه در رابطه با مفهوم و مكانيسم تصميم گيري مطالعات زيادي بعمل آورده است. از نظر او مديريت و تصميم گيري دو واژه هم معني و مترادف مي باشند. علاوه بر سايمون، گروه ديگري از صاحبنظران نيز مديريت و تصميم گيري را يكي و هم معني تعريف كرده  و مديريت را چيزي جز تصميمي گيري ندانسته اند و معتقدند كه كانون اصلي مديريت را تصميم گيري تشكيل مي دهد و انجام وظائفي چون برنامه ريزي، سازماندهي، و يا كنترل درواقع كاري جز تصميمي گيري در باره نحوه و چگونگي انجام اين فعاليت ها نيست. بقول دراكر، تاكيد مديريت آينده بر فراگرد تصميم گيري و درك اين فراگرد است.  از نظر اين دسته از محققين، اصل مديريت تصميم گيري است، زيرا بوسيله و توسط تصميم گيري مي باشد كه مدير تمامي وظائف خود را به انجام مي رساند.
براي نيل به هدف، تصميم گيري لازم است. و تصميم گير مي بايد ازميان استراتژي هاي موجود يكي را انتخاب كند و بكارگيرد. كيفيت و ماهيت اين استراتژي، ماهيت عوامل محيطي خارج از كنترل سازمان و قدرت رقبا و ماهيت و شدت رقابت آنها باسازمان از جمله عواملي است كه موفقيت و يا عدم موفقيت تصميم گيرنده در نيل به هدف بستگي به آن دارد .
كونتز معتقد است كه تصميم گيري، اصل و اساس برنامه ريزي را تشكيل مي دهد. زيرا بديهي است طرح، برنامه، سياست و خط مشي نمي تواند وجود داشته باشد مگر اينكه كسي، در جايي، تصميمي گرفته باشد. مدير معمولا تصميم گيري را وظيفه اصلي خود بشمارمي آورد، زيرا عملا مشاهده مي نمايد كه بايد دائم به فكر اين باشد كه چه راهي را برگزيند و چه كاري را انجام دهد، چه كسي را مامور و مسئول چه كاري كند و كار كي، كجا، و چگونه انجام گيرد.
حتي سازمانها بدون اجماع نيز عمل مي نمايند. يكي ديگر از مديران يكي از شركتهاي اتوموبيل سازي يك مشاور استخدام كرده بود كه او تحقيق نموده و بفهمد كه بالاخره چه كسي در شركت او براي ساخت يك مدل جديد از خودرو تصميم مي گيرد. جواب مشاور اين بود كه احتمالا كس خاصي تصميم نمي گيرد. يك نفر مدل رسي ماشين را مي سازد، يكي ديگر مسائل مهندسي آن را بررسي مي كند، و مثل يك توپ برفي هزاران تصميم و عمل پس از آن به اين توپ اضافه مي شود. يكي ديگر ممكن است براي او سپر طراحي نمايد و .. اين چنين خودرو طراحي ميشود. البته ممكن است كه در جلسه هيئت مديره در يك لحظه مسئله مطرح و ثبت شود، اما شايد تصميم آن لحظه اي گرفته شده است كه مدير شركت شش ماه قبل در بازديد از خط توليد به چنين نتيجه اي براي ساخت يك خودرو جديد رسيده باشد

پنج گام در تحليل تصميم گيري عمومي وجود دارد كه به ترتيب عبارتند از
1.    شناسايي و تعريف مسئله
2.    جستجو براي يافتن راه حل هاي احتمالي
3.    بررسي نمودن عواقب ناشي از هر راه حل
4.    انتخاب يكي از مدل هاي تصميم گيري
5.    بكاربردن يكي از مدل هاي تصميم گيري و اتخاذ تصميم .
6.    برخي ديگر از دانشمندان مرحله ششمي را نيز به اين گام ها اضافه نموده اند كه همانا پي گيري بازخورهاي ناشي از نتايج نصميم مي باشد.  

    فرآيندهاي تصميم گيري
فرآيندهاي تصميم گيري متنوع و متعدد است و بصورت كلي مي توان آنها را در سه دسته جاي داد:
    تصميم گيري هاي فردي: تصميم گيري هاي فردي مديران را مي توان در دو بخش تحليل نمود. بخش اول رهيافت عقلايي است كه نشان مي دهد كه چگونه مديران سعي مي كنند كه تصميم بگيرند. در بخش هاي بعدي به اين روش و نكات قوت و ضعف آن خواهيم پرداخت و بخش دوم روش عقلايي محدود است كه شرح مي دهد كه چگونه واقعا يك تصميم با محدوديت هايي كه در زمان و امكانات مدير با آنها مواجه است ساخته مي شود.
    تصميم گيري هاي سازماني
سازمانها تركيبي از مديراني را در خود دارند كه تصميم گيري هاي عقلايي و يا شهودي انجام مي دهند، با اين تفاوت كه در يك سازمان، تنها يك مدير نيست كه تصميم مي گيرد. در سازمانها علاوه بر مديران متعدد، در شناخت مسئله و راه حل هاي آن تعدادي از بخش ها و ادارات، نظرات متفاوت و حتي سازمان هاي ديگر دخالت دارند. ساختار داخلي سازمان و درجه ثبات محيط خارجي سازمان نيز بر تصميم گيري سازماني موثرند.
سه دسته فرآيندهاي مربوط به تصميم يگري سازماني وجود دارد كه عبارتند
1.    از رهيافت علمي مديريت
2.    مدل كارنگي
3.    مدل ظرف زباله
رهيافت علمي مديريت، به نوعي دنباله و تعمبم روش عقلايي تصميم گيري است. اين روش در خلال جنگ جهاني دوم شكل گرفت.
در آنزمان استفاده از رياضيات و آمار براي مسائل بزرگ نظامي مطرح شد و تحقيق در عمليات بعنوان يك علم جديد در توسعه سلاح ها و سيستم هاي جنگي موثر گشت . علم مديريت يكي از ابزارهاي مناسب براي تصميم گيري سازماني است در زماني كه مسئله قابل تجزيه و تحليل و متغيرها قابل شناسايي و اندازه گيري هستند .
البته اين روش داراي اشكالاتي نيز مي باشد. بعنوان مثال، عدم وجود جايگاهي براي قضاوت و اعمال ديدگاه هاي انساني يكي از نقاط ضعف است، زيرا بهرصورت، اطلاعات كمي نمي تواند تمامي مشخصات يك سيستم را به تصميم گير منتقل نمايد.
مدل كارنگي، مبنايي است كه متفكراني همچون هربرت سايمون، جيمز مارچ و ريچارد سايرت در زماني كه در دانشگاه ملون-كارنگي بودند بر روي آنكار نمودند. اين روش تا حدودي توسعه دادن روش هاي مربوط به رهيافت عقلايي محدود در تصميم گيري فردي اما در سطح تصميم گيري سازماني است. تا قبل از تحقيقات اين گروه، اين چنين تصور مي گرديد كه مثلا در تصميم گيري اقتصادي، شركت هاي بازرگاني بعنوان يك واحد يكپارچه و با يك هويت خاص و يكتا تصميم مي گيرند و تمام اطلاعات براي تمهيد چنين تصميم گيري به راس شركت منتقل مي شود.
مطالعات گروه كارنگي نشان داد كه تصميمات سازماني با شركت مديران متعددي شكل گرفته و انتخاب نهايي بستگي به ائتلافي مابين مديران دارد. ائتلاف ، يك پيماني است مابين مديران متعدد ي كه در مورد اهداف وسازماني و اولويت هاي سازمان توافق نظر دارند.  فرايند ائتلاف خود داراي پيامدهاي مهمي بر رفتار تصميم سازي در سازمان دارد.
اول آنكه تصميمات بر اين اساس ساخته مي شوند كه باعث رضايت مديران شوند و نه اينكه راه حل بهينه يافت شود. رضايت به معناي آن است كه سازمان به نوعي يك راه حل را كه اهداف متعدد سازمان را در نظر دارد، قبول مي نمايد بعوض آنكه بدنبال راه حلي با حداكثر نمودن منافع باشد. دوم آنكه مديران بدنبال حل مشكلات آني بوسيله راه حل هاي كوتاه مدت هستند.
به نظر سايمون وهمكاران او، اين همان عنوان تحقيق مشكل گرا  است. به نظر آنان مديران به محيط نزديك خود براي يافتن يك راه حل كه سريعا مشكل آنان را حل نمايد هستند.  يكي از نمونه هاي جالب ائتلاف، فعاليت جرج بوش پدر در جريان بحران خليج فارس ناشي از حمله عرافق به كويت در 1990 بود. او با آنكه داراي اهداف خاص از مبارزه با عراق بود،امادر همان زمان تلاش فراوان نمود تا يك ائتلاف جهاني البته برهبري آمريكا فراهم آورد و در اين كار موفق بود. اين روش تا آنجا موفق بود كه او توانست بر پايه آن ايده نظم جديد جهاني را نيز پايه ريزي نمايد.
مدل فرآيند تصميم گيري تدريجي، اخرين نوع از تصميم گيري سازماني است كه در بخش بعدي بدان مي پردازيم.

    تصميم گيري در سازمان هاي يادگير
تحولات سريع در محيط بيروني سازمان ها توليد عدم اطمينان بيشتر براي تصميم گيري مي نمايد. سازمان هاي جديد و بخصوص سازمان هايي كه با توليد اطلاعات در سطح جهاني و از جمله در شبك هاي مجازي سروكار دارند، سازمان هايي هعستند كه بايد هر لحظه مفاهيم نو و جديد فراگيرند.
اين نوع سازمان ها با عدم اطمينان فزاينده اي در شناسايي مشكل و و حل آن روبرويند. يكي از روش هايي كه مي تواند به تصميم گيري در چنين سازمان هايي كمك نمايد، تلفيقي از فرآيند تدريجي و مدل كارنگي است. اساس مدل كارنگي، ائتلاف بود كه مي توانست در مرحله شناسايي مشكل مارا ياري دهد. زيرا زمانيكه مسئله، مبهم است و يا مديران درمورد آن اتفاق نظر ندارند، مباحثه، مذاكره و ائتلاف مورد نياز است. زمانيكه توافق بر روي شناخت مسئله ايجاد شد، سازمان به راه حل نزديك شده است.
مدل تصميم گيري تدريجي تاكيد بر گام هايي دارد كه يكي پس از ديگري براي حل مسئله برداشته مي شود و بزبان ساده اين مثال را تداعيمي نمايد كه "خود راه بگويدت كه چون بايد رفت". بنابراين تلاش براي رسيدن به ائتلاف و سپس برداشتن گام ها يكي پس از ديگري، پيشنهاد چنين رهيافتي است.  مدل ظرف زباله، آخرين مبحث از مدلهاي تصميم گيري در سازمانهاي يادگير است.

    مدل ظرف زباله
فرآيند تصميم گيري در سازمان به تازگي در مدلي به نام ظرف زباله توجيه گرديده است. اين مدل با روش هاي قبلي بصورت مستقيم قابل مقايسه نيست، زيرا اين روش برخلاف روش هاي تدريجي و كارنگي كه به چگونگي فرآوري يك تصميم يكه مي پرداخت، با جريان هاي متعدد تصميمات در سازمان سرو كار دارد. اين روش كمك مي نمايد تا به تمام سازمان و تصميماتي كه متواترا توسط مديران اخذ مي شود، فكر نمود.  اين مدل براي توضيح تصميم گيري در سازمانهايي كه داراي عدم اطمينان  مفرط هستند، توسعه يافته است.
مايكل كوهن، جيمز مارچ و جان اولسن، ابداع كنندگان اين مدل، شرايط عدم اطمينان زياد را به آنارشي سازمان يافته تعبير نمودند .
منظور از اين مفهوم آن است كه سازمانهايي كه بصورت عالي سيستماتيك و نظام يافته هستند، در عين حال داراي يك نظام سلسله مراتبي سنتي مسئوليت و اختيار براي تصميم گيري نيستند. آنها تحت تاثير عوامل مي باشند

اولويت هاي غامض
اهداف، مشكلات، بديل ها و راه حل ها همه بصورت ناقص تعريف شده اند. ابهام در هر گام از فراين تصميم به چشم مي خورد.

فنآوري غير روشن و فهم كاهش يابنده
روابط علت و معلولي در سازمان كاملا مشخص نيست. يك بانك اطلاعهاتي مكفي براي استفاده در فرآيندتصميم در دسترس نيست.
عملكرد: موقعيت هاي سازماني، ناشي از عملكرد اعضاي سازمان است. بعلاوه، كاركنان همواره سرشان شلوغ است و تنها وقت محدودي را براي تصميم گيري در اختيار دارند.
يكي ديگر از مشخصه هاي اين مدل، پرداختن به جريان هاي رويدادها بجاي پرداختن به يك رويداد مجرد است. اين بدان معناست كه ما بصورت منطقي با يك مسئله كه شناسايي آن ابتداي راه و انتخاب راه حل انتهاي آن است روبرو نيستيم. در حقيقت ممكن است كه شناسايي مسئله و راه حل آن مسئله ممكن است كه با يكديگر در ارتباط نباشند.
ممكن است يك ايده اي براي حل مسئله به ميان آيد در صورتيكه اصلا چنين مسئله اي مشكل ما نباشد و بر عكس براي يك مسئله ممكن است كه به نتيجه اي نرسيم. تصميمات، نتيجه جريان هاي مستقل رويدادها در سازمان هستند.
چهار جريان كه عموما در سازمانها وجود دارند عبارتند از
•        مشكلات
مشكلات باعث نارضايتي در جريان فعاليت هاي روزمره سازمان مي شوند. آنها نشاندهنده فاصله مابين عملكرد مطلوب سازمان و فعاليت هاي روزمره هستند
•        راه حل هاي بالقوه
يك راه حل عبارتست از ايده اي كه فردي براي اقتباس و استفاده در سازمان پيشنهادمي نمايد. مهم اين جاست كه در اين مدل راه حل ها به مشكلات وابسته نيستند.
    مشاركت كنندگان: مشاركت كنندگان دراين مدل كاركنان سازمان هستند كه برخي جديدا استخدام شده اند و برخي جديدا بازنشسته.
اما نكته اين جاست كه هركدام از آنها به نوعي خاص و منحصر بفرد به مسئله مي نگرند.
•        فرصت هاي انتخاب
فرصتهاي انتخاب در اين مدل به مواقعي گفته مي شود كه سازمان به تصميم گيري پرداخته است. همانطور كه گفته شدن جريان هايي از مشكلاتو راه حل ها و همچنين اعضاي سازمان بصورت مجزا د رحال جاري شدن هستند. بناگاه يك مدير درمي يابد كه يكي از راه حل ها به يكي از مشكلات نزديك و مي تواند با مشاركت تعداي از كاركنان سازمان آن مشكل را حلاجي و به تصميم دست يابد.
اين چهار مفهوم بصورت چهار رودخانه در سازمان جاري هستند و براه خود ادامه مي دهند. تنها در يك نقطه خاص آنها به يكديگر مي رسند و آن نقطه مركز تصميم گيري است.
پيامدهاي مدل تصميم گيري بر اساس ظرف زباله براي تصميم گيري در سازمان عبارتند از
    راه حل هايي ممكن است كه پيشنهاد شوند بدون آنكه اصلا مشكلي در آن زمينه وجود داشته باشد.
    انتخاب هايي ممكن است اتخاذ شود، بدون آنكه مشكل سازمان به راه حل برسد.
    مشكل ممكن است همچنان باقي بماند، بدون آنكه راه حلي براي آن پيدا شود.
    ممكن است كه چند مشكل حل شوند.    

    رويكردهاي تصميم گيري
رويكرد تصميم گيري مي تواند از دوجنبه اصلي بررسي شود. رويكرد هنجاري  و رويكرد توصيفي . رويكرد هنجاري يا كمي تاكيد بر تعيين ارزشهاي مشخص براي پارامترهاي مسئله و حل آن براي طيفي از ارزشها يا يك ارزش مشخص را دارد. در مقابل، چارچوب كار توصيفي يا كيفي تلاش نمي نمايد كه عوامل را دره بندي كند بلكه بدنبال بيان آنها در عبارات كلي بوده و حل مسئله بر اساس آنها مبتني مي باشد.
 
بلحاظي مي توان تقسيم بندي مربوط به تصميم گيري را به سه دسته كلي در ارتباط دانست
1.    تصميم گيري عقلايي
2.    تصميم گيري رفتاري
3.    تصميم گيري باز

    تصميم گيري عقلايي
تصميم گيري عقلايي بدين معني است كه بازيگر سياسي با انتخاب روبروست . فرد در تصميم گيريهاي خود همواره تصميماتي اتخاذ خواهد كرد كه بهترين تصميم ممكنه بوده و تصميماتي است كه امكان و احتمال نيل به اهداف و مقاصد او را به حداكثر مي رساند .
 هنگامي تصميم گيري عقلايي است كه تصميم گيرنده در باره موضوع تصميمي گيري اطلاعات كامل دارد.
قادر است خواسته ها و اويت هاي خود را بر حسب مطلوبيت و مفيد بودن آنها به ترتيبي منطقي درجه بندي نمايد.
قادر است از ميان شقوق و راه حلهاي مختلف راهي را برگزيند كه مطلويبت او را به حداكثرمي رساند  .
اما در مورد بند اول، يعني احاطه تصميم گير به كل اطلاعات بحث هاي مفصلي صورت گرفته است. در جهان معاصر، جمع آوري اطلاعات، كاري زمانگير و هزينه بر است. در عالم واقعيت، تصميم گير در ابتدا مقداري اطلاعات را با پرداخت هزينه، تهيه مي نمايد. با اين اطلاعات به نتايجي مي رسد. سپس تصميم مي گيرد كه اين اطلاعات كافي است و يا او مي بايست مقداري ديگر اطلاعات سفارش دهد .
نخستين فرضيه در مدل عقلايي اين است كه اهداف، معين و معلوم مي باشد. يعني فرض است كه يا اهداف از قبل براي تصميم گيرنده تعيين و داده شده است و يا آنقدر واضح و آشكار مي باشد كه هدف گذاري مي تواند به آساني و سادگي انجام گيرد. اما در شرايط واقعي تصميم گيري، اهداف به ندرت معلوم و معين است.
يكي از مشكلات مدل عقلايي اين است كه فرض مي شود كه مدير از قبل بصورت مشخص مي داند كه به چه هدفي مي خواهد برسد. در حاليكه در اكثر اوقات، مدير نمي داند كه واقعا هدف چيست و يكي از مسائل مدير تعيين هدف است.
فرض دوم در مدل عقلايي آن است كه تصميم گيرنده بايد تمامي راه حلهاي مختلف و ممكن را يافته، تك تك آنها را مورد ارزيابي دقيق قرار دهد. اما اين تصوري واهي و ادعايي بيجاست كه مي توان تمامي راه حلهاي مختلف را شناسايي كرد، چه رسد به اينكه ميتوان يك يك آنها را به دقت سنجيد و ارزيابي نمود . فرضيه سوم اين است كه تمامي نتايج و عواقب ناشي از اتخاذ و اجراي يك تصميم بررسي و در نظر گرفته شده است. ولي همانگونه كه نمي توان تمام راه حلهاي ممكن را يافت، همانگونه نيز نمي توان تمامي نتايج ناشي از انتخاب و و اجراي آنها را پيش بيني نموده و در نظر گرفت.
آينده پديده ايست با ماهيتي نامعلوم و غير قابل پيش بيني و هيچ تصميم گيرنده اي نمي تواند كاملا مطمئن باشد كه تمامي اثرات و تبعات ناشي از هر تصميمي را مي دانسته است .
نكته ديگر آن است كه بنابر مدل عقلايي، منافع شخصي فرد تصميم گير، منافع سازماني و منافع ملي كشور همگي در يك سو و جهت قرار داشته و با يكديگر تباين و يا تضادي ندارند. درحاليكه در عمل اين چنين نيست و در اكثر اوقات منافع شخص و منافع سازمان و يا كشور با يكديگر متفاوت مي باشند.  
ونكته آخر آنكه در اين روش فرض مي شود كه هيچگونه محدوديت از لحاظ زمان و هزينه ندارد .

    تصميم گيري رفتاري  
هنگاميكه محدوديت هاي ذهني و شعوري تصميم گيرنده در تجزيه و تحليل كامل مسائل آشكار مي شود، و هنگامي كه ناتواني او در استفاده كامل از اطلاعات و در تركيب، پردازش و عمل آوري اين اطلاعات تشخيص داده مي شود، زماني كه مشاهده ميگردد كه اكثر مسائل داراي ماهيتي غامض و پيچيده است، و سرانجام هنگامي كه در مي يابيم كه لازمه جمع آوري و كسب اطلاعات، تحمل هزينه هاي سنگيني است، سئوالي كه طبيعتا به ذهن متبادر مي شود، آن است كه تحت اين شرايط، اصولا برخورد يك مدير با مسئله تصميم گيري چگونه مي تواند باشد و مدير چگونه مي تواند تصميمي اتخاذ نمايد كه بهترين تصميم باشد؟
با پيشنهاد مفهوم "عقلايي محدود"  در مدل رفتاري تصميم گيري، هربرت سايمون سعي مي نمايد جوابگوي اين مسئله باشند .
در تحقيق اوليه در سالهاي قبلتر، مارچ و سايمون تعريف محدودتري از مفهوم عقلايي ارائه مي دهند. اين دو معتقدند كه عقلانيت انسان محدود است و اين محدوديت ناشي از محدوديتهاي ذهني و شعوري انسان است و هرگونه بحثي در باره مكانيزم تصميم گيري بايد با علم براين واقعيت باشد. بنابراين، محيط هاي سازماني و اجتماعي كه تصميم گيرنده در آن قرار گرفته است، در شيوه و نحوه تصميم گيري او موثرند.  در اين روش، تصميم گير پس از آنكه معيارهاي نه چندان كاملي را براي حل مسئله در نظر گرفت، به مجرد رسيدن به يك راه حل كه رضايت اور ا برانگيزد، كار تحقيق د رمورد آلترناتيوها را رها كرده و مسئله را خاتمه يافته مي داند .
  مارچ اين ايده را گسترش داده و از مدل عقلانيت بافتاري  سخن به ميان مي آورد. اين مدل بر اين باور است كه مردم در زمان تصميم گيري، در زير فشار هاي يك محيط پيچيده كه متاثر از بسياري ديگر از تصميمات و معيارهاي تصميم گيري است مي باشند و در عين حال در اين موقعيت اطلاعات محدود و زمان محدودي را در دسترس دارند.
بزبان ديگر مردم در حالت تصميم گيري، در محيطي كاملا غيرشفاف قرار داشته، مسائل براي آنها روشن نبوده، ارتباط مابين راه حل هاي مختلف غير مستقيم و كل پروسه در يك محيط سياسي رخ مي دهد .  سايمون معتقد است كه انتخاب و تصميم گيري هميشه بر مبناي يك مدل محدود، تقريبي و ساده شده از موقعيت واقعي انجام ميگيرد. به عقيده نيوول و سايمون ، واقعيت بستگي به آن دارد كه تصميم گيرنده، واقعيت را چه تشخيص داده باشد. يعني ممكن است آنچه تصميم گيرنده واقعيت تشخيص داده، واقعيت نبوده و يا همه واقعيت نباشد.
مسائل و مشكلاتي كه يك تصميم گير در سطح سازمان، دولت و يا در سطح بين المللي با آن روبروست معمولا بقدري پيچيده و غامض است كه مدير بعنوان يك انسان و با محدوديتهاي انساني خود، توان روياروئي و غلبه بر آن را ندارد و بناچار به ساده سازي متوسل مي شود. ساده سازي به معناي آن است كه معمولا مدير بجاي سعي در يافتن بهترين راه حل، سعي مي كند كه به راه حل مناسب دست پيدا نمايد. قناعت به يافتن و بسنده نمودن  به راه حل مناسب و كافي (بجاي ادامه جستجو براي يافتن بهترين راه حل) تصميم گيري را عملي تر و آسانتر مي نمايد.
يكي ديگر از مدلهاي مطرح در تصميم گيري رفتاري، مدل نتايج محدود است.
اوريلي، كه به توصيف اين مدل پرداخته است، چنين مي گويد: "اول آنكه تصميم گيرندگان عمدتا نتايجي در سازمان را ترجيح مي دهند كه منعكس كننده اهداف سازمان و اهداف فردي خودشان است.  " اين بدان معناست كه بجاي طي نمودن پنج گام تصميم گيري بترتيبي كه در گذشته بدانان اشاره نموديم، ممكن است كه برخي پروسه تصميم گيري را ازانتها بدان بپردازند و پس از شناسايي يك يا چند نتيجه دلخواه آنان، پروسه تصميم گيري را محدود بدين نتايج سازند.
بنابراين مي توان نتيجه گرفت كه تصميم سازي مانند برخي ديگر از مفاهيم در تئوري سازمان، يك ساخت مصنوعي، يك مفهوم روان شناختي از تعامل تعهد و عمل است.  در اينصورت نقش شخصيت در تصميم گيري برجسته مي شود.تصميم گيري چنان با خصوصيات رواني تصميم گيرنده آميخته است كه نمي توان يكي را بدون ديگري مطرح و مورد مطالعه قرار داد. عوامل و عناصر شخصيتي از قبيل خلق و خوي، هوش، انرژي، بينش و نگرش و احساسات مدير ، همگي در تصميماتي كه او اتخاذ مي نمايد، نقش موثر دارند.

طراحي سيستم هاي اطلاعات استرتژيک
براي طراحي يک سيستم اطلاعات استراتژيک،فهم وشناسايي فعاليتهايي که بايستي توسط اين سيستم پشتيباني شود، انتظارات کاربران سيستم وهمچنين استراتژي اطلاعاتي سازمان بسيار مهم است. بطور مثال براي شناسايي و درک اطلاعات استراتژيک مي توان از تجزيه و تحليل ساختار يافته استفاده نمود، در اين حالت بايستي سطوح عالي سازمان و همچنين فعاليتهاي مديريت استراتژيک رابه فعاليتهاي ريز تجزيه نمود.انتظارات کاربران بالقوه سيستم (افرادي که مي خواهند بکارگيرند و يا سيستم را نگهداري کنند) از طريق جلسات متعدد براي مشخص نمودن حيطه وظايف و اقدامات مورد انتظار بايستي جمع آوري شوند. اين فعاليت مي تواند در هنگام آغاز طراحي و يا در طول فرايند نگهداري سيستم اطلاعات استراتژيک صورت گيرد.افرادي که مي توان با آنها مصاحبه نمود شامل: مديريت استراتژيک،مديريت مالي،توليد،کيفيت و سيستم هاي اطلاعاتي است. (Presley, 1995)
با استفاده از نياز منديها يک ساختار کلي ازسيستم اطلاعات استراتژيک بدست مي آيد.ممکن است بعضي از سيستم هاي اطلاعاتي حيطه هاي وظيفه اي موجود امکان ذخيره ودسترسي صحيح،کامل وبه موقع به اطلاعات را فراهم کند. اما تلاش براي طراحي سيستمهاي اطلاعات استراتژيک شامل توسعه وترکيب يک ساختار وسيع تر جهت سيستم هاي اطلاعاتي براي سازمان است. (Ward, 1996)
سيستم هاي اطلاعات استراتژيک هم نيازمند اطلاعات از منابع داخلي مانند بخش هاي وظيفه اي درون سازمان و هم نيازمند اطلاعات خارج از سازمان مي باشد. جهت کمک گرفتن از سيستم هاي اطلاعات وظيفه اي درون سازمان و بر اساس نياز سنجي اطلاعاتي براي سيستم هاي اطلاعات استراتژيک ومقايسه آن با ميزان توانايي و قابليت سيستم هاي موجود، مي توان منابع اطلاعاتي مناسب را جهت سيستم هاي اطلاعات استراتژيک تعيين نمود. همچنين ، با مقايسه توانايي ها و قابليت هاي سيستم هاي اطلاعاتي موجود با استراتژيهاي اطلاعات وتکنولوژي موجود در بازار، مي توان در گزينش راهکارهايي جهت انتخاب سخت افزار ونرم افزار کمک گرفت.

 
شناسايي خواسته هاي کاربر
گفتگو با کساني که بکار گيري و نگهداري از سيستم را بعهده دارند و کاربران بالقوه، يک حيطه وظيفه اي از سازمان ارائه مي کند که شامل
•    مديريت استراتژيک،
•    مالي
•    توليد
•    کيفيت
•     توسعه
•    سيستم هاي اطلا عاتي
 
اين کار مي تواند در غالب دو ليست اصلي از نيازمندي ها جمع آوري و سازماندهي شود. اولين ليست شامل سوالاتي است که يک سيستم اطلاعات استراتژيک بايستي در پاسخگويي به آنها بکار گرفته شود و ليست دوم شامل انتظارات از عملکرد سيستم، سازگاري سخت افزار و نرم افزار و رابط کاربران مي باشد
سوالات ليست اول عبارتند از
عملکرد: عملکرد ما بايستي چگونه باشد ؟هزينه هاي ما چه مقدار است؟ آيا استراتژيهاي ما قابل بکار گيري است؟
واحد هاي سازماني: هر واحد مالک چه مقداري از فرايندهاي سازمان است؟
سرمايه گذاري: ما در آينده چه ميزان توانايي ودارايي نيازداريم تا بتوانيم موقعيت رقابتي سازمان را بالا ببريم؟ آيا تونايي پرداخت چنين سرمايه اي راداريم؟
رقبا: قباي ما چه کساني هستند وميزان قدرت آنها چقدر است؟ آيا استراتژي رقابتي فعلي ما را ازنظر رقابتي به جلو خواهد برد؟مشتريان فعلي و آتي ما چه کساني هستند؟روش قيمت گذاري محصولات ما بايستي چگونه باشد؟
گزارش دهي: چگونه بايستي اطلاعات درست را براي افراد مناسب بدست آورد؟
روند: آيا اطلاعات تاريخي در دسترس روند آتي را مشخص مي کند؟
سطح منابع: برنامه ما براي منابع مورد نياز چيست؟آيا براي ما کافي است؟ (Senn, 1992)

ليست دوم که بيشتر کاربر گرا مي باشد شامل انتظاراتي است که در اينجا به آنها اشاره شده است
1.    به راحتي قابل استفاده باشد.
2.    به راحتي قابل يادگيري باشد  
3.     قابل بکار گيري توسط PCهاي موجود باشد.
4.     قابل دسترس و بکار گيري در همه جا باشد
5.    قابل استفاده بوسيله منو باشد.
6.     دسترسي به فايلها محدود به افراد خاصي باشد.
7.     انتقال فايلها در هنگام نياز ايمن باشد.
8.     توانايي اخذ ونگهداري اطلاعات را داشته باشد.
9.    امکان دسترسي سريع به اطلاعات وجود داشته باشد.
پس از سازماندهي و درجه بندي نيازمنديها نتيجه اين کار بايستي منتهي به يک طرح خاصي از نيازمنديها و ارزشهاي مورد انتظار گردد. اين درجه بندي بايستي در طول فرايند طراحي مورد استفاده قرار گيرد تا نيازمنديها را ارضاء و همچنين راه حل هايي که بيش از يک نياز مندي را برآورده سازد جستجو نمايد. در طول دوره توسعه نيازمنديها يک فهرستي از مسائلي که تکنولوژي بايستي آنها راحل نمايد مشخص مي شود.

 
فرايند مديريت استراتژيک
با توجه به شناسايي نياز ها براي توسعه سيستم، تيم توسعه مي تواند مدل را در دو سطح گسترش دهد. يک سطح مربوط به مديريت عالي سازمان و ديگري جزئيات فعاليت ه
ارسال شده توسط احمد محمدی | 1 01, 2014 | بازدید‌ها (1183)
سیستم پشتیبانی حمل و نقل عمومی یک تصمیم سیستم پشتیبانی برای بخش حمل و نقل عمومی ( SIGGESC  project)
چکیده :
SIGGESC یک سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS است که به بخش حمل و نقل عمومی معطوف شده است
SIGGESC امکان هماهنگی و برنامه ریزی را برای خطوط اتوبوس فراهم می آورد وبه  فرآیندهای صدور مجوز کمک می کند .
این پروژه نه تنها ارزش افزوده بر IMTT را سبب شده است بلکه برای شرکت های پرتغالی حمل و نقل مسافر با ایجاد یک سیستم اطلاعاتی یکپارچه این امکان را فراهم می آورد که فرآیندهای کاری خودکار و روزمره  شوند. بهره وری بیشتر در بازرسی و فرآیندهای صدور مجوز ایجاد شود و مرجع اطلاعاتی در سیستم حمل و نقل جاده ای مسافران سازماندهی شود . این پایگاه داده مجموعه ای از منابع و شاخص ها و پارامتر ها را برای فرآیند نظارتی فراهم می آورد.
کلمات کلیدی : سیستم های پشتیبانی تصمیمات مکانی-سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS )-کاربردهای وب جی آی اس (web GIS ) – حمل و نقل عمومی- برنامه ریزی حمل و نقل
معرفی :
نهادهای مسئول برنامه ریزی و مدیریت حمل و نقل در سطح ملی به خصوص با توجه به مقررات وسایل حمل و نقل موجود  در حال مبارزه با مشکلات مرتبط با اطلاعات موجود از لحاظ کمیت و کیفیت هستند.
داده های جغرافیایی دیجیتالی (عددی ) در حال افزایش اهمیت می باشند به عنوان نتیجه پیشرفت تکنولوژی اطلاعات که ابزار حمایتی جدید را برای تصمیم گیری و فرآِند مساله در حوزه مکانی فراهم می آورد.
به گفته بالتر در سال 2008 سیستم اطلاعات جغرافیایی برای حمل ونقل GIS-T اتصال دهنده میان سخت افزار و نرم افزار و اطلاعات و مردم وسازمان ها و موسسات  برای جمع آوری و ذخیره سازی و آنالیز و ارتباط نوع خاصی از اطلاعات درباره زمین است . نوع خاصی از اطلاعات سیستم حمل و نقل و ناحیه جغرافیایی هستند که این سیستم ها را تحت تاثیر قرار می دهند یا تحت تاثیر آن قرار می گیرند.
در واقع GIS_T  نشان دهنده یکی از مهم ترین کاربردهای GIS است. و همانطور که میلر در سال 2001 اظهار داشت کاربردهای GIS_T دامنه گسترده ای از حمل ونقل را در بر می گیرد.
تحلیلگران حمل و نقل و تصمیم گیران از ابزارهای GIS برای برنامه ریزی زیر ساختارها طراحی ومدیریت و برنامه ریزی حمل و نقل عمومی و عملیات و تجزیه وتحلیل و کنترل ترافیک و تجزیه و تحلیل ایمنی حمل و نقل و ارزیابی اثرات زیست محیطی و خطرات کاهش و پیکربندی و مدیریت سیستم های تدارکات پیچیده استفاده می کنند . موارد نامبرده فوق تنها بخشی از کاربردها در این حوزه می باشد.
سیستم های حمل و نقل هوشمند از جمله سیستم بزرگراه وسیله نقلیه هوشمند و سیستم خودکار موقعیت خودرو به خصوص بخش بلند پروازانه ای ازGIS و تکنولوژی های مرتبط سیستم های بسیار متنوع حمل و نقل می باشد.
با این محتوا و با همکاری میان IMTT و ISEGI-UNL سیستم GIS که معطوف بر بخش حمل و نقل عمومی بود گسترش داده شد.
SIGGESC اولین پایگاه داده اطلاعات عددی شامل خطوط اتوبوسرانی برای اقلیم پرتغال بود.
همه اسناد موجود برای مسیرهای اتوبوس چاپ شده بودند یا نقشه هایی بودند که با دست رسم شده بودند . سرانجام با توجه به پروژه SIGGESC هم اکنون یک پایگاه داده یکپارچه و قابل اعتماد که سازماندهی , نظارت , همکاری و برنامه ریزی را با توجه به مسائل حمل و نقل عمومی پشتیبانی می کند موجود است .همچنین به  فرایندهای صدور مجوز کمک می کند . علاوه بر این SIGGESC به ساخت و ساز از یک پایگاه داده ساخت یافته , سازمان یافته  با پایگاه داده به روز شده با اطلاعات مربوط به حمل و نقل عمومی کمک می کند که منجر به تقویت روابط و به اشتراک گذاری اطلاعات میان شرکت های اتوبوس و IMTT می شود.
سابقه:
سیستم پشتیبان تصمیم مکانی (SDSS ) از سیستم پشتیبان تصمیم(DSS ) تکامل یافته است که شامل محتویات مکا ن- زمینی می شود. این سیستم برای کاربران یک محیط تصمیم گیری که قادر به تجزیه و تحلیل اطلاعات جغرافیایی است فراهم می آورد.
فن آوری های متعددی وجود دارد که می تواند تصمیم گیری های مکانی را حمایت نماید مثل سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS ,سیتم خبره ES ,سنجش از راه دور RS و DSS
این نوع از چارچوب عبارتند از :1- قابلیت مدلسازی تحلیلی 2-سیستم مدیریت پایگاه داده 3- صفحه نمایش گرافیکی 4- ابزارهای گزارش دهی 5- دانش تصمیم گیرندگان
یکی از معمول ترین کاربردهای SDSS در GIS_T در زمینه مدل سازی حمل و نقل یا مشکلات مسیریابی حمل و نقل می باشد . خواننده علاقمند به یک بررسی کامل و گسترده از کاربردهای SDSS می تواند به کتاب منتشر شده Sugumaran
 (2010) رجوع نماید.
پروژه   SIGGESC از نیاز به یک پایگاه داده مکانی استاندارد شامل تمام خطوط اتوبوس در پرتغال از 133 شرکت حمل و نقل و 5000 خط اتوبوسرانی آغاز شد .
این پروژه شامل توسعه سیستم پشتیبانی مکانی براساس یک رابط GIS است که به منظور کمک به نظم دهی , نظارت , هماهنگی و برنامه ریزی خطوط اتوبوس موسسه پرتغالی برای جابه جایی و حمل و نقل زمینی یا همان موسسه IMTT
به کار می رود .
استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی برای مدیریت خطوط اتوبوس شرکت های اتوبوسرانی با انتشار بخش نامه N32/2009 از سوی وزارت کارهای عمومی و حمل و نقل و ارتباطات MOPTC اجباری شد.
شرکت های اتوبوس با استفاده از الحاقات SIGGESC (برنامه های دسکتاپ و وب جی آی اس ) خطوط اتوبوس را به وسیله وارد کردن اطلاعات مکانی  در برنامه ها ایجاد نمودند . به این صورت که نقاط معرف ایستگاه های اتوبوس
و خطوط نشان دهنده مسیرهای اتوبوس می باشند. آنها همچنین اطلاعات الفبای عددی مثل صفات داده های مکانی 
و برنامه زمانی متناظر با خطوط اتوبوس را وارد نمودند .
علاوه بر آن عملکردها کاربر می تواند از SIGGESC برای جستجو میان داده های معرفی شده , ایجاد گزارش و مدیریت خطوط اتوبوس و شبکه های خود استفاده کنند .
اولین نسخه از نرم افزار دسکتاپ SICO3 در سال 2002 توسعه داده شد . این نسخه تنها مجاز به معرفی و بارگیری از خطوط اتوبوس توسط شرکت ها بود .
قبل از آنکه برنامه میان همه شرکت های اتوبوس منتشر شود آزمون های آزمایشی با دو شرکت Vimeca و Scotturb که از شهرداری های Oeirs وCascais بودند انجام شد.
این برنامه از آن سال تکامل یافت و تا سال 2008 تشکیل شده از مجموعه ای از زیر سیستم ها یا برنامه های کاربردی مدولار شامل موارد زیر بود :
SICO توسعه یافته در سال 2002
SICO توسعه یافته در سال 2003و 2004و 2005و 2006
سرانجام در سال 2008 پنج مدل فوق به یک برنامه واحد SICO  v5.0. تبدیل شدند . در سال 2009 تیم SIGGESC  با هدف افزایش بهره وری در اعمال نظارت و همچنین در فرآیندهای صدور مجوز کاربرد web و web GIS را توسعه داد.
هم اکنون SIGGESC شامل دو مدل برنامه است:
نرم افزار دسکتاپ SIC_GIS
پرتال SIGGESC  - نرم افزار web و web GIS
معماری SIGGESC
با مهاجرت و تکامل SIGGESC به جدید ترین فن آوری ها و راه حل های مرتبط با وب , نسخه فعلی نرم افزار ارتباطات میان شرکت های اتوبوس و IMTT  را از طریق افزایش و بهبود تعامل میان آنها پشتیبانی می کند . به عنوان مثال با به اشتراک گذاشتن داده های مکانی توسط آپلود نمودن آنها به پرتال SIGGESC.
همانطور که گفته شد برنامه های کاربردی SIGGESC کنونی از یک نرم افزار GIS desktop(SICO) و نرم افزارweb  و web GIS تشکیل شده است.
SICO به کاربران اجازه می دهد تا داده های مکانی والفبایی را برای خط اتوبوس و ایستگاه اتوبوس و مسیر و برنامه زمان بندی خلق و ویرایش نمایند. این نرم افزار همچنین کاربران را قادر می سازد تا به طور خودکار و به صورت پویا گزارش را خلق نمایند و خطوط اتوبوس را به پرتال SIGGESC آپلود نمایند . از سوی دیگر نرم افزار وب سایت و web GIS رابط ارجح برای تعامل میان شرکت های اتوبوسرانی و IMTT است.
 در واقع کاربران SICO ( شرکت های اتوبوس ) خطوط اتوبوس را در این دسکتاپ GIS ثبت می کنند و این همچنین کاربران را قادر می سازد تا اطلاعات وارد شده را جستجو کنند و سپس آنها را از طریق آپلود  کردن خطوط اتوبوس
به پرتال SIGGESC ,به IMTT بفرستند.
کاربران SIGGESC همیشه از کمک و راهنمایی یک مرکز تخصصی  برخوردارند تا بتوانند هر مساله ای که ممکن است در حین استفاده از برنامه رخ دهد را حل نمایند . پس از آپلود نمودن , کاربر به پرتال SIGGESC دسترسی پیدا می کند تا درخواست صدور مجوز رسمی شود . به عنوان مثال برای درخواست یک خط اتوبوس جدید ارسال اسناد و مدارک عددی (دیجیتال) برای تکمیل فرآیند صدور مجوز لازم است.
همچنین در پرتال SIGGESC کاربران می توانند اطلاعات مکانی و الفبایی را به وسیله گزارش های اتوماتیک ایجاد و جستجو نمایند . در نهایت کادر فنی IMTT برای بازرسی و نظارت بر روند صدور مجوز خطوط اتوبوس می توانند درخواست اپراتور را بپذیرند یا رد نمایند .
هدف دو بخش زیر بررسی ویژگی های موجود در هر دو برنامه کاربردی SIGGESC است.
دسکتاپ برنامه SICO
نرم افزار دسکتاپ GIS ایجاد شده برای پروژه SIGGESC (SICO شکل 4) در سال 2002 با    Map Object 2.1 c ایجاد شد که از آن زمان تا به حال در حال تحول است . نسخه فعلی SICO علاوه بر تجزیه تحلیل مکانی که در اغلب کاربردهای معمول GIS حضور دارند همچنین شامل ابزارهای سفارشی ساخته شده هستند که منحصرا مربوط به خدمات عمومی حمل و نقل جاده ای مسافر است.
کاربران باید هر دو اطلاعات مکانی و الفبایی را با توجه به خطوط اتوبوس خودشان ایجاد و ویرایش نمایند . برای انجام این کار آنها باید ایستگاه های اتوبوس و مسیرها را با ویژگی های مربوطه به آنها وارد نمایند (شکل 5)
در SICO این امکان وجود دارد که داده های الفبایی متنوع را با توجه به ایستگاه های اتوبوس معرفی نمائیم همانند خصوصیات فیزیکی مثلا اگر یک محافظ در ایستگاه اتوبوس وجود دارد و یا اگر آن یک ایستگاه اصلی در میان سایر خصوصیا ت است .
نقطه ها نشان دهنده استگاه های اتوبوس و خط ها بیانگر مسیر اتوبوس می باشند همچنین در SICO این امکان وجود دارد که برنامه زمانی را وارد نمایند.
داده های الفبایی  در SICO در یک پایگاه داده MS Access ذخیره می شوند در حالی که یک shapfile داده های مکنی را ثبت می کند (نقطه ها برای ایستگاه و خط ها برای مسیر ) تا قابلیت همکاری و سازگاری با سایر سیستم های اطلاعات جغرافیایی و برنامه های کاربردی فراهم گردد.
استفاده از SICO یک مزیت برای شرکت های اتوبوس است که با آن می توانند شبکه اتوبوس را برنامه ریزی و مدیریت نمایند . چون این امکان برای آنها فراهم می آید که بتوانند خروجی و گزارش خودکار و پویا را خلق نمایند ( این گزارشات در بخش 4.1  نشان داده خواهد شد .
آن SICO) ) همچنین به کاربران اجازه می دهد که بتوانند اطلاعات خطوط اتوبوس را مستقیما به پرتال  SIGGESC آپلود نمایند تا توسط IMTT  آنالیز و اعتبارسنجی شود .
کاربرد های وب – پرتال SIGGESC
جدیدترین نرم افزار توسعه یافته برای پروژه SIGGESC  , پرتال SIGGESC است که مهم ترین برنامه برای تعامل میان شرکت های اتوبوس و IMTT است.
در این نرم افزار Web  و Web GIS این امکان برای کاربران وجود دارد که گزارشات پویا را در فرمت های مختلف همانند xls,pdf,html خلق نمایند و بتوانند اطلاعات مکانی و جغرافیایی را جستجو نمایند و اطلاعات مربوط به پروژه خود را ( همانند آموزش و برنامه های کاربردی) دانلود نمایند .
پرتال همچنین دارای ویژگی های خاص برای کاربران شرکت های اتوبوس است . همانند امکان رسمی نمودن یک درخواست مجوز به IMTT . که در آن به منظور اتمام فرآیند درخواست مجوز می توان مدارک لازم را آپلود نمود . از طرف دیگر کادر فنی IMTT می توانند اطلاعات آپلود شده را تجزیه و تحلیل نمایند .
در پرتال SIGGESC یک برنامه Web GIS وجود دارد که شامل تمام اطلاعات خطوط اتوبوس با اطلاعات مکانی و الفبایی کامل آنهاست .
علاوه بر ابزارهای تجزیه تحلیل مکانی مثل Zoom و Pan و Search ابزارهای پیشرفته تجزیه تحلیل (همانند امکان انتخاب خطوط اتوبوس موجود در یک بافر) هم وجود دارد
RDBMS به علت قابلیت اطمینان و مقیاس پذیری و انعطاف پذیری و ویژگی های مربوط به آن انتخابی برای بسیاری از سناریو ها است .
برای مدیریت داده های مکانی و تعامل بین آنها از سرور نرم افزار Arc GIS استفاده شده است .
این نرم افزار در ردیف استفاده از GIS  نصب شده است و مسئول ایجاد خدمات مکانی تحت وب است که با برنامه های مختلف GIS در تعامل می باشد .
در اجزای پایگاه داده Arc SED را خواهیم یافت . این نرم افزار Arc SED را به کار می گیرد تا بتواند اطلاعات مکانی را در میان انبوهی از موتورهای پایگاه داده ذخیره نماید .
در مورد سرور مایکروسافت SQL (2008) که هم اکنون از داده های مکانی پشتیبانی می کند , امکان دارد که از داده های بومی استفاده نماید اما Arc SED هنوز نیازمند ایجاد اتصال به دسکتاپ و اجزای سرور است .
شکل 10 معماری پرتال سیستم SIGGESC است که یک نمونه معماری 3 لایه می باشد .
در لایه های داده مایکروسافت SQL 2008 ذخیره داده را فراهم می آورد و Esri Arc SDE داده های مکانی را مدیریت می کند . در لایه چارچوب شبکه را خواهیم داشت و سرور Arc GIS خدمات تحت وب را برای داده های مکانی و الفبایی فراهم می کند .
این سرویس وب می تواند تعامل ایجاد کند (در مورد داده های الفبایی با استفاده از ویژگی های شبکه NET و در مورد داده های مکانی با استفاده از قابلیت های سرور Arc GIS  ;).
نتایج
استفاده از SIGGESC توسط بسیاری از شرکت های اتوبوسرانی پرتغالی طی چند جلسه آموزشی تثبیت و منتشر شد .
تاکنون تیم دخیل در این پروژه حدود 40 جلسه آموزشی برنامه SIGGESC را سازماندهی و بسط داده اند .
در نتیجه حدود 90 شرکت آموزش دیده در 123 شرکت . که این به این معنی است که تقریبا 73 درصد از آن ها قادرند با برنامه SIGGESC کار کنند .
از آنجا که در بسیاری از شرکت ها بیش از یک تکنیسین مشغول به کار در SIGGESC وجود دارد , بنابراین در حال حاضر حدود 200 کاربر SIGGESC وجود دارد .
علاوه بر توسعه برنامه های کاربردی و آموزش , تیم مسئول پروژه SIGGESC تحکیم ونگهداری از SIGGESC را تضمین می نماید و با ایجاد مرکز تخصصی دائمی به کاربران کمک می نماید تا هر گونه شک و سوال مرتبط با برنامه کاربردی و پروژه برطرف گردد.
این تیم تضمین می دهد که به هر مساله ای در حداکثر 8 ساعت پاسخ دهد و در عرض 24 ساعت آن را حل و فصل نماید و هدف از آن تضمین استفاده کاربران از SIGGESC به طور پیوسته می باشد .
در طول مدت 2 سال شرکت های اتوبوس اطلاعاتشان را به پرتال وارد نمودند . در مناطق Lisbon  و Oporto ( منطقه هدف اولویت برای این پروژه ) 85 درصد از خطوط اتوبوس در SIGGESC ثبت شدند که شامل 1473 خط اتوبوس و8.3663 کیلومتر از مسیرهای اتوبوس و 34.148 ایستگاه اتوبوس می شود .
در بخش های زیر چند نمونه از خروجی های مستقیم نشان داده خواهد شد که می تواند به طور مستقیم از برنامه های کاربردی SIGGESC تولید شود و چند خروجی که در پایگاه داده SIGGESC تولید شده اند .
گزارش ها
همانطور که قبلا گفته شد هر دو برنامه کاربردی GIS تحت وب و دسکتاپ توانایی تولید گزارشات خودکار و پویا را دارا می باشند که ارزش زیادی برای شرکت های اتوبوس دارد . به خصوص برای آنهایی که به مهارت فنی لازم یا نرم افزار و سخت افزار ضروری برای پیگیری و محاسبه برخی گزارش ها نیاز ندارند.
بسیاری از گزارش ها که با برنامه های کاربردی تولید می شوند اسناد ضروری هستند که باید به منظور تکمیل فرایند صدور مجوز به  IMTT ارسال شوند همانند نقشه خط اتوبوس , برنامه زمانی و جدول کرایه (طبق شکل 11 و 12 و13 ) . این گزارشات در فرمت های pdf و xls و html صادر می شوند
علاوه بر گزارشات ضروری که شرکت های اتوبوس باید آن را به IMTT  ارسال نمایند گزارشات خودکار دیگری هم وجود دارد که به شرکت ها کمک می کند که وظایف روزانه خودشان  را برنامه ریزی و مدیریت نمایند مثل نمودار ایستگاه اتوبوس و گزارش خصوصیات  ایستگاه  اتوبوس (شکل 14 و 15)
خروجی های ایجاد شده با پایگاه داده SIGGESC
یکی از مزایای استفاده از پایگاه داده  SIGGESC سازگاری و قابلیت همکاری آن با بسیاری از برنامه های معمول GIS
است که امکان پشتیبانی و توسعه مطالعات و تجزیه و تحلیل و برنامه ریزی و ارزیابی گزینه های سرمایه گذاری را فراهم می آورد . برای مثال با مربوط ساختن اطلاعات مکانی و الفبایی خطوط اتوبوس با میزان تراکم مناطق , فعالیت ,اطلاعات سرشماری و غیره
نقشه های زیر نمونه ای از آن چیزی است که توسط پایگاه داده SIGGESC قابل تولید می باشد (شکل 16 )
در حال حاضر SIGGESC تصمیم سیستم پشتیبانی پرتغالی برای بخش حمل و نقل عمومی جاده ای مسافران می باشد و تقریبا هر شرکت اتوبوسرانی در پرتغال که در حوزه IMTT کار می کند برنامه های کاربردی را دارد و از آن استفاده می کند .
این سیستم پشتیبانی تصمیم گیری از فرآیند صدور مجوز در IMTT حمایت می کند تا برنامه ریزی و نظارت بر خطوط اتوبوس شفاف تر و کارآمد تر شود . دیگر مزیت آن این است که سرانجام یک پایگاه داده جامع و یکپارچه  با ثبت همه خطوط اتوبوس وجود دارد و دسترسی به این اطلاعات در اختیار مردم قرار دارد (از طریق پرتال SIGGESC )
برای انتشار این پایگاه داده و ارائه آن به عموم مردم در آینده می توان ویژگی های خطوط اتوبوس را به نقشه های گوگل وارد نمود تا کاربران بتوانند برای یک سفر با استفاده از حمل و نفل عمومی برنامه ریزی نمایند.
برنامه های کاربردی می توانند با اضافه شدن ویژگی های جدید بر پایه آخرین روند فن آوری مثل وب 2 و مشارکت عمومی نمو یابند
نتایج
برای انتشار این پایگاه داده و ارائه آن به عموم مردم به طور کلی, در آینده  می توان خصوصیات هر خط اتوبوس (ایستگاه اتوبوس , مسیر حرکت و برنامه زمانی ) موجود در پایگاه داده SIGGESC مربوط به هر شرکت اتوبوسرانی را به نقشه های حمل و نقل گوگل اضافه نمود تا کاربران بتوانند یک سفر با حمل و نقل عمومی را برنامه ریزی نمایند.همچنین برنامه های کاربردی می توانند با آخرین روند فن آوری تکامل یابند همانند وب 2 و مشارکت عمومی . به عنوان مثال با ایجاد امکان ورود اطلاعات عددی و الفبایی  توسط  کاربران به SIGGESC Web GIS  و گرفتن بازخور ها در مورد برخی از ایستگاه های اتوبوس , مسیر یا برنامه , مثلا اطلاع یافتن از اینکه ایستگاه اتوبوس دیگر وجود ندارد و یا اطلاع از اینکه یک خط اتوبوس از مسیر متفاوتی می رود . پایگاه داده SIGGESC همچنین می تواند مطابق با دستورالعمل INSPIRE برای دسترسی به نهادهای مختلف عمومی  از طریق services  Web map(Wms) منتشر شوند . به گفته باتلر (2008) GIS-T میتواند نقش محوری در فضای جدید برای کاربری عمومی زمین و تصمیم گیری برای حمل و نقل ایفا کند .
ارسال شده توسط احمد محمدی | 1 01, 2014 | بازدید‌ها (1766)
سیستم پشتیبان تصمیم گیری در جذب فناوری اطلاعات
 

تهیه و تنظیم:  پایگاه مقالات علمی مدیریت www.SYSTEM.PARSIBLOG.com
چکیده: سازمانهای پویا و متحولی که در زمینه تکنولوژی رایانه پیشرفت کرده اند، مجموعه بالقوه ای از برنامه های کاربردی  DSS را ایجاد کرده اند.برای برنامه ریزی استراتژیک سازمان یا نقشه راه ، درک درستی از برنامه های کاربردیDSS  حائز اهمیت است.این تحقیق می کوشد تا تعریفی از DSS، جذب فناوری اطلاعات و پویایی جذب  DSS ارائه کند.آنچه که به عنوان ابزارهای DSS جذب برنامه های کاربردی سازمان میشود شامل آنهایی است که به عنوان برنامه های کاربردی یک بارهDSS  (غیر تکراری) در سطح برنامه ریزی استراتژیک وارد سازمان میگردد.انتقال فناوری تا جاگیری ابزارها در برنامه های کاربردی پشتیبان تصمیم ساختار یافته (SDS) یا سیستم های فرایند تبادل (TPS) ادمه دارد.بنابراین مدیران باید آنها را به عنوان یک سیستم SDS/TPS ببینند نه به عنوان یک سیستم DSS. شناسایی نقشه راه جذب فناوری اطلاعات، به انتقال فناوری کمک می کند و آن را به رسمیت می شناسد. این به معنای قابل قبول بودن ایجاد این انتقال است.
واژه های کلیدی: DSS، سیستم پشتیبان تصمیم گیری ،جذب فناوری اطلاعات ، توسعه نرم افزاری.

 


مقدمه
چه موقع یک سیستم پشتیبان تصمیم گیری واقعا یک  DSSنیست؟ غالبا یک برنامه کاربردی که شامل تصمیم گیری به هر روشی است به عنوان DSS طبقه بندی می شود.پیشرفتهای پویای در زمینه تکنولوژی رایانه در برنامه های کاربردی مثل DSS موثر می باشد.در نتیجه این پیشرفتها بوده که این برنامه های کاربردی همواره در حال تغییر می باشند.این موضوع سبب شده است که تقریبا متوقف کردن چنین تغییراتی برای برنامه های کاربردی DSS غیر ممکن باشد.بدیهی است که ماهیت تغییرات DSS  به موازات پیشرفت توسعه تکنولوژی رایانه در جریان می باشد.کدون[9] گزارش می دهد که قانون مور ( دو برابر شدن قدرت رایانه در هر هیجده ماه )دست کم برای 5 سال دیگر سر می رسداین امر نشان دهنده این است که سیستم های اطلاعاتی پیشرفت خود را در دستورالعمل های جدید و متنوع ادامه خواهد داد.
در حالی که برخی از برنامه های کاربردی DSS به طور گسترده ای مورد قبول واقع شده اند ، برخی دیگرانیز احتمالا در جریان تغییرات تکنولوژیکی منسوخ شده اند.این ماهیت پویای فناوری سیستم های اطلاعاتی عموما، و برنامه های کاربردی DSS خصوصا، باعث می گردد که مدیران عالی اطلاعاتی و دیگران مدیران در مواجه با یک تعریف واضح و روشن از مجموعه برنامه های ثابت و کاربردی DSS  به مشکل بر بخورند.با این حال شناسایی برنامه های کاربردی DS در برنامه ریزی استراتژی های سازمانی برای استقرار فناوری اطلاعات مهم است.تجزیه وتحلیل این تحقیق یک چهارچوب را ژیش روی فناوری اطلاعات قرار می دهد که شانل تکامل مستمر و استفاده از ابزارهای DSS است.هدف بررسی یک چشم انداز برنامه ریزی برای استقرار آینده ابزارهای DSS و برنامه های کاربردی آن است که تکامل فناوری اطلاعات را امکان پذیر می سازد.یک چهارچوب برنامه ریزی برای سیستم های اطلاعاتی حرفه ای مستلزم شناسایی نقشه راه جذب فناوری از طریق ایفای نقش DSS  می باشد.این تحقیق شامل بررسی تعریف DSS ، مراحل و پویایی جذب فناوری اطلاعات و در آخر خلاصه و نقشه راه جذب فناوری می باشد.
تعریف سیستم پشتیبان تصمیم گیری(DSS  ):
یک تعریف عملیاتی از یک سیستم DSS برای شناسایی و طبقه بندی ابزارهای DSS و برنامه های کاربردی و به تبع آن بررسی نقشه هرا جذب فناوری حائز اهمیت می باشد.
DSS با بکار گیری رایانه برای موارد زیر تعریف می شود:
1 – کمک به مدیران برای فرایند تصمیم گیری در وظایف نیمه ساختار یافته
2 – برای پشتیبانی و بهتر از آن جایگزینی قضاوتهای مدیریتی. و
3 – به منظور بهبود اثربخش تصمیم گیری به جای کارایی آن( کین و اسکات مورتون،8ص1)
همچنین دیگران(10، 12 و 13 )تعاریفی را برای DSS ارائه کرده اند.اگرچه برخی تفاوتهای جزیی در تعاریف آنان وجود دارد،اما یک بررسی از این تعاریف نشان می دهد که به طور کلی آنها تعریف کین و مورتون را حمایت می کنند.با این حال تعریف کین و اسکات مورتون به عنوان تعریف عملیاتی برای این تجزیه و تحلیل مورد استفاده قرار گرفت آنها توضیح اضافی  DSS  را به شرح زیر ارائه نمودند:سوال کلیدی برای کسی که در مورد DSS  کار می کند این است : "چه نوع تصمیم خاصی یا چه فرایند تصمیم گیری وجود دارد که برای پشتیبانی از آن باید تلاش کرد؟" تصمیم ممکن است تکراری و همیشگی و یا لحظه ای و یک باره باشد .تمرکز پشتیبان تصمیم گیری بر این فرض استوار است که مشکلی که مدیران با آن مواجهند بی اهمیت نیست و نمی تواند بصورت خودکار بروز کند.  این دیدگاه نیازمند توسعه ابزارهای روش شنلاسی برالی تصمیم گیریهای کلیدی میران و تعریف اطلاعاتی است که میتواند یا باید در دسترس مدیران باشد البته در طول زمان سطح درک ما افزایش می یابد و شاید بسیاری ازمشکلاتی که ما امروزه به طور مرحله ای و سیستمی با آن مواجهیم به یک کاربر یا راینه واگذار گردد.
نمونه بارز این روند ، سود سپرده است .بیشتر بانک ها و شرکتهای وام دهنده روشهای ساده ای دارند که بر اساس داده های آماری و گزارشهای اعتباری پشتیبانی شده استوار می باشد که جایگزین قضاوتهای اولیه مدیران ارشد وام دهنده می گردد.مادامی که مشکل صرفا ساختار یافته بوده و مدیران در درک و سطح نیازمندیهایشان به بلوغ رسیده به به عنوان یک سیستمDSS  باید همواره به عنوان کاربر سازگار و یاد گیرنده رشد و تکامل داشته باشد.این ماهیت خود   است که بر ساخت نوعی از نرم افزار دلالت دارد که بتواند در سازمان به اجرا درآمده و باقی بماند.(ص58-59)
گوری و اسکات مورتون (7) چهارچوبی را برای ویژگی های نیمه ساختار یافته این تعریف سیستم پشتیبان تصمیم  گیری ارائه نمودند.انها کار سیمون و نویل را با با جهارجوبی از فرایند تصمیم گیری ساختار یافته و غیر ساختار یافته ارتباط دادند.یک مشکل کاملا ساختار یافته موردی است که  تمام سه مرحله فرایند تصمیم گیری (هوش ، طراحی و انتخاب ) برای آن ساختار یافته است. برای یک مشکل کاملا  ساختار نیافته  مراحل تصمیم گیری کاملا ساختار نیافته می باشد.   برای یک مشکل نیمه ساختار یافته یک یا دو مورد (نه همه آنها ) از مراحل تصمیم گیری ساختار نیافته می باشد. آنها سیستم های اطلاعاتی را به عنوان سیستم های ساختار یافته تصمیم گیری((SDS  که قویا ساختار یافته می باشند تعریف می کنند، در حالی که سیستم های نیمه ساختار یافته و ساختار نیافته را به عنوان  DSS معرفی می کنندمبادله اطلاعات از این طبقه بندی ساختار یافته و ساختار نیافته حذف گردید.فعالیت مبادله اطلاعات در یک سازمان یعنی اینکه در آن سازمان رایانه مورد نظر به امر مبادله داده های سر راست (البته نه از طریق تصمیم خارجی )اختصاص داده می شود.مثل فرایند حقوق و دستمزد.هر دو فرایند SDS  و مبادله اطلاعات قویا ، محصول پردازش اطلاعات یا فعالیتهای سیستم فرایند  تبادل(TPS) می باشد.این دیدگاه بیان میدارد که هر سیستم اطلاعاتی که به عنوان SDS/TPS نباشد ، بیشتر به عنوان DSSشناخته می شود (پاور 12،ص19).بنابراین تعریف یک DSS  دارای شرایط 1 طبقات استفاده و 2 – حرکت در طول زنجیره ساختار یافته / ساختار نیافته می باشد.به علاوه DSS  به معنای واقعی به دو دسته تقسیم می گردد : DSS  نهادی (سازمانی) که با تصمیم های با ماهیت دوره ای و تکراری در تعامل می باشد و DSS  موقت که با تصمیمات خاص که معمولا قابل پیش بینی نبوده و  دوره ای نیستند( لحظه ای هستند) در تعامل می باشد(5و8 ص58)." تغییر مشکلات به سمت ساختاریافتگی از زمان شروع دانش مدیریت در  حال پیشرفت بوده است "(8ص92).ظهور DSS این حرکت را بیشتر از گذشته تسهیل می کند . تکامل و حرکت DSS  به سمت قابلیت های جداسازی شده SDS/TPS  شاخص بزرگی از تغییرات به سمت ساختار یافتگی در این طیف است.
مطابق این تجزیه و تحلیل ، برنامه کاربردی DSSS از ابزارDSS متمایز می باشد.ابزار DSS  همچنین به عنوان ژنراتور DSS  شناخته می شود .که شامل نرم افزارهای رایانه ای است که از آن در ایجاد برنامه  کاربردی مخصوص DSS  استفاده می گردد.ابزار یک فناوری توانمند است. برنامه کاربردی سیستمی است که واقعا کار را انجام می دهد و اطلاعات مورد نیاز تصمیم گیرنده را ذخیره می کند .ناحیه DSS تغییرات ساختاری خیلی عمیقی مثل ابزارهای فناوری را دارا می باشد(6).سیستم های پشتیبانی تصمیم گیری امروزی ، از انواع کامپیوتر هایی استفاده می کنند که بر اساس ابزارها ، ایجاد بر نامه های کاربردی پیشرفته DSS را ممکن می سازد.(11)ابزار سیستم اطلاعاتی که در یک زمان توسط تمرکز اولیه برای ساختن DSS مورد استفاده قرار می گیرد، در زمان بعد ممکن است در درجه اول به عنوان استفاده اش از SDS/TPS برای یافت گردد.از انجا که در ابتدا ابزار برای استفاده در ساختمان یک DSS  ساخته شده است ، گمان نمی رود که تمام سیستم های اطلاعاتی متعاقبا با استفاده از ابزارهای  DSS ساخته شده باشند.در واقع تعریف اساسی از DSS بایستی در تبیین آن به کار رود نه در کاربرد آن.
مراحل جذب فناوری اطلاعات:
مدیران سیستم های اطلاعاتی باید انتظار داشته باشند که تکنولوژی جدید ایجاد شده یا تکامل یافته کامپیوتری اغلب به راه های مختلف جذب سازمان خواهد شد.اپل گیت ، مک فارلن و مکنزی (1، ص 226) فرایند جذب تکنولوژی های اطلاعات در حال ظهور در سازمان را به طور خلاصه بیان می کنند..این مثال شامل یک سری مراحل است که طی آن فناوری جدید شناسایی شده ، جذب شده و نهادینه می گردد.آنها چهار مرحله را شرح دادند: 1 - شناسایی تکنولوژی 2 – آموزش تکنولوژی و سازگاری 3 – کنترل سازگاری با اصول عقلانی مدیریت 4 – انتقال تکنولوژی بلوغ/ توسعه. مرحله شناسایی تکنولوژی ، ابزارهای سیستم های اطلاعاتی جدید را بررسی کرده ، آن ابزارها را مورد آزمایش قرار داده و منجر به مطلوبیت دستیابی به تکنولوژی می گردد.
مرحله آموزش فنآوری و سازگاری یا انطباق ، شامل کسب دانش چگونگی گسترش تکنولوژی در فرصت های بالاتر از سیستم های اطلاعاتی پروژه های ارزیابی شده اولیه می باشد. مرحله سوم ،شامل  ادامه تکامل برنامه های کاربردی تکنولوژی و توسعه کنترل ها به منظور راهنمایی طرح ها و اجرای سیستم هایی است که این تکنولوژی را بکار میگیرند. مرحله چهارم (انتقال تکنولوژی بلوغ/ توسعه ) وقتی رخ می دهد که تکنولوژی سراسر سازمان را در بر بگیرد. در خلال مرحله اول ( شناسایی تکنولوژی ) پروژه های آزمایشی معمولا در سطح بر نامه ریزی استراتژیک سازمان اجرا می گردد.خصوصا جایی که یک پروژه واحد به عنوان ضامن کلیدی اجرایی به انجام برسد.هنگامی که مرحله انتقال تکنولوژی بلوغ / توسعه رخ داده است تکنولوژی عموما در همه سازمان و خصوصا در سطح کنترل عملیاتی توسط بسیاری از کاربران در سازمان مورد استفاده قرار می گیرد.
مشابه آنچه که برای توسعه ابزارهای دیگر سیستم های اطلاعاتی وجود دارد ، این مراحل جذب نیز نقش اصلی را به عنوان ابزار کار در توسعه و کاربرد DSS در سازمانها ایفا می کند.
جذب ابزارهای فناوری اطلاعات،  زمانی که برای اولین بار وارد یک سازمان در مراحل 1 و 2 شود می تواند در درجه اول به عنوان یک ابزار DSS مطرح باشد تا پس از آن به طرف مرحله SDS/TPS  و سپس مرحله چهارم گسترش یابد. با این نوع جذب حیطه  SDS/TPS  گسترش یافته ،  شاخص های اصلی فناوری های   DSS  به مرحله 4 رسیده و به عنوان یک TPS  استقرار یافته که شامل تعدادی از کاربران و چگونگی نحوه پشتیبانی سیستم می باشد.این گسترش از زمان اولین نرم افزار پردازش داده ها در سال 1950 شروع شده است .
افزایش قدرت محاسباتی و کاهش هزینه برای قابلیت پردازش آن ، یک کلید محرکه سوق دهنده تکنولوژی و ابزارهای اولیه کاربرد DSS  به سوی برنامه های کاربردی SDS/TPS می باشد.این تکامل احتمالا به عنوان فصول قانون مور (9) رخ داده و در ادامه شرح تکامل فناوری رایانه می باشد.برای مثال جذب نرم افزار صفحه گسترده را به عنوان یک ابزار پر طرفدار در نظر بگیرید. در اولین روزهای استفاده  از نرم افزار VISI CALC تعداد کمی کامپیوتر شخصی در سازمان وجود داشت. VISI CALCابتدا برای پشتیبانی از مدیران اجرایی در سطح برنامه ریزی استراتژیک بکار گرفته شد(مرحله 1).از آنجایی که این تکنولوژی با استفاده سازمان از آن تکامل می یابد ، برنامه صفحه گسترده اکسل مایکرو سافت (یا نظیر آن ) هم اکنون صرف نظر از سطح هر یک از کاربران سازمان ، بر روی دسکتاب کامپیوتر آنان قرار دارد(مرحله 4). بنابراین یک ابزار صفحه گسترده که زمانی فقط برای استفاده مدیریت ارشد سازمان بوده است ، امروزه یک ابزار روزمره برای تمام کاربران رایانه ها می باشد.وقتی فناوری اطلاعات در مرحله 1 به عنوان یک ابزار کاربردی DSS  معرفی گردید ، بر اساس الگوی استفاده سازمان به مرحله 4 رسیده سپس می بایست سیستم برای آنچه که  برای ان در نظر گرفته شده است به رسمیت شناخته شود.به این معنا که برنامه SDS/TPS  جایگزین خوبی برای نرم افزار DSS می باشد.
پویایی جذب فناوری اطلاعات
پس از این که تکنولوژی توسعه یافت و از طریق مراحل جذب ارتقاء پیدا کرد ، این تکنولوژی از مرحله معرفی اولیه تا استفاده گسترده و فراگیر نهادی و سازمانی تکامل می یابد. بخشی از تکنولوژی که با DSS  معرفی می شود احتمالا به استقرار SDS/TPS می انجامد.
یک سیستم اطلاعاتی تکنولوژیکی ( TEIS ) یک سیستم SDS/TPS  می باشد که شامل ابزارهای استقرار یافته و تکنیک هایی است که از مرحله 1 تا 4 فرایند توسعه  DSS  تکامل یافته است. با توجه به ایده  پا ور (12) ، " DSS  در بسیاری از سیستم های عامل تعاملی TP)) به صورت متفاوت وجود دارد.برای مثال یک سیستم پر طرفدار که گسترش یافته است برنامه ریزی منابع سازمانی (ERP) است .برنامه ریزی منابع سازمانی (ERP) حتی اگر نشان دهنده اصلاح تصمیم گیری و برنامه ریزی باشد نمی تواند به عنوان DSS  مطرح باشد . به طور کلی برنامه ریزی منابع سازمانی (ERP) ، یک سیستم  TPS ادغام شده می باشد که جریان اطلاعات را بین قسمت های وظیفه ای یک کسب و کار تسهیل می کند "(8). به عبارت دیگر ، بسیاری از سیستم هایی که در رده DSS  قرار می گیرند به عنوان سیستم پیشرفته فناوری اطلاعات (TEIS) مطرح هستند که نشان دهنده استقرار تصمیم گیری در سیستم اطلاعات می باشد.این یک پیشرفت طبیعی ابزارهای DSS  به سوی ابزارهای SDS/TPS میباشد.آنچه که به عنوان لبه برش DSS  شناخته می شود فقط به عنوان یک SDS/TPS  روزمره است.بهتر است مدیران امروزه برای داشتن یک مجموعه مشخص از ابزارها برنامه ریزی کنند و در 5 سال  آینده نیز برای یک مجموعه کاملا متفاوت از ابزارها برنامه ریزی نمایند (3) .هیچ دلیلی برای انتظار این پیشرفت سیستم های فرایندی SDS/TPS که به زودی فرا میرسد وجود ندارد.
برنامه های کاربردی سیستم اطلاعات را می توان یک زنجیره از SDS/TPS تا DSS  در نظر گرفت .شکل 1 نشان می دهد که انتقال تکنولوژی DSS  تک منظوره وسیله ای برای تسهیل فعالیتهای جذب را از مرحله 1 تا 2 فراهم میکند و محیطی را که در آن یک پروژه به عنوان کلید پشتیبان اجرایی مطرح است آماده می کند.سپس ابزار DSS  در سطوح پایین تر در درون سازمان مورد استفاده قرار می گیرد

ابزارهای DSS                                                                                              موقتی و یک باره

 

 

                                                                                                                  نهادی و سازمانی                                                                                                                                         
                                                
شکل 1 – جذب تکنولوژی ابزار های DSS
این تا حد زیادی پایه کاربردی را که در مقیاس بزرگ با DSS  در ارتباط است توسعه می دهد.در حال حاضر DSS  به سوی SDS/TPS توسعه یافته است و در سازمان مستقر شده  و تکامل  آن حفظ شده است . توان تکنولوژی به مرحله چهارم از فرایند انتقال بلوغ /توسعه رسیده و برنامه کاربردی توسعه یافته و مستقر شده است و از قدرت تکنولوژی برای ابزار اولیه DSS  استفاده می کند.که این توانایی  شامل ETIS  است که نمایانگر مشخصات یک سیستم SDS/TPS  می باشد.
تمایز بین DSS  و SDS/TPS  بسیار حائز اهمیت است  چرا که کلیدهای متعدد و متفاوتی بین توسعه و بقای یک سیستم DSS  در مقایسه با دیگر سیستم های SDS/TPS  به شرح زیر وجود دارد(8، ص 98) :
1 – افراد مشغول در ساخت DSS نیازمند مهارتها و نگرش های مختلف نسبت به ساخت SDS/TPS   می باشند.
2 – تکنولوژی که از DSS  پشتیبانی می کند در خصوص نگهداری و بهره برداری موثر سیستم با SDS/TPS  متفاوت است.
3 – مدل هایی که در تصمیم گیری در سیستم DSS به مدیران کمک می کنند ممکن است با الگو های بهینه سازی سیستم SDS/TPS  به طور قابل ملاحظه ای متفاوت باشد.
4 – فرایندهایی که به وسیله سیستم DSS  به دنبال روشهای تکمیلی  توسعه یافته است ، نسبت به تحویل نهایی محصول سیستم SDS/TPS  (که ناشی از استفاده های مکرر از آن است متفاوت می باشد.
اگر چه تکنولوژی پیشرفت کرده است اما ویژگی هایش معتبر باقی مانده است.یک رده از DSS  مشخص را به عنوان سیستم اطلاعات اجرایی (EIS ) ، در نظر بگیرید که دارای قابلیت های خود جداسازی شده در نرم افزار  SAP R/3 یک شرکت  یاشد (2 ، ص319 و 320 ).نرم افزار ERP  سازمان نرم افزاری است که ابتدا سازمان را با مجموع ه ای از  قابلیتهای TPS   مواجه می کند.این شاخصی از استقرار تکنولوژی DSS  در سیستم TPS  و نشان دهنده پویایی جذب تکنولوژی است.در اینجا ERP  یک TEIS  است که شامل ظرفیت  EIS بوده و در ابتدا به عنوان یک نوع از DSS مطرح بوده و توسعه یافته است اما سیستم نرم افزار SAP R/3 یک DSS  نیست.( نکته: نرم افزار SAP R/3  نرم افزار نسخه سوم SAP  است که برنامه ریزی منابع سازمان را انجام می دهد).
یکی دیگر از نمونه های TEIS  ،برنامه اکسپرس آمریکا (American Express application)از تکنولوژی سیستم خبره می باشد(4).ابزارهای سیستم خبره ابزارهای اولیه برای ساختن یک سیستم DSS  خاص است .این مثال نشان دهنده توسعه و بکارگیری و پشتیبانی از TEIS  است.هنگامی که ابزارهای DSS  در این شیوه در ابعاد بزرگ به کار گرفته شوند، آنها قادر هستند از طریق فرایند های اجرا و نگهداری ، استفاده از SDS/TPS  را تنظیم کنند. پشتیبانی مداوم و نگهداری از یک سیستم DSS  به یک سیستم TPS  قابل تغییر است در نتیجه این مثال یک  سیستم DSS  نیست.
ولز و هس (14) 0DSS  ذخیره داده ها را تشریح کردند که در سازمانهای ارائه دهنده خدمات مالی کاربرد دارد.آنها این مورد را به عنوان یک DSS  ذخیره داده ها در مقیاس بزرگ توصیف می کنند که در دسته DSS  های سازمانی (نهادی ) تقسیم بندی می گردد.این برنامه کاربردی DSS  توسط 1500 نفر از مشاوران مالی مورد استفاده قرار می گیرد .این برنامه هر هفته برای 60 نفرا زمشتریان متقاضی، خدمات ارائه می کند.این برنامه به عنوان نرم افزار CRM  (مدیریت ارتباط با مشتری ) شناخته می شود. این نرم افزار اطلاعات مورد نیاز برای پشتیبانی مشاوران اراده نمی کند و اگر مشاوران احساس کنند که محصول تولید شده مناسب نیست ، آنگاه از دیگر سیستم های خروجی و منابع برای شکل دادن به توصیه های مختلف استفاده می کنند. بر اساس تعریف سیستم باید اطلاعاتی را ارائه کند که  تصمیم گیری را پشتیبانی نماید .این گزارش DSS  ذخیره داده ها ، نتایجی را که بر اساس  یک سیستم SDS  ساخته شده و تعبیه شده است ارائه می کند. ابزار ذخیره داده ها (DW) در توسعه سیستم به کار گرفته میشود و این ابزار غالبا در سیستم DSS  استفاده می گردد . به هر حال این استفاده از ابزار نتایج را در SDS  بهتر از  DSS  نشان می دهد.این کار نشان می دهد که TEIS  یک سیستم  SDS   است و DSS  نیست.
جذب ابزارهای DSS  به سمت SDS/TPS  موجب تغییر اهداف برخی از ویژگی های DSS  می گردد.این خوب است یا بد؟اگر اطلاعات بهتر که منجر به پشتیبانی فعالیتهای مدیران یک سازمان میشود ارائه شده باشد ، این وجه خوب قضیه است .به هر حال این حالت وضوح و شفافیت تشخیص  این موضوع را که نقطه پایان SDS/TPS  و آغاز DSS کجاست بیشتر با مشکل مواجه می کند . حد وسط مرحله ای که در این خصوص وجود دارد این است که جابجایی تکنولوژی به طور مداوم ، به برنامه های کاربردی هردو سیستم  DSS  و SDS/ TPS  اجازه گسترش و توسعه می دهد.
خلاصه بحث
DSS   فناوری اطلاعاتی است که در یک سازمان به شیوه مشابه سایر تکنولوژی های اطلاعات  جذب می گردد. با این حال هنگامی که در ابتدا یک تکنولوژی به عنوان فناوری DSS  معرفی می گردد به مرحله بلوغ یا انتقال تکنولوژی توسعه یافته می رسد، این استقرار اولیه به عنوان ابزارهای DSS  احتمالا مهاجرت به سمت  تکنولوژی SDS/TPS  را تکمیل کرده است.مدیران سیستم های اطلاعاتی باید انتظار ایجاد و توسعه تکنولوژی جدید رایانه ای را داشته باشند.این تکنولوژی اغلب در سازمان به عنوان ابزارهای DSS مستقر شده که باعث ورود سازمان به سطح برنامه ریزی استراتژیک می گردد. پس از آنکه موفقیت این مرحله به اثبات رسید ، احتمالا استفاده از برنامه های DSS  در سطوح پایین تر  سلسله مراتب سازمان امکان پذیر است یعنی  جایی که این برنامه ها در مقیاس بزرگ DSS  نهادی یا سازمانی بویا همه  ویژ گیهای SDS/TPS  مورد استفاده قرار گیرد.
ابزار DSS  به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از SDS/TPS  مطرح می گردد و در نتیجه به طور خلاصه  نرم افزار  به عنوان DSS  نهادی شناخته می گردد. این ادغام در مقیاس بزرگ به کار گرفته میشود سپس به گسترش یکپارچه سیستم نیاز دارد و بقا و نگهداری آن  مستلزم  وجود سایر برنامه های کاربردی در مقیاس بزرگ است .رابطه بین سازندگان سیستم و کاربران آن هم اکنون مانند SDS/TPS  است، و چنین جذب و یکپارچه سازی قابل قبول است . در نتیجه مجموعه ابزارهای DSS  و برنامه های نرم افزاری پویا بوده و می بایست قابلیت سازگاری را با تغییرات پیشرفت تکنولوژی اطلاعات که  به منظور استفاده از ساختمان و استقرار DSS  رخ می دهد داشته باشد. به رسمیت شناختن این فرایند جذب فناوری اطلاعات ، یک راهنمایی و نقشه راه را برای تغییرات به منظور نگهداری و حمایت از یک سیستم TEIS  ارائه می کند که این TEIS  از مرحله DSS به مرحله SDS/TPS  توسعه یافته است.سپس این برنامه های کاربردی برای تمرکز بر روی فعالیتهای تصمیم گیری ساختار نیافته  و نیمه  ساختار یافته ، به تعریف اصلی خود بر می گردند.بدیهی است که هر برنامه کاربردی که از ابزار سیستم های اطلاعاتی جدید  نوظهور استفاده نماید ، نبایستی   بلا فاصله  به عنوان  یک سیستم DSS  از ؟آن نام برد.

منابع
1. Applegate, L. M., McFarlan, F. W., and McKenney, J.L. (1999). Corporate information
systems management: Text and cases. Boston: Irwin/McGraw-Hill.
2. ASAP World Consultancy (1996). Special Edition Using SAP R/3, Indianapolis, IN: Que
Corporation.
3. Darling, C.B. (1996, April 15). Build an app dev framework for DSS, Datamation, 82-87.
4. Ditlea, S. (1992, December 1). How AMEX leverages technology assets, Datamation, 95-96.
5. Donovan, J. & Madnick, S. (1977). Institutional and ad hoc DSS and their effective use,
Database, 8(3), 79-88.
6. Eom S. B. (1999). Decision support systems research: current state and trends, Industrial
Management & Data Systems, 99(5), 213-220.
7. Gorry, G. A., & Scott Morton, M. S. (1989). A framework for management information
systems. Sloan Management Review, 31(3), 49-61.
8. Keen, P. G. W., & Scott Morton, M. S. (1978). Decision support systems: An organizational
perspective. Reading, MA: Addison-Wesley.
9. Kren, Lawrence (2002). Upholding Moore’s Law. Machine Design, 74(2), s30.
10. Marakas, G. M. (2003). Decision support systems in the 21st century (2nd ed.) Upper Saddle
River, NJ: Prentice-Hall.
11. Nemhauser, G. L. (1993, May). The age of optimization: solving large-scale real world
problems, TIMS/ORSA Joint National Meeting, Chicago, IL (May 7).
12. Power, D. J. (2002). Decision support systems: Concepts and resources for managers.
Westport, CN: Quorum Books.
13. Sprague, R. H., & Carlson, E. D. (1982). Building Effective Decision Support Systems,
Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
14. Wells, J. D. & Hess, T. J. (2002). Understanding decision-making in data warehousing and
related decision support systems: an explanatory study of customer relationship
management application, Information Resources Management Journal, 15(4), 16-32


مولفین:
راجر ال .هین ، دانشگاه مرکزی میشیگان
مونیکا سی. هولمز ، دانشگاه مرکزی میشیگان
جیمز پی . اسکات ، دانشگاه مرکزی میشیگان

 
ارسال شده توسط احمد محمدی | 31 12, 2013 | بازدید‌ها (1397)
استخراج و ارزيابي شاخصهاي مرتبط با آمادگي صنعت خودرو سازي جهت پياده سازي ERP
 
محقق : مهندس مهدي عابديني[1]
 
Evaluation of readiness Criteria’s for implementation of ERP in Iranian Automotive industries
 
 
چكيده تحقيق:
بکارگيري و پياده سازي فرآيند سيستمهاي برنامه ريزي منابع سازمان ERP[7]يک چالش فني – اجتماعي است که بر سطوح استراتژيک و عملياتي شرکت تاثير گذار خواهد بود[13]و لزوما اجراي آن بازده مورد انتظار سازمان استفاده کننده را به همراه نخواهد داشت. بدين منظور بايد قبل ازپياده سازي ERP ميزان آمادگي سازمان براي پياده سازي اين سيستم ،ارزيابي شود.لازم است يک سازمان قبل ازپياده سازي ERP وضعيت کنوني خود را با توجه به عوامل اثر گذار بر آمادگي سازمان جهت پياده سازي موفق ERPرا مشخص نمايد.[18]
ولي متاسفانه در پروژه هاي صورت گرفته در ايران آنطور که لازم است به اين مساله توجه کافي مبذول نگرديده است ودر مورد بومي سازي فاکتورهاي مرتبط با آمادگي سازمانهاي ايراني براي پياده سازي ERP نيز توجه كافي مبذول نشده است. با بررسي تحقيقات انجام شده عوامل مرتبط با آمادگي صنعت خودرو سازي شناسايي گرديد. در مرحله بعدي با توجه به تحقيقات انجام شده در ايران در زمينه ERP و همچنين با توجه به نظرات خبرگان 18 عامل شناسايي گرديد. سپس اين عوامل از طريق پرسشنامه مورد ارزيابي قرار گرفت و با استفاده از تحليل عاملي اين عوامل در قالب 5 فاکتور اصلي خلاصه گرديد و مهمترين عوامل مرتبط ،با توجه به شرايط خاص صنعت خودرو سازي مشخص گرديد. در مرحله آخر تحقيق پرسش نامه ديگري در قالب مقايسه دو به دوي 5 فاكتور اصلي طراحي گرديد با استفاده از مقياسات زوجي و با استفاده از تکنيک بردار ويژه مورد رتبه دهي قرار گرفت .اين تحقيق ميتواند راهنماي بسيار مفيدي براي شركتهاي خودروسازي كه قصد پياده سازي ERP را دارند ؛ باشد و آنها ميتوانند از عوامل استخراج شده و رتبه هاي بدست آمده جهت ارزيابي آمادگي سازمان براي پياده سازي ERP استفاده نمايند .
واژه هاي کليدي: برنامه ريزي منابع سازمان( ERP)، ارزيابي آمادگي[8]، صنعت خودروسازي[9]، عوامل بحراني موفقيت[10]
مقدمه:
در دهه 1970 كه كاربرد فناوري اطلاعات در سازمانها به ويژه صنايع توليدي گسترش چشمگيري يافت. با پيشرفت سيستم هاي اطلاعاتي، سيستم هايMRP[11]در زمينه برنامه ريزي مواد موردنياز و شكل گرفت. به دنبال آن سيستم هاي MRPII از توسعه اين سيستم ها به وجود آمد. در دهه 1990 سيستم هاي ERP براي رفع معضل عدم يكپارچگي سيستم ها و بهره برداري از مزيت يكپارچگي به وجود آمدند. ERP در میان انواع سیستمهای نرم افزاری در صنعت ITاصطلاحاً یک ابر ساختار نرم افزاری [12]نامیده می شود و بخشهای متنوعی از فرایند کسب وکار همچون برنامه ریزی کالاها و فرآیندها , فروش , تولید کارخانه ای , خرید مواد خام , و خدمات به مشتریان را در بر میگیرد به این ترتیب معماری ERPبا سه حوزه بسیار مهم دیگر از کسب و کار یعنی مدیریت ارتباط با مشتریان [13]و مدیریت زنجیره فراهم کنندگان [14]و مدیریت ارتباط با تامین کنندگان [15]در ارتباط نزدیک است .
سیر صعودی استفاده از سیستمهای ERP که از همان زمان ظهور آنها آغاز شده، همچنان ادامه دارد واین موضوع به سازمانهای ایرانی نیز سرایت کرده است. اخیرا برخی از سازمانهادرداخل کشور تمایل زیادی به پیاده سازی این سیستمها نشان داده و تعدادی از سازمانها نیز در سطح محدود این سیستم ها راپیاده سازی نمود ه اند .
بيان مساله
با بزرگ شدن سازمانها و موسسات نياز به وجود سيستمهاي اطلاعاتي يكپارچه كه بتواند همه بخشها و وظايف موجود در سازمان را با استفاده از يك سيستم كامپيوتري تحت كنترل داشته باشد احساس و پيدايش چنين سيستمهايي در سازمانها و بخصوص سازمانهاي صنعتي ضروري بنظر مي رسد . فلسفه اصلي ERP را فرايند گرايي تشکيل مي دهد و توسعه آن در سازمان، بخشهاي عمده اي را درگيرمي كند. به همين دليل پياده سازي ERP بايد به عنوان پروژه اي با ابعاد سازماني در نظر گرفته شود. اين نگرش ، مستلزم اعمال تغييراتي در ابعاد فرهنگي، انساني، تكنيکي، ساختاري و فرايندي در سراسر سازمان است. [3] با وجود چنين التزامي، بسياري از مديران پروژه پياده سازي ERP، تنها به جنبه هاي تكنيکي و مالي پروژه توجه داشته و از ساير جوانب غافل مي مانند و همين موضوع زمينه ساز عدم موفقيت در پياده سازي ERP مي شود به همين دليل لازم است قبل از پياده سازی آن، شاخصهای مربوط به آمادگی جهت پیاده سازی ERPمورد ارزيابی قرار گيرد تا بتوان با استفاده از اين شاخصها در مورد آمادگي سازمان جهت پياده سازي ERP بهتر تصميم گيري نمود.
اهداف اساسي از انجام تحقيق:
هدف اساسي اين تحقيق عبارت است از"ارزيابي شاخصهاي آمادگي صنعت خودروسازي ايران جهت پياده سازي سيستم ERP". البته يكسري اهداف فرعي نيز در اين تحقيق محقق ميشود كه عبارتند از:
- شناخت عوامل و معيارهاي موثر بر آمادگي جهت پياده سازي سيستمهاي ERP .
- رتبه دهي و اولويت بندي معيارهاي موثر بر آمادگي جهت پياده سازي سيستمهاي ERP با توجه به ويژگيهاي صنعت خودرو سازي
- تلخيص شاخصهاي بدست آمده در قالب چند عامل اصلي
روش تحقيق:
اين تحقيق از لحاظ نوع تحقيق از تحقيقات کاربردي و از نظر نحوه گرد آوري داده ها پيمايشي است در اين تحقيق پس از بررسي ادبيات تحقيق و مطالعات انجام گرفته عوامل اثر گذار بر آمادگي سازمان جهت پياده سازي موفق ERP شناسايي گرديد و سپس اين عوامل با استفاده از نظر خبرگان مورد بررسي قرار گرفت و با استفاده از آزمون فريدمن رتبه بندي اين عوامل مشخص گرديد و سپس از طريق تحليل عاملي اين عوامل را در قالب 5 عامل اصلي تخليص گرديد .
جامعه آماري: قلمرو مکاني تحقيق شرکت خودروسازي سايپاوقلمرو زماني تحقيق نظركليه کارکنان و مديران حاضر در پروژه پياده سازي سيستم ERP در تابستان و پاييز سال 1384 مي باشدوجامعه آماری این تحقیق عبارت است از افراد گروه فناوری اطلاعات شرکت سایپا ؛ دلیل انتخاب این افراد بدان جهت می باشد که این افراد مستقیماً در جریان مراحل پروژه پیاده سازی ERP قرار داشتند و با مشکلات و مباحث پیاده سازی ERP به طور عملی و علمی آشنایی کامل دارند . باتوجه به اینکه جامعه آماری که در این اینگونه تحقیقات باید افرادخبره باشند که در روند مراحل پیاده سازی ERP شرکت داشته باشند, و در صنعت خودروسازي تنها شركت سايپا اين سيستم پياده نموده است, با محدودیت جامعه آماری مواجه بودیم.
يافته هاي تحقيق
نتايج بررسي هاي صورت گرفته از طريق پايگاه اطلاع رساني علمي و موتورهاي جستجوي در بازه زماني سالهاي 1990 تا 2005 نشان مي دهد كه مطالعات و تحقيقات صورت گرفته در زمينه ERP داراي طبقه بندي و جهت گيري هاي خاصي است و ميتوان آنها را بصورت خلاصه در قالب ذيل قرار داد:
مباحث عمومي ERP شامل كليات ERP ، انجام تحقيقات در زمينه توسعه و نفوذ اين سيستم در سازمانها ، مشكلات تحقيق ، دانش سازماني ، مدل سازي كسب و كار و ساخت و توسعه ERP. برخي از مطالعات صورت گرفته در زمينه ERP در اين بخش قرار ميگيرند
انتخاب راه حل ERP بعنوان حلال مشكلات اطلاعاتي سازمان
•    انتخاب سيستم ERP و عرضه كننده مناسب
•    پياده سازي ERP شامل :
o    متدولوژيها و استراتژيهاي پياده سازي ERP
o    عوامل كليدي موفقيت و شكست در پروژه هاي ERP
o    بررسي و مطالعه موردي پياده سازي ERP در سازمانهاي مختلف
o    ساير مباحث مطرح در زمينه پياده سازي ERP
o    استفاده و نگهداري از ERP
o    تكامل و توسعه ERP در سازمان
o    بازنشستگي و حذف ERP از سازمان و يا ارتقاء آن .
در طبقه بندي بالا، بيشترين توجه به پياده سازي ERP بوده است و شايد دليل اين موضوع قرار گرفتن درصد زيادي از سازمانها در سطح جهان در مرحله پياده سازي ERP باشد .
بررسي هاي صورت گرفته نشان مي دهد با وجود طرح موضوع ERP از اوايل دهه 90 ميلادي، بحثهايي كه مانع از پياده سازي آن در شرايطي كه سازمان آمادگي لازم براي پرداختن به اين موضوع را ندارد ، چندان مورد توجه قرار نگرفته است .[4] [6],شايد اين موضوع بيشتر بدليل قدرت تبليغاتي شركتهاي عمده عرضه كننده ERP و همچنين اشتياق سازمانها براي پياده سازي اين سيستمها بدون توجه به مشكلات پياده سازي مي باشد[12]. بخاطر اين امر و براي جلوگيري از شکستهاي احتمالي که در پروژه هاي پياده سازي ERP اين تحقيق به اين موضوع را مورد بررسي قرار داده است .
• شناسایی عوامل و معیارها
در تحقيق ابتدا به بررسي تحقيقاتي که در زمينه شناسايي و ارزيابي عوامل بحراني موفقيت پرداخته شد که در جدول زير خلاصه گرديد.
نگاره 1. عوامل بحراني موفقيت با توجه به تحقيقات صورت گرفته در ادبيات تحقيق
     تيم کاري ERP    مديريت تغيير وفرهنگ    حمايت مديريت ارشد    مهندسي مجدد    مديريت پروژه    پيشتازان پروژه    ارتباطات    توسعه نرم افزارو برطرف کردن اشکالات    سيتمهاي سابق سازمان
Bingi, Sharma, and Godla(1999)    x    x    x    x                   x    
Buckhout, Frey, and Nemec (1999)    x         x                             
Falkowski, Pedigo, Smith,
and Swanson (1998)    x    x              x    x    x         
Holland, Light, and Gibson (1999)    x    x    x    x    x         x    x    x
Murray and Coffin (2001)         x    x    x    x    x         x    
Roberts and Barrar (1992)         x    x    x                        x
Rosario (2000)    x    x         x    x    x    x    x    
Scheer and Habermann (2000)                                       x    
Shanks et al. (2000)    x    x    x    x    x    x    x         
Stefanou (1999)    x                        x              
Sumner (1999)    x    x    x    x    x    x    x         
Wee (2000)    x    x    x    x    x         x    x    
[7],[8],[9],[11],[16],[18],[19],[20],[21],[22]
با بررسي هاي صورت گرفته مشخص گرديد که کاملترين و جامع ترين چارچوب عوامل بحراني مربوط به آقاي پاستور است كه در جدول 2-1 بيان گرديده است [14],[15]و در اين تحقيق جهت استخراج و گزينش عوامل از اين چارچوب استفاده گرديد.
نگاره 2. عوامل بحراني موفقيت استخراج شده از چارچوب پاستور
تاكتيكي    استراتژيكي    
- توانايي برگزاري برنامه آموزشي مناسب
- توانايي پيش بيني و برنامه ريزي به‌منظور برطرف كردن خطاهاي احتمالي
- توانايي سازمان دراستفاده مناسب از مشاورين
- اعطاي قدرت تصميم گيري به نيروهاي پياده ساز ERP و پيشتازان پروژه    - حمايت دائم مديريت ارشد سازمان
- مديريت تغيير بصورت اثر بخش
- بازنگري و مهندسي مجدد فرايندها
- حضور فعال پيشتازان پروژه[16]
- مشاركت پرسنل در پروژه ERP
     سازماني
- دانش صحيح و كافي در مورد سيستمهاي فعلي[17]سازمان
خودداري از سفارشي نمودن[18](منطبق ساختن ,بومي نمودن ) بيش از حد ERP
وجود زير ساختهاي سخت افزاري و ارتباطي مناسب در سازمان    فني )José Esteves , Pastor ;2000)برگرفته از علاوه بر عوامل فوق در تحقيق كارشناسي ارشد آقاي امين الوانچي تحت عنوان بررسي پياده سازي سيستمهاي ERP در شرکتهاي توليدي ايران ، عوامل ديگري نيز از جمله ظرفيت تغيير پذيري در سازمان ، وجود مهندسان سيستم و فناوري اطلاعات در سازمان ،احساس سازمان در قرار داشتن در بازار رقابتي وشناخت کلي شرکت از سيستم ERP رانيز جزء عوامل مهم در پياده سازي سيستم ERPبيان نموده است [2] كه در نهايت 18 عامل مورد بررسي قرار گرفت .
• رتبه بندی عوامل
بدين منظور پرسشنامه اي براي تعيين ميزان تاثير هر کدام از اين عوامل بر روي ميزان آمادگي سازمان جهت پياده سازي سيستمERP طراحي گرديد و بين خبرگان توزيع گرديد بعد از جمع آوري داده ها از طريق تحليل عاملي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت .
با استفاده از آزمون فريدمن رتبه هر يک از18 متغير بدست آمده است .جدول شماره1-3 , نتايج حاصل از آزمون فريدمن براي رتبه بندي 18متغير تحقيق را نشان ميدهد.
نگاره 3. نگاره آزمون فريدمن براي رتبه بندي متغيرها
     ميانگين رتبه اي
C12 حمايت مديريت ارشد    15.2
C16 مديريت تغيير بصورت اثر بخش    11.46
C11ظرفيت تغيير پذيري    11.29
C13اعطاي قدرت تصميم گيري به نيروهاي پروژهERP و پيشتازان پروژه    10.58
C8 وجود فرهنگ كار گروهي در سازمان    10.25
C15 حضور فعال پيشتازان پروژه    10.19
C10مشاركت پرسنل در پروژه ERP    9.9
C6 توانايي پيش بيني و برنامه ريزي به‌منظور برطرف كردن خطاهاي احتمالي    9.64
C17 وجود زير ساخت هاي سخت افزاري و ارتباطي مناسب در سازمان    9.25
C1 احساس سازمان در قرار داشتن در بازار رقابتي    9.17
C18توانايي سازمان دربرگزاري برنامه هاي آموزشي کافي و مناسب     8.87
C3 توانايي سازمان براي اختصاص بودجه مالي    8.74
C5 توانايي سازمان دراستفاده مناسب از مشاورين    8.44
C4 وجود مهندسان سيستم و فناوري اطلاعات در سازمان    8.42
C2 شناخت کلي سازمان از سيستم ERP    7.74
C9 پرهيز از سفارشي نمودن بيش از حد    7.42
C14 بازنگري و مهندسي مجدد فرايندها    7.32
C7 دانش صحيح و كافي در مورد سيستمهاي فعلي سازمان    7.12
 
تعداد    42
کاي دو    98.238
درجه آزادي    17
سطح معني داري    .000


 
همانگونه که در جدول شماره 1-3نمايان است, سطح معني داري محاسبه شده براي برابر بودن متغيرها از نظر اثرگذاري بر آمادگي سازمان جهت پياده سازي ERP برابر 0.000 است که اين موضوع بيانگر وجود تفاوت معني دار بين ميانگين هاي رتبه اي در سطح 99% است .[1] بنابراين مي توان گفت حمايت مديريت ارشد با بالاترين ميانگين رتبه اي؛ بيشترين و دانش صحيح و كافي در مورد سيستمهاي فعلي سازمان با پايين ترين ميانگين رتبه اي ؛ کمترين اثرگذاري بر آمادگي سازمان جهت پياده سازي ERP را دارا مي باشند.
• تجزيه وتحليل عوامل
در تحليل عاملي با محاسبه ماتريس اوليه عوامل , مشخص گرديد که 5 عامل داراي ارزش ايگن بيش از 1 هستند که داراي 74.304 درصد واريانس مي باشند. بعبارت ديگر از بين تمام شاخصها , 5 عامل وجود دارند که مبين 74.304 درصد ميانگين تغييرات (فواصل) ارزشهاي ايگن هر يک از شاخصهاي آزمون شده مي باشند.
نگاره 4. ماتريس اوليه عوامل
عامل    ارزش ايگن    درصد واريانس    درصد تجمعي
1    4.024    23.673    23.673
2    3.532    20.776    44.449
3    1.912    11.246    55.695
4    1.724    10.143    65.838
5    1.439    8.466    74.304
با توجه به ماتريس اوليه عوامل جدول شماره 1-4 , به وضوح مشخص است که ارزش 5 عامل مذکور , فاصله بيشتري با بقيه شاخصها دارد.همانگونه که گفته شد,درصد تغيير,نسبتي از واريانس کل است که توسط فاکتورعامل مورد نظر بيان ميشود. بطور مثال نسبتي از واريانس کل که توسط فاکتوراول بيان ميشود برابر 23.673است.
پس از آن ,ماتريس فاکتور اوليه (چرخيده نشده) به دست مي آيد. اما آنجاييكه تفسير اين ماتريس , هميشه ساده نيست, لذا با استفاده از روش واريماکس , دوران داده مي شود. اساس دوران , صرفاً بمنظور تفسير ساده تر و رسيدن به نتايج بهتر است.
بر اساس بارهاي عامل , ساختارهاي هر عامل , متشکل از شاخصها , شناسايي گرديدند. تنها شاخصها با وزن (بار) بيش از 0.5 در ساختار هر عاملي قرار مي گيرند. ماتريس چرخيده شده بصورت زير به دست آمد:
نگاره 5. ماتريس دوران يافته
     1    2    3    3    4
احساس سازمان در قرار داشتن در بازار رقابتي    .069    .064    .149    .890    -.189
شناخت کلي سازمان از سيستم ERP    .179    .186    -.011    .858    .189
توانايي سازمان براي اختصاص بودجه مالي    -.022    .878    .067    .277    -.003
وجود مهندسان سيستم و فناوري اطلاعات در سازمان    -.154    .365    .135    .444    .560
توانايي سازمان دراستفاده مناسب از مشاورين    -.214    .818    .073    .063    .070
توانايي پيش بيني و برنامه ريزي به‌منظور برطرف كردن خطاهاي احتمالي    -.341    .660    .156    .032    -.246
پرهيز از سفارشي نمودن بيش از حد    .391    .044    .454    .080    .516
وجود فرهنگ كار گروهي در سازمان    .865    -.198    .055    .170    .061
ظرفيت تغيير پذيري    .802    -.112    .231    .357    -.091
حضور فعال پيشتازان پروژه    .781    .068    .278    .000    -.137
مشاركت پرسنل در پروژه ERP    .830    -.087    -.084    -.126    .197
بازنگري و مهندسي مجدد فرايندها    .053    -.303    .034    -.145    .506
وجود زير ساختهاي سخت افزاري و ارتباطي مناسب در سازمان    -.020    .087    .021    .016    .894
حمايت مديريت ارشد    .105    -.115    .816    .337    -.175
اعطاي قدرت تصميم گيري به نيروهاي پروژهERP و پيشتازان پروژه    -.003    .294    .784    -.038    .080
مديريت تغيير بصورت اثر بخش    .231    -.105    .831    -.019    .259
برنامه هاي آموزشي کافي و مناسب    .141    .816    -.141    -.030    .072
كه با توجه به نظر كارشناسان عوامل اصلي تحت عناويني كه در جدول 1-6بيان گرديده است، نامگذاري گرديدند.
نگاره 6. ساختار عوامل جابجا شده واريماکس شاخصها
عوامل    بارعامل
عامل اول :عامل فرهنگي
وجود فرهنگ كار گروهي در سازمان    .865
ظرفيت تغيير پذيري    .802
مشاركت پرسنل در پروژه ERP    .830
حضور فعال پيشتازان پروژه    .781
عامل دوم: توانمنديهاي سازمان
توانايي سازمان براي اختصاص بودجه مالي مناسب و مداوم جهت پياده سازي ERP     .878
توانايي سازمان در استفاده مناسب از مشاورين    .818
توانايي پيش بيني و برنامه ريزي به‌منظور برطرف كردن خطاهاي احتمالي    .660
توانايي سازمان در برگزاري برنامه هاي آموزشي کافي و مناسب    .816
عامل سوم :عامل حمايتي
حمايت مديريت ارشد    .816
اعطاي قدرت تصميم گيري به نيروهاي پروژهERP و پيشتازان پروژه    .784
مديريت تغيير بصورت اثر بخش    .831
عامل چهارم : عامل انگيزشي
احساس سازمان در قرار داشتن در بازار رقابتي     .890
شناخت کلي سازمان از سيستم ERP    .858
عامل پنجم: زيرساختهاي فناوري اطلاعات
وجود مهندسان سيستم و فناوري اطلاعات در سازمان     .560
وجود زير ساختهاي سخت افزاري و ارتباطي مناسب در سازمان    .894
بازنگري و مهندسي مجدد فرايندها     .506
پرهيز از سفارشي نمودن بيش از حدERP    .516
در بخش بعدي تحقيق جهت اندازه گيري رتبه عاملهاي اصلي بدست آمده از تحليل عاملي از مقايسات زوجي استفاده گرديد بدين ترتيب که از خبرگان خواسته شد که 5 عامل اصلي (توانمندي هاي سازمان, فرهنگي, حمايتي, انگيزشي, زيرساختهاي IT)را بايکديگر مقايسه نمايند و ميزان ارجحيت هرکدام يک را نسبت به ديگري در قالب طيف ساعتي بيان نمايند.
نتايج حاصل از مقايسات زوجي نشان داد که عامل حمایتی بارتبه0.287دارای بالاترین رتبه می باشد و به ترتیب توانمندیهای سازمان(0.203),عاملهای فرهنگی(0.202), زیرساختهای IT (0.171)و عامل انگیزشی (0.137) در رده های بعدی قرار دارند ونرخ سازگاري بدست آمده برابر 0.03 بود که از حد بالايي از اعتبار برخوردار است.[5]
نتيجه گيري
در اين تحقيق نتايجي بدست آمد كه مي تواند مورد استفاده شركتهاي خودرو سازي كه مي خواهند اين سيستم را در شركت خود پياده نمايند ،قرارگيرد كه اهم نتايج به اين صورت ميباشد.
l سازمانهايي كه مي خواهند سيستم ERPرا پياده نمايند بايد بتوانند در هنگام پروژه پياده سازي ERP سريعاً تصميم گيري نمايند[10] که اين امر نياز به آن دارد که مديريت ارشد از تيم پياده سازي حمايت کامل نمايد و به آنها قدرت تصميم گيري اعطا نمايد بنابراين سازمان بايد مكانيزمهايي را براي حمايت از پياده سازي سيستم ERP درنظر بگيرد تا آمادگي لازم جهت پياده سازي موفق سيستم ERP را داشته باشد و بتواند پروژه را در زمان تعيين شده با موفقيت تمام نمايد.
l با توجه به اینکه پیاده سازی سیستم ERP موجب تغییرات گستردهای در سطح سازمان می گردد سازمانها باید دارای ظرفیت تغییر پذیری بالایی باشند تجربه نشان داده است مدیران و کارکنان شرکتها در برابر تغییر بسیار مقاومت نشان می دهند و استاندارد سازی فرایندها را عامل هرج و مرج در همه بخشها می دانند و از انجام آن خودداری می کنندوتازمانی که این ظرفیت در سازمان وجود نداشته باشد آن سازمان آمادگی لازم جهت پیاده سازی سیستم ERP را نخواهد داشت.
l عامل قرار داشتن در بازار رقابتی دارای اثر مشخصی بر روی آمادگی سازمان جهت پیاده سازی ERP می باشد. استفاده از سيستم ERP در بازارهای رقابتی معنا پیدا می کند. تا زمانیکه شرکتها خود را در بازارهای رقابتی احساس نکنند ،تمایل به استفاده از هیچکدام از ابزارهای برنامه ریزی نخواهند داشت. از طرفی حضور در بازار رقابتی در شرکتها، تقاضا برای عرضه ابزارهای برنامه ریزی و مدیریتی, از جمله سیستمهای ERP را بوجود می آورد[17].
l همانطوری که نتایج تحلیل عاملی نشان داد بین عامل احساس سازمان در قرار داشتن در بازار رقابتی و شناخت کلی شرکت از سیستم ERP همبستگی مثبتی وجود دارد وپایین بودن احساس رقابت در شرکتها خود عاملی موثر در کاهش میل شرکتها برای شناخت سیستمهای ERP می باشد . البته با توجه به مساله جهانی سازی و ورود ایران به معاهده سازمان تجارت جهانی، انگیزش شرکتهای صنعت خودرو سازی جهت پیاده سازی سیستم ERP بیشتر می شود و پیشنهاد می شود که شرکتهای صنعت خودرو سازی جهت پایین آوردن هزینه ها و افزایش توان رقابتی، سیستم های خود را بوسیله ERP منسجم نمایند وبدين منظورلازم است هر سازمانی پیش از پیاده سازی ERP , درک روشن و شفافی از سیستم ERP داشته باشد که این امر باعث درک توانمندیها و مزیتهای این سیستم شده وموجب افزایش انگیزش شرکتهای خودرو سازی به پیاده سازی سیستم ERP می گردد .
مراجع:
1.    آذر عادل و مومني منصور،1383 ,"آمار و کاربردآن در مديريت ", چاپ هفتم , تهران , انتشارات سمت.
2. الوانچي, امين, 1380, "بررسي پياده سازي سيستمهاي ERP در شركتهاي توليدي ايران" , پايان نامه كارشناسي ارشد صنايع دانشگاه تربيت مدرس .
3. ساعي, مهدي, 1379,"مدلسازي مفهومي برنامه ريزي منابع ساخت MRPII,ERP بوسيله مدلسازي يكپارچه UML" , پايان نامه كارشناسي ارشد صنايع دانشگاه تربيت مدرس.
4. شريفيان, ناصر, 1383," بررسي فرايند توسعه سيستمهاي ERP و موانع و مشكلات اجرايي آن، مورد مطالعه گروه همكاران سيستم " , كارشناسي ارشد مديريت صنعتي تهران.
5.    کلاين, پل , 1380,"راهنماي آسان تحليل عاملي", ترجمه دکتر سيد جلال صدر السادات واصغر مينايي.
6. Al-Mashari, M., Al-Mudimigh, A. & Zairi, M. 2003. Enterprise resource planning: a taxonomy of critical factors. European journal of operational research 146: 352-364.
7. Bingi, P., Sharma, MK, Golda, JK, Critical Issues Affecting an ERP Implementation, Information Systems Management, 16(3), 7-14, 1999
8. Buckhout, S., Frey E.,&Nemec, J., Jr. (1999). Making ERP succeed: Turning fear into promise.IEEE Engineering Management Review, 19, 116–123.
9. Falkowski, G., Pedigo, P., Smith, B., & Swanson, D. (1998, September). Arecipe for ERP success.Beyond Computing, 44–45.
10. Hartwick, J. and Barki, H. “Explaining the Role of User Participation in Information System Use,” Management Science (40:4),1994, pp. 440-465.
11. Holland, C. P., Light, B., & Gibson, N. (1999). A critical success factors model for enterprise resource planning implementation. Proceedings of the 7th European Conference on Information Systems, 1, 273–297.
12. Jens Laurits Nielsen BInfTech ,2002 “CRITICAL SUCCESS FACTORS FOR IMPLEMENTING AN ERP SYSTEM IN A UNIVERSITY ENVIRONMENT: A CASE STUDY FROM THE AUSTRALIAN “ , Griffith University.
13. Jiang Yingjie ,2005;”Critical Success Factors in ERP Implementation in automotive sectors” , The Swedish School of Economics and Business Administration.
14. José Esteves , Joan Pastor ;2000 . “Toward the Unification of Critical Success Factor for ERP Implementations” .
15. José Esteves , Joan Pastor ;2001 ; "ENTERPRISE RESOURCE PLANNING SYSTEMS RESEARCH: AN ANNOTATED BIBLIOGRAPHY", Universitat Politècnica de Catalunya.
16. Murray, M., & Coffin, G. (2001). A case study analysis of factors for success in ERP system implementations. Proceedings of the Seventh Americas Conference on Information Systems,Boston, 1012–1018.
17. Roberts, H. J., & Barrar, P. R. N. (1992). MRPII implementation: Key factors for success. ComputerIntegrated Manufacturing Systems, 5(1), 31–38.
18. Scheer, A., & Habermann, F. (2000). Enterprise resource planning: Making ERP a success.Communications of the ACM, 43(4), 57–61.
19. Shanks, G., Parr, A., Hu, B., Corbitt, B., Thanasankit, T., & Seddon, P. (2000). Differences in critical success factors in ERP systems implementation in Australia and China: Acultural analysis. Proceedings of the 8th European Conference on Information Systems, Vienna, Austria, 537–544.
20. Stefanou, C. J. (1999). Supply Chain Management (SCM) and organizational key factors for successful implementation of Enterprise Resource Planning (ERP) systems. Proceedings of the Americas Conference on Information Systems, Milwaukee, WI, 800–802.
21. Sumner,M. (1999). Critical success factors in enterprise wide information management systemsprojects. Proceedings of the Americas Conference on Information Systems, Milwaukee, WI,232–234.
22. Wee, S. (2000, February). Juggling toward ERP success: Keep key success factors high. ERP News. Retrieved June 1, 2000, from http://www.erpnews.com/erpnews/erp904/02get.html


________________________________________
[1]فارغ التحصیل کارشناسي ارشد رشته مديريت صنعتي دانشگاه تهران abedini_mehdi@yahoo.com09122850703
[2]استاديار دانشكده مديريت دانشگاه تهران- دانشكده مديريت Msarami@ut.ac.ir
[3]استاديار دانشكده مديريت دانشگاه تهران- دانشكده مديريت mosakhani@ut.ac.ir
[4]MA student of Industrial Management , Faculty of Management , Tehran University
[5]Assciate proffessor , Faculty of Management , Tehran University
[6]Assciate proffessor , Faculty of Management , Tehran University
[7]Enterprise Resource Planning
[8]Readiness Assessment
[9]Automotive industry
[10]Critical Success Factors
[11]Material requirement planning
[12]Software infrastructure
[13]CRM - Customer Relationship Management
[14]SCM- Supply Chain Management
[15]SRM- Supplier Relationship Management
[16]Project Champions
[17]Legacy systems
[18]Customize


ارسال شده توسط احمد محمدی | 31 12, 2013 | بازدید‌ها (1631)

ارزیابی تاثیر سیستم های برنامه ریزی منابع سازمان (ERP) بر ارزش سهامدار:

John J. Morris، Kansas State University، USA

چکیده: سیستم های ERP در دهه 1990 به عنوان ابزاری برای ادغام فرایند های تجاری و ارتقاء بهره وری، ایجاد شدند. مطالعات قبلی برای ارزیابی تاثیر سیستم های ERP از نظرسنجی ها، مطالعات میدانی و مطالعه وقایع استفاده کرده و به نتایج مرکبی دست یافته اند. این مطالعه، تحت تاثیر این نتایج مرکب و با استفاده از روش های تحقیق در بازار سرمایه و مدل های ارزیابی تاثیر ERP بر ارزش سهامدار، این تحقیق را بسط و توسعه داده است. این مطالعه سود طولانی مدت خرید و نگهداری (buy-and-hold returns) و قیمت های سهام را در مورد نمونه ای متشکل از 145 شرکت از 33 گروه صنعتی که از سال 1994 تا 2003 سیستم های ERP را اجرا می کردند، بررسی می کند. نتایج حاصله شواهد و مدارکی ارائه می دهند مبنی بر اینکه شرکت هایی که سیستم های ERP را اجرا می کنند، به سود های غیر متعارف در اولین سال بعد از اجرا، دست می یابند. مدل های رگرسیون قیمت از این یافته ها حمایت کرده و به این نتیجه می رسند که که قیمت های سهام با اجرای ERP ارتباط مثبت دارند.

اصطلاحات کلیدی: برنامه ریزی منابع سازمان، ERP، سود های افق بلند مدت، ارزش سهامدار.

مقدمه: فروشنده های نرم افزار ،سیستم های ERP را بر اساس توانایی شان در ارتقای بهره وری به وسیله کاهش فرایند ها، کارآمد تر کردن عملیات ها، تفکیک مجموعه های اطلاعات و تامین اطلاعات سریع و دقیق در سراسر سازمان، ترویج می دهند؛ به طوری که مدیریت می تواند سریعتر و بهتر به تصمیم گیری بپردازد. تا حدی که این عوامل منجر به افزایش بهره وری و ارتقای عملکرد شرکت شوند، باید خودشان را در شکل افزایش سودآوری به نمایش بگذارند. این افزایش سودآوری باید منجر به سود بیشتر و سرمایه گذاری دوباره درآمد های کسب شده، گردد و این امر باید در عوض منجر به افزایش ارزش و سود سهامدار شود.

از زمان پیدایش این سیستم ها در دهه 1990، که در ابتدا بسیار گران بوده و اجرای شان دشوار بود، سئوالات متعددی در زمینه سود / هزینه آنها در جوامع دانشگاهی و حرفه ای، مطرح شده است. تحقیقات در مورد سیستم های اطلاعات حسابرسی (AIS) از روش های مختلفی برای ارزیابی تاثیر این سیستم ها استفاده کرده و نتایج متفاوتی را به دست آورده اند. برخی از این تحقیقات از داده های پیمایشی یا مطالعات میدانی برای ارزیابی رضایت کاربر استفاده کرده اند. سایر تحقیقات سنجه های مالی/ حسابرسی سنتی، مثل ROA، ROI، جریان فهرست و غیره، را به کار برده اند. برخی از این مطالعات از واکنش های آنالیست مالی و بازار سهام به اعلام سرمایه گذاری ERP، استفاده کرده اند. می توان استدلال کرد که همه این روش ها از نماینده های مختلفی برای ارزیابی تاثیر سرمایه گذاری ERP بر ارزش و سود شرکت، استفاده می کنند. مدیریت به طور روزانه و معمول سرمایه گذاری های مالی انجام می دهد؛ با این انتظار که این سرمایه گذاری از طریق افزایش ارزش شرکت، برای سهامداران سودمند باشد. بنابراین، معیار نهایی سرمایه گذاری هر شرکت، تاثیری که آن سرمایه گذاری بر ارزش و سود سهامدار دارد باید باشد . این مطالعه با استفاده از مدل ها و روش های ایجاد شده در آثار و نوشته های مربوط به بازار های سرمایه در مورد  ارزیابی دقیق تر تاثیر سیستم های ERP بر ارزش سهامدار، جریان های تحقیقی قبلی را بسط و توسعه می دهد.

هرچند هایس و دیگران تاثیر کوتاه مدت بر قیمت سهام را با استفاده از روش مطالعه رخداد، بررسی می کنند، اما این مطالعه این امر را مطرح می کند که سود طولانی مدت خرید و نگهداری، سنجه دقیق تری است؛ چون سیستم های ERP سرمایه گذاری های بلند مدت هستند. سرمایه گذاران بلند مدت خرید و نگهداری (buy-and-hold) سودآوری های سیستم ERP را بهتر از تاجران و دلالان کوتاه مدتی نشان می دهند که از شکاف ها در زمینه عدم تقاون اطلاعات برای ایجاد سود ، بهره می برند. این مطالعه نمونه ای متشکل از 145 شرکت فعال در 33 گروه صنعتی استفاده می کند که بین سال های 1994 و 2003 سیستم های ERP را اجرا کرده بودند. نتایج این مطالعه نشان می دهند که میانگین سود برای اجرا کننده های ERP بسیار بیشتر از بازده هایی است که بر شاخص اندازه گیری شده سود سهام در پایگاه داده های مرکز تحقیق قیمت های سهام (CRSP) در مورد اجرای پنج ساله این سیستم ها، مبتنی است. در مقابل، بازده های مربوط به دوره سه ساله قبلی و نیز سال اجرا بیشتر از بازده ها و سود های مبنا نبوده است . تحلیل رگرسیون چند متغیره که دوره ده ساله از زمان اجرا را در بر می گرفت، این یافته های اولیه را تایید نموده و شواهد بیشتری ارائه داد که افزایش سود سهامدار با اجرای سیستم ERP همراه و مرتبط است.

این تحقیق به دوشیوه به آثار و نوشته های دانشگاهی کمک می کند. ابتدا، این تحقیق با بسط کاربرد این دانش به فراتر از مرز های حسابرسی و امور مالی، ارزش بازار سرمایه قبلی را افزایش می دهد. دوم اینکه، با ادغام تکنیک های تحلیل به دست آمده از بازار های سرمایه در آثار و نوشته های AIS، به ارزش تحقیق AIS می افزاید. همچنین، این تحقیق با بهر برداری بیشتر از ایجاد ارزش به واسطه سرمایه گذاری در تکنولوژی، مستقل از تحقیقات تحت حمایت مالی فروشنده نرم افزار و بازار های فروش، به جامعه حرفه ای، خصوصا متخصصان سیستم های اطلاعات و حسابرسی کمک می کند.

بقیه این مقاله به صورت زیر سازماندهی شده است: فصل بعد تحقیقات قبلی را خلاصه کرده و فرضیه ای را مطرح می کند، فصل سوم روش به کار رفته را توضیح داده و فصل چهارم درباره فرایند گردآوری داده ها توضیح می دهد، فصل پنجم نتایج تجربی را ارائه داده و در فصل آخر نتایج بیان می شوند.

تحقیقات قبلی و توسعه فرضیه:

متخصصان امور مالی و حسابرسی در 40 سال گذشته،  مجموعه گسترده ای از تحقیقات را در ارتباط با بازار های سرمایه ایجاد کرده اند. این تحقیقات، با ساخت و آزمون نظریه ها، مدل ها و روش های مختلف که با نظریه سرمایه گذاری مودیلیانی و میلر و ارتباط داده های حسابرسی با قیمت سهام، از براون و بال آغاز می شود، از ارتباط بین داده های مالی و ارزش و سود سهامدار بهره برده اند. این روش ها و مدل ها به طور گسترده در حوزه حسابرسی و امور مالی برای توضیح پدیده های مختلفی چون سوددهی بازار، مفهوم اعلام درآمد های بعدی، سود های ناهنجار از طریق استراتژی های اوراق بهادار، سود های غیر معمول و درآمد باقیمانده به کار رفته اند. با وجود این مجموعه نسبتا گسترده از آثار و نوشته ها، این روش ها و مدل ها در خارج از حوزه های حسابرسی و امور مالی کاربرد گسترده ای نداشته اند. سایر حوزه های تحقیق دانشگاهی می توانند از کاربرد های گسترده این تکنیک ها برای افزایش درک ما از مسائل کلی تجاری، بهره ببرند.

اولسون، و فلتهام و اولسون مبنا و شالوده ای را برای استفاده از بازار سهام به عنوان نماینده ای برای ارزش ذاتی یک شرکت، ارائه می دهند. فرضیه بازار سودآور بر این عقیده است که قیمت اوراق بهادار ، برآوردی دقیق بر اساس بازار ارزش واقعی آن است و به طور کامل منعکس کننده همه اطلاعاتی است که در دسترس عموم قرار دارد. هرچند در جامعه دانشگاهی درباره اینکه بازار در کوتاه مدت چه شکلی از بهره وری را نشان می دهد (یعنی قوی، نیمه قوی یا ضعیف)، اما شواهد و مدارکی وجود دارد مبنی بر اینکه در بلندمدت، بازار سودآور و کارآمد است. بنابراین، قیمت سهام شرکت در بازار باید در درآمد باقیمانده و آتی و مورد انتظار  که بر اطلاعات مورد دسترس عموم مبتنی است، گنجانده شود. نتیجه می شود که وقتی سود حاصل از سیستم ERP تحقق می یابد، و بازار از این سود ها آگاه می شود، ارزش این افزایش ها و پیشرفت ها در قیمت سهام گنجانده خواهد شد.

 ارزیابی این تغییر بر اساس قیمت، راهی برای ارزیابی تاثیری که سیستم های ERP بر ارزش و سود سهامدار دارند. معیار دیگر، کل بازدهی است که سهامداران بر اساس تغییر در قیمت (افزایش سرمایه) تجربه می کنند و نیز سود سهامی که در یک دوره زمانی به دست می آید. محققا بازار های سرمایه برای ارزیابی ارزش سهامدار از قیمت و سود، استفاده می کنند. کوتاری و زیمرمن مدل های قیمت (قیمت سهام که بر اساس درآمد ها در هر سهم کاهش می یابد) و مدل های بازده را ارزیابی کرده و دریافتند که ضرایب واکنش سود ها در مدل های قیمت سودگیری کمتری دارند، اما مدل های بازده (سود) مشکلات اقتصاد سنجی کمتر جدی را دارا هستند.

بسیاری از محققان امور مالی و حسابرسی که از مدل های سود استفاده می کنند، بر سود های کوتاه مدت تاکید و تمرکز کرده و سود های غیرمتعارف و تراکمی (CAR) را در دوره سه روزه ارزیابی می کنند. تعدادی از این «مطالعات واقعه ای» به دنبال بهره برداری از تفاوت ها در زمان بندی و ناکارآمدی های کوتاه مدت بازار، برای ایجاد سود های غیر غیرمتعارف هستند. این روش نیز توسط محققان حوزه تکنولوژی اطلاعات و نیز توسط هایس و همکارانش، برای ارزیابی واکنش بازار به اعلامیه هایی که توسط شرکت های اجرا کننده سیستم های ERP صورت می گیرد، به کار رفته است. آنها از سود های غیرعادی تراکمی و استاندارد شده در طی سه روز استفاده کرده و واکنش مطلوب و کلی به ابن اعلامیه ها را به دست می آورند.

مفهوم بازده های غیر عادی، این امر را مفروض و بدیهی می داند که بازار تاثیر واقعه را به درستی پیش بینی می کند، چون بر اساس فرضیه بازار سودآور، قیمت سهام در طی چند روز به طور کامل با اطلاعات سازگار می شود. ممکن است این امر در مورد وقایع از نوع اعلامیه واحد درست باشد، اما در مورد یک سیستم ERP، زمان زیادی و بیش از یک روز صرف وقوع حادثه ای واقعی شده و سود ها در طی چند دوره آتی تحقق می یابند. همچنین، چون شرکت ها حداقل هر سه ماه علنی سازی های عمومی را انجام داده و آنالیست ها اطلاعات پیش بینی را ارائه می دهند، منطقی است که فرض کنیم که هریک از این علنی سازی ها اطلاعات اضافه و صریحی را درباره تاثیر سرمایه گذاری بر روی ERP فراهم می سازند که در زمانی که اعلام اصلی و اولیه صورت گرفته بود، ناشناخته بود. بنابراین، می توان استدلال کرد که دوره مناسب ارزیابی برای این نوع واقعه، چند ماه و حتی چند سال طول می کشد و نه چند روز.

یک روش جایگزین برای ارزیابی سود های سهامداران، ارزیابی سود بلند مدت خرید و نگهداری است. ایستون و همکارانش بر این عقیده اند که ارتباط و پیوند بین سود ها و بازده هی ها در فواصل طولانی تر، قوی تر است؛ چون وقایع مرتبط با سود که قبل و در طی تاخیر در سود روی می دهند، شانس بهتری دارند که وقتی این بازه افزایش می یابد، در متغیر توضیحی درآمد ها گنجانده می شوند.

این روش بلند مدت، خصوصا برای سیستم های ERP، که نمایانگر سرمایه گذاری های قابل توجه و مورد انتظار برای افزایش درآمد ها در بلند مدت بوده مناسب هستند و درکی از این امر فراهم می سازند که درآمد های کوتاه مدت حتی ممکن است در طی فرایند اعلام، متضرر شوند. با این فرض که سیستم های ERP مزیت رقابت پذیری را فراهم می کنند می توان انتظار داشت که این مزیت رقابت پذیری در شکل افزایش درآمد باقیمانده نمود می یابد. این افزایش درآمد باقیمانده منجر به افزایش پرداخت سود سهام یا افزایش قیمت های سهام می شود که نشانگر سرمایه گذاری دوباره این سودها در شرکت می باشند و هر دوی آنها بر سود سهامدار در بلند مدت تاثیر می گذارند. این امر منتهی به فرضیه زیر می شود که به این شکل بیان شده است:

فرضیه: اجرای سیستم های برنامه ریزی منابع سازمان (ERP) بر سود و ارزش سهامدار تاثیر مثبت دارد.

متدلوژی: مدل نگهداری و خرید بلند مدت در زیر، از آگن و ژانگ برای محاسبه سود های غیر متعارف جهت آزمون اولیه فرضیه، به کار می روند:

که  سود غیر متعارف برای شرکت i در سال t است،  سود بلند مدت خرید و نگهداری برای شرکت i در سال t می باشد و  سود بلند مدت خرید و نگهداری برای مبنا و شاخص شرکت i در سال t است. شاخص اندازه گیری شده ارزش CRSP برای سود های مبنا به کار می رود. سود های غیر عادی در هر ده سال نزدیک به وقوع اجرا و با استفاده از شاخص آماری t برای آزمون فرضیه صفر بررسی می شوند؛ فرضیه صفر حاکی از این است که بسیاری از سود های غیر عادی خرید و نگهداری با صفر برابرند، در مقابل، فرض جایگزین بیان می کند که این سود ها بیشتر از صفر هستند.

مدل رگرسیون چندمتغیره زیر که از اولسون گرفته شده، برای آزمون تفاوت بین سود های غیر عادی قبل و بعد از اجرای ERP به کار می رود:

که = قیمت هر سهام شرکت i چهار ماه بعد از سال انتهای سال مالی t است. = متغیر دوشاخه که برای هریک از سال های مالی بعد از اجرا در (1) و برای سال اجرا و هریک از دوره های چهارساله اجرا در شرکت i در (2) تنظیم شده است.

  = درآمد ها و عایدی های حاصل از هر سهم برای شرکت i در سال مالی t.

= ارزش ثبتی (book value) هر سهم شرکت i در انتهای سال مالی t.

  = مجموعه ای متغیر دو گانه که در سال های بازار بورس (99-1990 و 06- 2004) در (1) و در سال های bear market (03- 2000 و 09- 2007( در (0) تنظیم می شود.

نمونه داده ها: نمونه ای متشکل از 145 شرکت از 33 گروه صنعتی که در سال های 1994 و 2003 سیستم های ERP را اجرا می کردند، جدول 1 این شرکت ها را بر اساس آیین نامه SIC و سال اجرا تفکیک می کند. اکثریت نمونه شامل شرکت های تولیدی است که این سیستم ها را از سال 1997 تا 2001، اجرا می کنند. فرایند انتخاب نمونه با 91 اعلامیه ERP که در سال های 1994 تا 1998 از هایس و همکارانش انجام شد، آغاز می شود و از بین آنها 36 شرکت حذف شدند، چون آنها دیگر در فهرست نبودند یا داده هایشان در دسترس نبود. این نمونه اولیه با جستجوی سرویس های جدید، با استفاده از سرویس Lexis-Nexis برای سال های بعد از 1998، جستجو بر اساس عبارت های کلیدی مثل ERP، برنامه ریزی منابع سازمان و سیستم های بنگاه تجاری، بسط و توسعه یافتند. این جستجو به 90 اعلامیه شرکتی دیگر دست یافت که 145 شرکت را به دنبال داشت که داده های مربوط به سود آنها به مدت حداقل دو سال بعد از اجرا، در پایگاه داده های CRSP موجود  بودند. در برخی موارد، اعلامیه ها حاوی تاریخ خاص اجرا یا خطوط زمانی نبودند. در این موارد، برای تعیین اینکه چه سالی بهتر از همه نمایانگر سال اجرا است، از قضاوت استفاده شد. داده های خاص شرکت بر سال مالی هر شرکت مبتنی اند و داده های حسابرسی در انتهای سال مالی و از Compustat، داده های بازار در انتهای ماه چهارم بعد از انتهای سال مالی از CRSP به دست آمده اند. این روش، که در تحقیق در حوزه حسابرسی متداول است، به تضمین این امر که بازار اطلاعات حسابرسی انتهای سال و مربوط به آخرین سال مالی در اختیار داشته و می توان آن را در قیمت سهام وارد کرد، کمک می کند.

جدول 1: شرکت های ERP بر اساس آیین نامه SIC شماره دو و سال اجرا.

نتایج تجربی: شکل 1 نمایی تصویری از سود های غیر عادی را در طی دوره ده ساله نزدیک به اجرای ERP، ارائه می دهد. این الگو نشان دهنده افزایش بعد از سال اجرا (t) است که در سال t+2 در 5/27 درصد به اوج خود رسیده و سپس، هر سال و تا رسیدن به میزان 7/12% در سال t+ 5 کاهش می یابد. همچنین، این الگو نشان دهنده این است که در سال اجرا (t) و دو سال قبل از اجرا (t-1 و t-2) سود های غیر عادی 5% یا کمتر بودند.

شکل 1: سود های غیر عادی برای شرکت های ERP در برابر شاخص اندازه گیری شده ارزش CRSP.

 

جدول 2 جزئیات اضافه در مورد این سود ها، را ارائه داده و شاخص آماری t را وارد می کند و نشان می دهد که سود های غیر عادی در سال اجرا و دو سال قبل از اجرا، به لحاظ آماری از صفر متفاوت نیستند. در مقابل، سود های غیر عادی در کل پنج سال  قبل از اجرا، به لحاظ آماری معنادار بودند. این نتایج این فرضیه را که اجرای سیستم های ERP بر ارزش و سود سهامدار، به صورتی که با سود های بلند مدت خرید و نگهداری اندازه گیری می شود، تاثیر مثبت دارند، حمایت می کنند.

 

جدول 2: سود های غیر عادی برای شرکت های ERP در برابر شاخص اندازه گیری شده ارزش CRSP.

جدول 3 آمارهای توصیفی را در پنل A و ماتریس همبستگی را در پنل B برای متغیر ها به کار رفته در مدل رگرسیون تراکمی، ارائه می دهد. میانگین قیمت برای این نمونه، 33.27 دلار در هر سهم است و میانگین عایدی ها در هر سهم 1.40 دلار و ارزش ثبتی در هر سهم، 14.42 دلار می باشد. همبستگی های مهم بین متغیر های مستقل بین EPS و BVPS روی می دهد که مورد انتظار است و نیز بین متغیر معرف اجرا و متغیر bull market می باشد که نشان می دهد که دوره بعد از اجرا با دوره bull market همبستگی منفی دارد. نتایج فاکتور کاهش و افت واریانس (VIF) در تحلیل رگرسیون، همگی کمتر از 5 هستند که نشان دهنده این است که همخطی بودن چندگانه (multicollinearity) نباید مسئله و مشکل اصلی باشد.

جدول 3: آماره های توصیفی و ماتریس همبستگی برای شرکت های ERP.

جدول 4 نتایج رگرسیون را خلاصه می کند. پنل A کل نمونه متشکل از 1361 مشاهده شرکت- سال را شامل شده و در آن داده های گم شده وجود ندارد؛ پنل B نتایج مربوط به 109 شرکت را ارائه می دهد که داده هایشان در هر ده سال در دسترس بوده و 1090 مشاهده سال- شرکت حاصل می شود.

جدول 4: رگرسیون قیمت سهام برای هر شرکت ERP.

نتایج جدول 4 نشان می دهد که متغیر مورد نظر (IMP) در سطح 05/0 برای کل نمونه معنادار بوده و در سطح 10/0 برای نمونه فرعی معنادار است که این امر نمایانگر این است که قیمت سهام با اجرای ERP ارتباط مثبت دارد. همانطور که انتظار می رود، ضرایب مربوط به دیگر متغیر های مستقل، با وارد کردن متغیر کنترل برای تاثیر بازار bull در برابر بازار bear به میزان زیادی معنادار هستند. شاخص آماری F و نتایج مربع R اصلاح شده نشان می دهند که این مدل به خوبی تعیین شده است. این نتایج این فرضیه را تایید می کنند که اجرای سیستم های ERP با قیمت سهام ارتباط مثبت دارند و بنابراین عقیده بر این است که ارزش و سود سهامدار بعد از کنترل دیگر عوامل باید با قیمت سهام ارتباط داشته باشد.

نتایج: این مطالعه، تاثیر سیستم های ERP بر سود سهامدار را با اسفاده از بازده های طولانی مدت و قیمت سهام در نمونه ای از شرکت ها که بین سال های 1994 و 2003 سیستم های ERP را اجرا کرده بودند، بررسی می کند. این تحقیق به شواهد و مدارکی دست می یابد مبنی بر اینکه با استفاده از شاخص اندازه گیری شده سود CRSP به عنوان شاخص و مبنا، این شرکت ها سود های غیر عادی را در طی پنج سال بعد از اجرای ERP به دست می آورند. علاوه بر این، زمانیکه این تحلیل با استفاده از مدل رگرسیون قیمت برای مقایسه دوره پنج ساله بعد از اجرا به پنج سال قبل بسط می یابد، مشخص می شود که قیمت های سهام با اجرای ERP ارتباط و پیوند مثبت دارند. این مدل این امر را مد نظر قرار می دهد که ممکن است قیمت سهام در دوره های زمانی مختلف، و با وارد کردن یک متغیر معرف برای ایجاد تمایز بین بازار های bull و bear، تحت تاثیر شرایط کلی بازار باشد. در کل، شواهد و مدارک به دست آمده این فرضیه را تایید می کنند که اجرای سیستم های ERP بر سود سهادار تاثیر مثبت دارند.

این نتایج باید برای سرمایه گذاران، فروشنده های ERP و پرسنل مدیریت که مسئول تصمیمات مهم در زمنیه سرمایه گذاری در IT هستند، مهم و قابل توجه باشند. چون این اجرای این سیستم ها بسیار گران است، به نظر می رسد که شواهد و مدارکی تجربی در اختیار داشت مبنی بر اینکه آنها بر سود سهامدار تاثیر مثبت دارند و این مدارک نیز باید از منبعی باشد که سعی ندارد محصول یا کالایی را به فروش برساند. همچنین، این نتایج با استفاده از روش های تحقیق در بازار های سرمایه برای تحقیق در حوزه سیستم های اطلاعات، باید به آثار دانشگاهی در مورد بازار های سرمایه و سیستم های اطلاعات کمک کنند. مرتبط کردن این دو مسیر آکادمیک می تواند مبنایی برای تحقیقات آتی که از روش های بازار سرمایه برای پرداختن و بررسی دیگر مسائل سیستم های اطلاعات استفاده می کنند، مفید و سودمند باشد.

800x600 Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA
ارسال شده توسط احمد محمدی | 31 12, 2013 | بازدید‌ها (785)


ERP، کنترل خلاق منابع در مقیاس کلان

 

معرفی کلی ERP

 

عبارت ERP اصطلاحی است که سال‌ها در حیطه مشترک تجارت و کامپیوتر رایج است و تلاش برای استفاده از آن جهت بهره‌گیری بیشتر از امکانات موجود و سازماندهی اطلاعات بچشم می‌خورد. در اینجا قصد نداریم که شما عزیزان را با جزئیات این مفهوم آشنا سازیم. این مقاله تنها فرصتی به شما می‌دهد که دامنه وسعت افکار خود را گسترش بخشیده و از آنها در مدیریت آینده فعالیت‌های خود بهره گیرید.

این محصول، برنامه‌ای است که از تعداد زیادی زیر برنامه تشکیل شده است. هر کدام از آن زیر برنامه ها، خود وظیفه خاص خود را دارند. زیر برنامه ها باید با یکدیگر سازگار باشند و رابط میان زیر برنامه ها باید به گونه‌ای باشد که بتواند تمامی انواع اطلاعات را به زبانی واحد و مشترک تبدیل نماید. در حقیقت هر کدام از زیر برنامه ها یا ماژول‌ها، موظف به انجام کار خود هستند. این بدان معنی است که هر برنامه، یک ورودی و یک خروجی دارد. توجه به این نکته نیز خالی از لطف نیست که خروجی هر ماژول (که با احتمال زیاد، در جای دیگری بعنوان ورودی استفاده می‌شود) باید برای ماژول بعدی قابل فهم باشد. در حقیقت با وجود ERP در یک شرکت، دیگر نیازی به برنامه های جانبی یا امکانات دیگری نداریم، چون همه برنامه ها و امکانات باید جزئی از ERP باشند و کلیه عملیات توسط آن کنترل و هدایت شوند.

 

نرم افزارهای مرتبط به ERP
در یک مقاله کوتاه نمی‌توان محصولات ERP و یا حتی یکی از این محصولات را معرفی نمود. زیرا همانطور که اشاره شد، برنامه ERP می‌بایست «کلیه» فعالیت‌های مورد نیاز در شرکت را انجام دهد. تنها کاری که در این زمینه می‌توان انجام داد، معرفی برنامه‌های موجود و اشاره به ویژگی‌های آنها است. دوستانی که علاقمند به آشنایی با جزئیات بیشتر هستند، می‌توانند اطلاعات تکمیلی را از طریق اینترنت مطالعه نمایند.
 
نرم افزار های Open Source در زمینه ERP
: Wavelet 
بزرگترین نرم افزار کد باز جنوب شرقی آسیا است که بعنوان اولین شرکت سازنده ERP تحت وب، خود را به دنیای نرم افزار معرفی کرده است. این نرم افزار توسط سه فارغ التحصیل دانشگاه کمبریج ساخته شده که از زبان جاوا و دیگر نرم افزارهای کد باز دیگر برای ساخت محصول خود بهره برده است.
: Compiere
دیگر محصول کد باز ERP است که از مرورگر Mozilla و دیگر محصولات کد باز در نرم افزار خود استفاده می‌کند. در این نرم افزار، کاربران می‌توانند ساختار و قالب اطلاعات را بر اساس نیازهای خود تغییر داده و قالب جدید را مورد استفاده قرار دهند. این نرم افزار نیز از جاوا در ساختار برنامه نویسی خود بهره گرفته است.

:  ERP5   این نرم افزار نیز بصورت کد باز تهیه و در اختیار کاربران قرار می‌گیرد. زبان برنامه نویسی استفاده شده در این نرم افزار، زبان برنامه نویسی Python است. این نرم افزار انعطاف پذیری فوق العاده ای دارد و امکان تغییر هر کدام از بخش‌های برنامه، در آن تعبیه شده است.
 
سازندگان مطرح نرم افزارهای ERP
: Wavelet Enterprise Management Portal 
این شرکت، که سازنده محصول Wavelet است، از شرکت‌های طراحی نرم‌افزارهای ERP در جنوب شرقی آسیا است که مرکز آن در حال حاضر در کشور مالزی قرار دارد. کلیه نرم افزارهای طراحی شده توسط این شرکت، برای کار تحت وب برنامه نویسی شده اند.
 : SAP AG   
بیشتر دوستان احتمالا تاکنون نام این شرکت را شنیده‌اند. این شرکت برزگترین شرکت اروپایی طراحی محصولات ERP است. این شرکت توسط پنج مهندس سابق شرکت IBM در سال ۱۹۷۲ در آلمان تاسیس شد. این شرکت سومین شرکت بزرگ نرم افزاری در جهان است. همچنین نرم افزار SAP بزرگترین محصول نرم افزاری مربوط به تجارت در جهان بشمار می‌رود.
 : Oracle Corporation   
شرکت اوراکل، یک شرکت بزرگ و جهانی چند منظوره است که در در فیلدهای مختلفی فعالیت دارد. شاید مشهورترین محصول این شرکت، بانک داده آن می‌باشد و تمامی دوستان با آن آشنا هستند. این شرکت در سال ۱۹۷۷ تاسیس شده و هم اکنون در ۱۴۵ کشور جهان نمایندگی دارد. بعد از بانک داده Oracle ، مشهورترین محصول این شرکت نرم افزار ERP آن است که از خود بانک اطلاعاتی Oracle استفاده کرده است.
 : Microsoft Business Division   
که همان بخش تجاری مایکروسافت است. این شرکت که مثل همیشه سعی نموده همه نوع نرم افزاری داشته باشد، تمامی نرم افزارهایی که قبلا طراحی و روانه بازار نموده بود، بصورت یک مجموعه در آورده و بنام ERP به دنیای علم و تجارت تقدیم کرده است. محصولاتی که Microsoft در نرم افزار ERP خود استفاده نموده، از معجونی از برنامه های زیر استفاده نموده است Word، Access، Excel، Outlook، PowerPoint، FrontPage، Project و ...
قبل از اینکه کلیه خصوصیات ERP را در قسمت "معرفی"، تمام کنیم، بهتر است به دسته‌بندی موضوع پرداخته و هر یک را جداگانه بررسی نماییم.
 
لیست کلی خصوصیات ERP
وجود ماژول‌های متعدد
ارتباط ماژول‌ها با یکدیگر
استفاده از اطلاعات در هر زمان و از هر مکان
نمایش اطلاعات در قالب‌های مختلف)آمار عددی، نمودارهای خطی، چارتهای سه بعدی و( ...
داشتن قابلیت Real-time
کاربری آسان
پیچیدگی در متد سفارش و نصب
درصد موفقیتِ نامعلوم و هزینه بسیار بالا
سرمایه گذاری بلند مدت و گرفتن نتیجه احتمالی بعد از چندین سال
هزینه و ریسک بالای سفارشی کردن
آموزش کارمندان و هزینه های آن
شکست و یکی از علت‌هاوجود ماژول‌های متعدد
بصورت کلی ERP، سیستمی است که برای جوابگویی به تمام نیازهای کارمندان و بخش‌های یک شرکت بزرگ، ناچار است، ماژول‌های متعددی را برای بخش‌های مختلف در نظر بگیرد. تشخیص نیاز به وجود هر یک از ماژول‌ها و فعال کردن آنها به عهده مدیر اجرایی شرکت است. مدیر اجرایی، خود، این اطلاعات را از منابع مختلف و با بررسی مراحل اتوماتیک نشده که در کار گره ایجاد می‌کند، مورد توجه قرار می‌دهد. این ماژول‌های هر یک موظف هستند، وظایف خود را حتی در صورت جدا شدن از سیستم مرکزی، اگر چه بصورت نسبی، به انجام برسانند. زیر گروه‌های تشکیل دهنده ERP به زیر شاخه ها و دسته های مختلفی تقسیم می‌شوند. بعنوان مثال، بخش مالی ماژول‌های مخصوص به خود را دارد و بقیه بخش‌ها نیز ماژول‌های متفاوت خاص دیگری دارند.
 
ارتباط با ماژول‌های دیگر
در قسمت قبل به تعداد بالای زیر مجموعه ها اشاره شد. موضوعی که تقریبا برای همه شرکت‌ها صادق است. اما تفاوتی که ERP با دیگر نرم افزارها دارد، تلاش برای بهم پیوستن و ایجاد رابطه تنگاتنگ میان این ماژول‌ها یا زیرمجموعه ها است. همانطور که قبلا نیز اشاره شد، هر ماژول یک ورودی و یک خروجی دارد (البته خروجی می‌تواند شکل‌های متفاوتی داشته باشد ولی همه شکل‌ها در واقع منشعب از یک مدل بشمار می‌روند). خروجی ماژول‌ها ممکن است به عنوان ورودی زیربرنامه دیگری مورد استفاده قرار گیرد. بدین معنی که ممکن است یک ماژول، موارد و اطلاعات ورودی خود را از خروجی یکی از ماژول‌ها، برداشت نماید.
حال برای سهولت در امر انتقال اطلاعات از یک بخش به بخش دیگر، یا از یک ماژول به ماژول دیگر، می‌بایست یک قالب و فرمت استاندارد و فراگیر برای تمامی ورودی ها و خروجی ها در نظر گرفته شود تا تمامی ماژول‌ها بتوانند از آن بهره ببرند. در عمل این کار برای پروژه‌های بزرگ غیر ممکن است. برای حل این مشکل از یک رابط میانی استفاده می‌شود که این اطلاعات را از فرمت برنامه مبدا به فرمت رابط میانی تبدیل نماید و سپس اطلاعات تبدیل شده به قالب رابط میانی را به فرمت برنامه مقصد تبدیل نماید.در این سیستم هر برنامه در کنار یک converter یا مبدل عمل می‌کند که این مبدل، وظیفه تبدیل رفت و برگشت اطلاعات را به عهده دارد.
در قسمت‌های بعدی، مشکلات این مبدل، مزایا و نواقص آن‌ را بر خواهیم شمرد. هنگام مطالعه این مقاله فراموش نکنید که خود را بعنوان مدیر اجرایی شرکت خیالی (!) خود در نظر بگیرید و تلاش نمایید آنچه را از نظر می‌گذرانید، در شرکت خود مورد پردازش قرار دهید، زیرا ممکن است، با فرض اینکه شما جوان باشید و پرکار، ظرف چند سال آینده مجبور باشید برای پیشبرد کارهای شرکت واقعی (!) خود، از این مفاهیم بهره مند شوید. حال به قسمت بعدی توجه کنید.
 
امکان استفاده از اطلاعات در هر زمان و از هر مکان
مدیر و مدیران اجرایی برای پیشبرد کارهای خود و رقابت با رقبای خود در دیگر شرکت‌ها، می‌بایست اطلاعات مورد نظر خود را در هر زمان و از هر مکان بدست آورند. در غیر اینصورت مدیر، توانایی مدیریت خود را از دست می‌دهد و یا در بهترین حالت، تصمیمات خود را با تاخیر ابلاغ می‌کند. هر دو حالت فوق به بیشتر شدن فاصله شرکت با رقبا دامن می‌زند.
همانطور که شما نیز می‌دانید، شغل‌های مدیریتی از پر استرس ترین شغل‌هاست، مخصوصا اگر این مدیریت، مسئولیت پروژه های چند منظوره را بعهده داشته باشد که این خود به استرس موجود می‌افزاید.در این شرایط، اگر ERP ، با مطالعه و دقیق برگزیده و وارد سیستم کاری شرکت شود، می‌تواند در کم کردن استرس و بازدهی بیشتر مدیریت، نقش بسزایی ایفا نماید.
استفاده از اطلاعات در هر زمان بدین معنا است که سیستم باید قابلیت گزارشگیری و نمایش اطلاعات را در هر زمان که مدیر به آن نیاز داشته باشد، در اختیار او قرار دهد. بنابراین گرفتن خروجی از میان میلیون‌ها رکورد، نیاز به داشتن سرعت بالا دارد. اشاره به این مسئله خالی از لطف نیست که این سرعت بدون بهره گیری از هوش مصنوعی قابل دستیابی نیست، زیرا جستجوی هوشمند اطلاعات، زمان جستجو را Optimize می‌کند و مجبور نیست، تک تک رکوردها و فیلدها را مورد بررسی قرار دهد.
و اما مکان، تمامی دوستان بدون استثنا می‌توانند حدس بزنند که فاکتور مکان در دنیای امروز بسیار ساده تر از گذشته شده است. زیرا شبکه های خصوصی و مجازی و اینترنت دسترسی به اطلاعات را از هر مکان، ممکن ساخته است. تنها مسئله ای که باید در این مرحله مورد توجه قرار گیرد، کنترل امنیت در ارسال اطلاعات است. مقوله امنیت در همه جا مهم است، اما هنگامیکه کار به ERP می‌رسد و رقابت میلیاردی شرکت‌های بزرگ تنگاتنگ می‌شود، امنیت جایگاه خاصی پیدا می‌کند. اصول رمزگذاری یا Encryption داده ها اهمیت ویژه‌ای می‌یابد.
نمایش اطلاعات با خروجی‌های متفاوت (آمار عددی، نمودار خطی و چارت‌های گوناگون(
ازآنجا که مدیر اجرایی و دیگر مدیران شرکت به فراخور نیازهای خود، به گزارش‌های متفاوتی نیاز دارند، برنامه باید پس از جمع آوری اطلاعات مورد نیاز مدیران، آن داده ها را به شیوه دلخواه آنها تبدیل نماید. از جمله خروجیهایی که گزارش‌ها بر اساس آنها طراحی می‌شود، خروجی‌های زیر است:
آمار عددی با درصد
نمودارهای دو بعدی (خطی، پای، ...)
نمودارهای سه بعدی برای ارزیابی ابعاد مختلفی همچون، زمان، فروش و پیشرفت
یکی از مهترین مسایلی که باید در گزارش‌ها به آنها توجه ویژه‌ای داشت، این است که اگر مدیری تمایل داشته باشد، اطلاعات بیشتری در مورد یکی از نتایج داخل گزارش داشته باشد، باید برنامه این امکان را به مدیر بدهد که مثلا با یک کلیک بر روی آن مورد، بتواند به اطلاعاتی جزئی تر دسترسی داشته باشد که پشتوانه تهیه و ارائه آن مورد از گزارش را داشته باشد.
بحث نمایش اطلاعات به شیوه های مختلف نیاز به طرح مسایل متعددی دارد که از حوصله مقاله خارج است.
 
داشتن قابلیت Real Time
وجود قابلیت Real Time بصورت صددرصد، بدلیل شرایط و عوامل دخیل در مدیریت و تجارت، تقریبا غیر ممکن است. اما تمامی سازندگان محصولات ERP تلاش می‌کنند خود را تا آنجا که در توان دارند به درصد مطلوب برسانند یا به سمت آن میل کنند.
کاربری آسان
بدلیل عدم تخصص مدیران، جهت استفاده از کامپیوتر، طراحی برنامه یا در حقیقت طراحی GUI برنامه باید به گونه‌ای باشد که این افراد با کمترین مشکل بتوانند به استفاده از نرم افزار اقدام نمایند. طراحی مناسب GUI یا رابط گرفیکی کاربر، مدت زمان آموزش برنامه را نیز کاهش می‌دهد. این خود به مزایای طرح می‌آفزاید. کاربر باید بتواند براحتی و تنها با یک نگاه به هدف خود در دستیابی به اطلاعات مورد نظر برسد

متاسفانه نرم افزارهایی که در ایران طراحی می‌شوند، از این لحاظ بسیار ضعیف هستند. این ضعف به چند دلیل برمی‌گردد:
.
1 عدم وجود ارتباط میان برنامه نویسان و طراحان با کاربران غیر حرفه ای است.
 .
2 برنامه نویسان، خودشان کار طراحی GUI را بعهده می‌گیرند، در حالی که در کشورهای پیشرفته، شرکت‌های عظیم و مطرح تولید نرم افزار، طراحی GUI ، توسط یک تیم زبده و متخصص انجام می‌گیرد که در نهایت بعد از برقراری جلساتی میان طراحان GUI و برنامه نویسان، رابط به اصل برنامه پیوند می‌خورد   
.
3 که از مهمترین عوامل بشمار می‌رود، این است که در کشور عزیزمان، برنامه نویسان جزء افرادی هستند که زیر خط فقر زندگی می‌کنند!! زیرا اولا قانون Copyright اصلا معنی ندارد. ثانیا برنامه نویس دائما تحت فشار است که برنامه را هر چه سریع‌تر تحویل دهد، زیرا مشتری در حال پریدن است!! و در آخر اینکه، منابع و تیم مورد نیاز در اختیار برنامه نویس قرار نمی‌ گیرد.
به کرات شاهد بودیم که دوستان عزیز برنامه نویس تمامی کارهای زیر را خود به تنهایی انجام می‌دهند، در حالیکه تمامی این کارها در شرکت‌های معتبر توسط تیم های جداگانه‌ای انجام می‌شود:
تعریف ماژول‌ها و میزان تقسیم ماژولی
برنامه نویسی ماژول‌ها
اسمبل کردن ماژول‌ها و ساختن برنامه اصلی با کمک برنامه نویسان
طراحی گرافیکی برنامه

ارسال شده توسط احمد محمدی | 31 12, 2013 | بازدید‌ها (1260)

 

آیا فناوری اطلاعات می تواند منجر به کاهش خطاهای پزشکی شود؟

نویسنده : احمد رجب زاده

خطاهای پزشکی جزئی از نتایج اجتناب ناپذیر عملکرد انسانی است ، تنها با بررسی خطاها به عنوان منبع اطلاعات می توان تجربیات مناسبی را برای بهبود سلامت بیمار کسب کرد. خطاهای پزشکی پیامدهای بالینی و اقتصادی چشمگیری دارند. استفاده از انواع مختلف فناوری های  اطلاعاتی مي تواند  با پيشگيري از خطاها و اشتباهات پزشكي، ارزيابي خطاها و نظام مراقبت ، موجب کاهش قابل توجه میزان خطاهای پزشکی و ارتقاء کیفیت خدمات ارائه شده به بیماران گردد.

افزایش مناسب در استفاده از فناوری اطلاعات در بهداشت و درمان و معرفی سیستم های پشتیبانی از تصمیم گیری بالینی و ارتباط بهتر بین این سیستم ها، منجر به ساده سازی فرایندها شده که موجب بهبودی قابل توجهی در ایمنی بیمار می گردد(1).

مجموعه مقالات و پژوهش ها دو فناوری مهم را برای کاهش و جلوگیری از خطاهای پزشکی بویژه خطاهای دارویی معرفی کرده اند

 الف) CPOE  (Computerized physician/Provider Order Entry)ثبت کامپیوتری دستورات پزشکان و ارائه دهندگان خدمات سلامت

ب)CDSS   (Clinical decision support system)سیستم پشتیبان تصمیم گیری بالینی

سیستم CPOE    همراه با  سیستم CDSS می تواند یادآوری هایی را در زمانی که پزشک دستورات را وارد می کند تولید کند یادآوری ها می تواند در موقعیت های ذیل کمک کند .

1)      تداخلات بین داروهای  همزمان که ممکن است توسط چندین پزشک دستور داده شده باشد.

2)      تداخلات بالقوه بین تست های آزمایشگاهی و داروهای خاص

3)      دستور داروهایی که باید بر اساس نتایج تست های آزمایشگاهی تغییر کند

4)      آلرژی ها

5)      شرایط بالقوه سمی نیازمند توجه ( مثال سطوح بالای دارویی در نتایج آزمایشگاه دستور یک دز بالا)

این سیستمها نیز می تواند بر اساس داده  های بالینی موجود در داخل سیستم  به صورت خودکار دستور درمانی مشخصی را برای بررسی پزشک قبل از اجرای آن  پیشنهاد دهد(2).

 اگرچه شناخت ماهیت فن آوری و قابلیت های آن لازم و ضروری است اما باید ملاحظاتی را نیز بر آن اعمال کرد تا موثر تر واقع شده  و در نهایت مورد قبول سیاست گذاران و دست اندرکاران مراقبت سلامت قرار گیرد.این ملاحظات می تواند شامل موارد زیر باشد.

-آموزش ارائه دهندگان مراقبت سلامت برای افزایش سلامت با افزون بر دانش آنان درباره خطاهای پزشکی و پیامد های جامانده از اثرات مضر دارو.

- استاندارد نمودن زبان نسخه نویسی با استفاده از نام کامل داروها و مسیر ورود دارو به بدن.

- آموزش بیماران و خانواده آنان درباره رژیم های دارویی.

- تهیه فهرست مزایا و نقش پر اهمیت فناوری های موجود .

- بومی سازی نرم افزارهای مربوط (3).

لذا سیستم های اطلاعاتی بکار گرفته شده در صنعت  سلامت در صورتی که از سیستم پشتیبان تصمیم گیری بالینی استفاده کنند و همگام با اجرای چنین سیستم هایی مزایا استفاده از آن برای ارائه دهندگان مراقبت بویژه پزشکان جهت کاهش مقاومت آنها شرح داده شود نقش موثری در کاهش خطاهای پزشکی خواهد داشت.

منابع :

1.            Bates D, Cohen M, Leape L, Overhage JM, Shabot MM, Sheridan T. Reducing the frequency of errors in medicine using information technology. Journal of the American Medical Informatics Association. 2001;8(4):299-308.

2.            Sittig DF, Ash J. Clinical information systems: overcoming adverse consequences: Jones & Bartlett Learning; 2009.

3.            Rezaeehachesoo P, Habibi S, Fozonkhah S. Information technology, an effective tool in reducing and preventing medical errors: suggestions for improvement. Health Information Management. 2008;4(1):89~ 98.

 

 

 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA
ارسال شده توسط احمد محمدی | 31 12, 2013 | بازدید‌ها (2402)


 

پرونده هاي الكترونيكي و نقش متخصصان اطلاعات بهداشتي درماني (HIM)

 

بدنبال فشار روز افزون جهت كاهش هزينه و ارتقاء سطح كيفيت و اثر بخشي خدمات، نياز به داده هاي مراقبت بهداشتي بيش از هر زمان ديگري احساس مي شود. به گونه اي كه ديگر پرونده هاي كاغذي و سيستمهاي دستي جهت برآوردن نيازهاي پزشكي مدرن امروز كافي نيستند. دنياي مراقبت بهداشتي امروز با شكل گيري صنعت تجاري جديدي با عنوان تكنولوژي اطلاعات بهداشتي كه از نرم افزارهاي حمايت از تصميم گيري تا پرونده هاي الكترونيكي را در بر مي گيرد درحال تجربه كردن تغييرات چشمگيري است . در اين ميان پرونده هاي الكترونيكي به عنوان ابزاري هستند كه مراكز مراقبتي براي رويارويي با چالش هاي موجود برگزيده اند. با ايجاد نسخه هاي قابل خواند كامپيوتري پرونده هاي دستي يا همان EHR (پرونده هاي الكترونيك سلامت) , تحول جديدي در نظام مراقبتي ايجاد شده است. اما شواهد نشان مي دهد كه حركت به سمت اين سيستمها با تاخير همراه بوده است كه در اين زمينه متخصصان عواملي مانند فراهم بودن استانداردهاي انفورماتيكي، سيستمهاي نامگذاري، فهرست واژگان و سيستمهاي كدگذاري مورد نياز HER ، حمايت از محرمانگي و امنيت اطلاعات، فرهنگ سازي در بين سازمانها و متخصصان مراقبت بهداشتي و ملزومات سازمانهاي اعتبار سنجی را ازجمله آيتمهاي تاثيرگذار در ايجاد پرونده الكترونيك سلامت ميدانند. در اين راستا نقش متخصصان مديريت اطلاعات جزء لايتجزاي تمام اين عوامل خواهد بود. اگرچه در آينده كامپيوتر و سيستمهاي مكانيزه اعمال كدگذاري و طبقه بندي را انجام خواهند داد، اما در اين ميان نقش متخصصان HIM در زمينه تفسير، تحليل مجموعه داده ها، فهرست واژگان باليني و سيستمهاي طبقه بندي بيش از هر زمان ديگري بروز مي كند. از سوي ديگر متخصصان HIM (مدارك پزشكي) با آشنايي با استاندارد هاي سازمان اعتبار سنجی، چگونگي مديريت اطلاعات در سازمانها را مد نظر قرار مي دهند. در حاليكه به دليل اشنايي با اصول محرمانگي و رازداري اطلاعات بهداشتي علاوه بر حفظ امنيت فيزيكي اطلاعات، مي توانند با استفاده از تكنولوژيهاي امنيتي مانند پيگيري دسترسي و ساير ابزار پايش دسترسي به پرونده ها، نقش موثري در حفظ امنيت و محرمانگي اطلاعات ايفا كنند. اما در نهايت اينكه، ايجاد و راه اندازي سيستمهاي EHR به نحو چشمگيري با نقش كاربران انها در هم تنيده شده است. در اين ميان نيز متخصصان HIM و كامپيوتر و شركتهاي نرم افزاري مي بايد از طريق برنامه هاي آموزشي و توجيهي در وقت، افزايش رضايت مراجعین بستر مناسب جهت بكارگيري اين سيستمها را فراهم آورند.

پس ازآنجا كه بتدريج متخصصان سيستمهاي مديريت اطلاعات پست مديران سيستمهاي EHR را در بخش تكنولوژي اطلاعات به خود اختصاص خواهند داد. لذا مي بايست دانش و تخصص خود را در زمينه تعريف، ضبط، مديريت استفاده و تحليل و تفسير داده ها و از همه مهمتر استراتژيهاي اطلاعات بهداشتي افزايش دهند كه تحقق اين امر در گرو تغيير شرح شغل متخصصان HIM و ارائه خدمات آموزشي جهت ارتقاء دانش، تخصص و مهارت آنان خواهد بود.

هر موسسه درمانی در درمان موفق خود نیاز به مدارك پزشكی دارد. مداركی می تواند جوابگوی موسسات درمانی باشد كه مستند، ‌درست ، كامل، و علاوه بر این چند رسانه ای بوده و نیاز روافزون جامعه پزشكی،‌ پزشكی قانونی،‌و امور آموزشی و پژوهشی را بر آورده سازد،‌ در تولید، ‌سازماندهی،‌ حفاظت و اشاعه آن بر اساس اساسنامه ها و مقررات مربوطه با تكنولوژی نوین نیز هماهنگی داشته باشد.

نقش مدیر اطلاعات بهداشتی نقش حیاتی در مراكز مراقبت بهداشتی است ،‌ زیرا اطلاعات به دست آمده دارای یك اهمیت كاملا منحصر به فرد است،‌ علاوه بر این فقدان یا كاهش اطلاعات بهداشتی ممكن است مراقبت بهداشتی بیمار را به مخاطره بیندازد.

در نظام پزشكی، مدیریت اطلاعات بهداشتی و مدارك بهداشتی تبادل داده های بالینی و تفكیك و تحلیل این داده ها به منظور ارائه اثر بخش و كارا مستلزم داده های كامل بوده و در این راستا رعایت استانداردهای كامل اطلاع رسانی از اهمیت خاصی برخوردار می باشد.

مدیر مدارك پزشكی نه تنها به عنوان مدیر مدارك انجام وظیفه می نماید، بلكه اطلاعات بهداشتی را برای تامین بسیاری از نیاز های بیماران ، پزشكان، ‌و نمایندگی های معتبر و قانونی و بیمه شخص ثالث تهیه می كند.

معرفی رشته فناوری اطلاعات سلامت( HIT)

کارشناسی پیوسته رشته فناوری اطلاعت سلامت (Health( B.Sc Information Technologyفارغ التحصیلان این مقطع قادر خواهند بود تصدی و مدیریت بخش فناوری اطلاعات سلامت را در کلیه موسسات ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به عهده گرفته و در زمینه ایجاد و اداره سیستم های اطلاعات سلامت با استفاده از فن آوری اطلاعات ایفای نقش نمایند.

۲- رسالت رشته:(Mission)
رسالت این رشته عبارت است از:
- تربیت افراد کارآزموده ای که بتوانند تصدی و مدیریت بخش فناوری اطلاعات سلامت مشتمل بر جمع آوری و پردازش داده ها ( سازماندهی، طبقه بندی و محاسبات آماری) و ذخیره سازی
و بازیابی اطلاعات بر عهده گیرند
- تحلیل شاخص های بهداشتی
- مشارکت در کارشناسی، طراحی و پیاده سازی نظام
Health /Hospital Information System  را به عهده بگیرند.

۳ – ارزشهای حاکم بر رشته: (Values)
با توجه به مبانی الهی و دینی در جامعه ما، ارزشهای اخلاقی و اعتقادی جزء لاینفک آموزش می باشد.
در همین راستا فارغ التحصیلان این رشته، صرفنظر از سن، جنس، رنگ، نژاد، فرهنگ و مذهب بیماران در راستای ارتقای سطح کمی و کیفی خدمات بهداشتی درمانی گام برداشته و جهت ارتقا کیفیت درمان و دفاع از حقوق بیماران با تاکید بر محرمانگی، اطلاعات مراقبت بهداشتی ایشان را به نحو مطلوب سازماندهی و مدیریت می نمایند.

۴- چشم انداز: (Vision)
در ده سال آینده دانش آموختگان این رشته، نیروی مورد نیاز غالب مراکز بهداشتی درمانی و حوزه های ستادی آن را در کشور تامین و از نظر استانداردهای مدیریت اطلاعات در مقایسه با کشورهای منطقه بالاترین رتبه را کسب نمایند.

۵- اهداف کلی: (Aims)
هدف کلی این برنامه عبارت است از تربیت افراد کارآمدی که بتوانند در زمینه های زیر فعالیت داشته باشند.
۱- مدیریت بخش فناوری اطلاعات سلامت مشتمل بر جمع آوری و پردازش داده ها ( سازماندهی، طبقه بندی و محاسبات آماری) و ذخیره سازی و بازیابی اطلاعات
۲- تامین اطلاعات مورد نیاز جهت دفاع از حقوق بیمار/ مراجعه کننده، موسسات و کارکنان بهداشتی درمانی از طریق حفظ مستندات اطلاعات مراقبت بهداشتی
۳- تامین اطلاعات مورد نیاز به منظور بهره برداریها ی آموزشی، پژوهشی، خدماتی و آماری مرتبط به رشته های مختلف پزشکی
۴- بکارگیری فن آوری اطلاعات در حوزه مدیریت اطلاعات سلامت
۶- نقش های دانش آموختگان در نظام بهداشتی(Role definition):
دانش آموختگان این دوره دارای نقش های خدماتی، آموزشی، مدیریتی و پژوهشی می باشند.
۷- وظایف حرفه ای دانش آموختگان(Task Analysis):

1- وظایف آموزشی
الف- آموزش کارکنان مرتبط با بخش فناوری اطلاعات سلامت
ب- آموزش کارکنان جدید در زمینه روند گردش امور در بخش فناوری اطلاعات سلامت

۲- وظایف خدماتی
الف- تحلیل و سازماندهی اطلاعات و کدگذاری اطلاعات پزشکی بیماران در مراکز بهداشتی درمانی دولتی و خصوصی و مطب ها
ب- کدگذاری مالی اطلاعات پزشکی( تعرفه خدمات تشخیصی و درمانی) و تعیین مغایرت ها
ج- تحلیل شاخص های آمار بیمارستانی( مرگ و میر، بیماری، مالی و …) و ارائه به مدیران مربوط و کاربران مجاز
د- ارائه اطلاعات پزشکی به کاربران مجاز با رعایت موازین قانونی
ه- اجرای مصوبات مربوط به اطلاعات پزشکی بیماران
و- مشارکت در امور مربوط به خدمات ماشینی اطلاعات سلامت
ی- مشارکت در طراحی فرم های اطلاعات سلامت

۳- وظایف مدیریتی
الف- مدیریت بخش فناوری اطلاعات سلامت

۴- وظایف پژوهشی
الف- انجام پژوهشهای کاربردی در حوزه سیستمهای اطلاعاتی بهداشت و درمان
ب- مشارکت در طراحی و جمع آوری اطلاعات پژوهشی در حوزه بهداشت و درمان

 

سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS)

تارسیدن به یك EHR كامل یا پرونده الكترونیكی سلامت برای هر بیمار و كمك به تصحیح و ارتقاء سیستم ارجاع الكترونیكی بیماردر سطح بهداشتی درمانی كشورمان فاصله زیادی داریم. این راه ، همت همه افراد مرتبط با این كار را می طلبد. HIS هموارترین راه بسوی EHRمی باشد. كارشناسان و متخصصین علوم پزشكی ، علوم كامپیوتر و مدیریت در انجام این رسالت شاخص ترین نیروها بحساب می آیند.
برای نوشتن یك HIS ، تیمی متشكل از تحلیلگر سیستم ، مهندس نرم افزار ، كارشناس مدارك پزشكی ، كارشناس ارشد مدیریت بهداشتی درمانی ، كارشناس امور مالی و پزشك عمومی پیشنهاد می شود.

HIS
چیست ؟
سیستم اطلاعات بیمارستانی. در معنای گسترده تر HIS را سیستم اطلاعاتی بهداشتی هم می گویند. واقعیت آن است كه امروزه یك بیمارستان نمی تواند همچنان بصورت سنتی كار پروسه پرونده بستری یا سرپائی بیمار را انجام دهد. پائین آوردن زمان پذیرش ، زمان ترخیص ، زمان انتقال بیمار ، زمان ORDER نویسی و درخواستهای پاراكلینیكی ، زمان اخذ جوابها ، زمان مراجعه به اطلاعات قبلی پرونده ، بالا بردن میزان دقت در درج اطلاعات و درخواستها كه در حالت دستی ناخوانا و ... هست ، تسریع ارتباطات بین بخشی و در نهایت بالابردن میزان رضایت بیمار ، ارائه خدمات بهتر ، دریافت آمار و گزارشات روزانه و زمانی ، اطلاع از وضعیت درآمد و هزینه بیمارستان ، تعدیل نیروها و غیره مسائلی هستند كه نیاز بیمارستان به HIS را دو چندان می كنند. برای افزایش دقت و تسریع در ارائه خدمات به بیمار ، تسریع در تشكیل و گردش پرونده دربیمارستان ، بازیابی سریع پرونده برای اهداف گوناگون همچون تحقیقات و مطالعه دانشجویان ذیربط و امكان استفاده آسان از مدارك پزشكی و ... وجود HIS درهر بیمارستانی ضروری است. HIS تمامی این مسائل را برای بیمارستان حل می كند و بیمارستان را از یك سازمان سنتی به یك مركز مدرن درمانی تبدیل می كند.
اما HIS باید بر اساس استانداردهای معتبرجهانی باشد. یك HIS اگر بدون توجه به استانداردهای فناوری و علوم پزشكی جهانی نوشته شده باشد و فقط LOCAL كار كند جوابگوی آینده بیمارستان نخواهد بود. استانداردهای HL7 (پروتوكل استاندارد بین المللی تبادل اطلاعات بهداشتی ودرمانی) و DICOM (استاندارد انتقال تصاویر پزشكی ) ازجمله استانداردهای لازم برای یك HIS می باشد. همچنین از جمله خصوصیات لازم برای یك HIS ، به WEB BASE بودن آن می توان اشاره كرد. یك HIS باید دارای بانك اطلاعاتی غنی بر اساس آخرین متد مانند SQL و دارای قابلیت نصب روی آخرین سیستم عامل مثل WIN XP و VISTA باشد.
برای تهیه و راه اندازی HIS در یك بیمارستان از كجا باید شروع كرد؟
برای راه اندازی سیستم HIS سه گزینه مهم باید مد نظر قرار گیرد:

1.
بسترسخت افزاری و شبكه
2.
نرم افزار ( HIS )
3.
كاربران
قبل از پرداختن به سه مورد مذكور، بیمارستان باید یك تیم برای پیگیری این كار تشكیل دهد. مدیر بیمارستان در راس این تیم خواهد بود. در این تیم رئیس امور مالی ، مترون بیمارستان یا یك پرستار ، مدیر دفتر كیفیت ، یك كارشناس كامپیوتر و یك كارشناس مدارك پزشكی حداقل افراد خواهند بود. كارشناس ارشد یا كارشناس مدارك پزشكی بعنوان مدیر سیستم HIS انتخاب می شود. ( بسته به توانائی نیروی موجود در بیمارستان ، مدیر سیستم انتخاب می شود.
تیم مذكوركار تحقیقاتی خود را بر اساس یك برنامه ریزی منسجم با برقراری جلسات منظم ، شروع می كند. اولین كار ، پیدا كردن یك مشاور باتجربه برای پیشبرد اهداف تیم می باشد. دستور كار این تیم ، مطالعه وضعیت و شرایط فیزیكی و میزان پذیرش HIS از طرف پرسنل بیمارستان و نیز مطالعه و بررسی تغییر سیستم دستی موجود در بیمارستان به سیستم الكترونیكی HIS و یافتن یك HIS استاندارد می باشد. در جریان گذاشتن مسئولین كلیه واحدها و ایجاد زمینه برای تغییر سیستم در آینده ، بستر نگرش فرهنگ سازمانی به سیستم جدید را ایجاد خواهد كرد. در كنار كار فرهنگ سازی و آماده نمودن پرسنل برای تغییر سیستم و حتی مشاركت دادن پرسنل كه كاربران آینده سیستم جدید خواهند بود ، از طریق درخواست پیشنهاد و غیره ، می توان كار تحقیق روی سخت افزار را نیز آغاز كرد.

1.
بسترسخت افزاری و شبكه
قرارداد با یك شركت معتبر برای راه اندازی یك شبكه در بیمارستان ، مطابق با آخرین تكنولوژی موجود در كشور اولین گام در جنبه سخت افزاری سیستم هست در این شبكه آینده نگری های خاص و امكان UPGRADE نمودن آن در آینده نیز باید مد نظر قرار گیرد . برای داشتن یك شبكه استاندارد و BACKBONE مناسب ، از نظرات مشاور و امكانات شركت طرف قرارداد باید نهایت بهره را برد. تهیه توپوگرافی شبكه براساس نقشه ساختمانی بیمارستان لازم هست. در این كار باید تعداد NODE های لازم و نیز تعداد NODE های فعال برآورد شود. با توجه به سیال بودن برخی واحدها در بیمارستان و احتمال تغییر مكانهای متعدد لازم است تقریبا كلیه اتاقهای بیمارستان با صلاحدید مشاور و تیم ، دارای NODE شبكه حتی بصورت غیر فعال باشند. شاید در این مرحله كه مقدمه تغییر سیستم می باشد ، لازم باشد در چند مكان تغییر كاربری داده شود. بهتر است یك واحد جدید بنام "مدیریت سیستم HIS " یا " مركز فناوری اطلاعات بیمارستان " به چارت سازمانی بیمارستان اضافه شود. این واحد محل قرار گرفتن SERVER ، ADMINISTRATOR ، RACK مركزی و حتی UPS های مركزی خواهد بود.
كار بعدی در این مرحله برآورد تعداد NODE های فعال و خریداری كامپیوتر به همین تعداد و نیز لوازم جانبی كامپیوتر می باشد. البته خریداری سخت افزار بویژه SERVER ، می تواند بعد از انتخاب نرم افزار و بر اساس سازگاری با نرم افزار نیز باشد.

2.
نرم افزار ( HIS )
با توجه به عدم آشنائی مسئولین دانشگاههای علوم پزشكی و بیمارستانهای كشور از HIS ، كه ناشی از عدم برنامه ریزی استراتژیك شفاف از طرف واحد زیربط در وزارت محترم بهداشت و درمان ( لااقل تا این لحظه ) می باشد ، همچنین نبود واحد فناوری اطلاعات در بیمارستانهای كشور ، این مرحله مهمترین مرحله بحساب می آید. از نظر اینجانب دو روش برای تهیه نرم افزار پیشنهاد می شود كه هیئت رئیسه و بویژه مدیر بیمارستان باید با كمك تیم HIS بیمارستان تصمیم بگیرد كه كدام روش با سیاستهای مدیریتی بیمارستان سازگار است.

1.
خرید یك نرم افزار( HIS ) آماده
برای این كار تیم فوق الذكر باید تحقیق كند و اطلاعات كافی از سیستم های موجود داخل كشور كسب كند. تعداد نرم افزارهای ( HIS ) موجود داخلی از تعداد انگشتان دو دست فراتر نرفته. بنابر این ارتباط با شركتهای تولید كننده ( ASP ها) ، HIS زیاد دشوار نیست.
برای این كار می توان یك فراخوان خرید HIS داد تا شركتها خود به سراغ شما بیایند و یا به تك تك شركتها مراجعه نمود. در هر حال نباید صرفا به DEMO نرم افزار از طرف شركت اكتفا نمود چرا كه دموی برنامه ایده آل هست و با برنامه در عمل فاصله دارد. بهترین حالت این است كه از شركت بخواهیم خود ، موفق ترین سایت یا بیمارستان تحت پوشش خود را معرفی نماید. تیم HIS بیمارستان به سایت مذكور مراجعه می كند و به دقت یك سایت تجربه شده را مورد بازدید و بررسی قرار می دهد. مشاهده سیستم از نزدیك ، مصاحبه با كاربران و مدیران عملیاتی و تشكیل جلسه و بحث و گفتگو با مدیران میانی و ارشد بیمارستان و حتی دانشگاهی كه سیستم را راه اندازی كرده اند و استفاده از تجارب و نظریات آنها بسیار به نتیجه گیری و تصمیم گیری در مورد آن HIS كمك خواهد كرد. برای چند نرم افزار منتخب می توان این مرحله را انجام داد و پس از مقایسه فنی ، استانداردها ، USERFRIENDSHIP بودن ، نوع قرارداد پشتیبانی ، اعتبار شركت ارائه دهنده و نیز بودجه صرف شده می توان بهترین برنامه را انتخاب و باشركت مربوط قرارداد بست.


2.
داشتن یك HIS در انحصار دانشگاه و بیمارستان
در این روش دانشگاه بجای تحقیق روی برنامه های آماده روی شركتهای نرم افزاری بومی تحقیق كرده و معتبرترین و باتجربه ترین شركت محلی را انتخاب می كند و یك قرارداد استراتژیك فی ما بین منعقد می شود. بیمارستان شما پایلوت قرارمی گیرد و شركت یك دفتر در بیمارستان برای چند سال ایجاد می كند و برنامه نویسان شركت در بیمارستان مقیم بوده و در ارتباط با تیم HIS بیمارستان شروع به تحلیل سیستم و برنامه نویسی می كنند. بعد از آماده بودن اولین فاز از برنامه ، تست برنامه با همكاری تیم ، آغاز می شود و این كار فاز به فاز انجام می شود و بر اساس خواست بیمارستان تغییرات لازم در برنامه داده می شود تا به فاز نهائی برسد. تنها عیب این روش در كنار مزایای زیاد آن ، زمانبر بودن آن می باشد. با اتمام برنامه نویسی و تست نهائی ، برنامه بطور واقعی راه اندازی می شود. موفقیت برنامه در این روش كمك بزرگی به دانشگاه می كند چراكه صاحب یك HIS می شود كه می تواند آن را در بیمارستانهای تابعه خود نیز نصب و راه اندازی كند و مهمتر از آن ، می تواند در صدد LINK بیمارستانهای خود برآید. از مزایای این روش این است كه دانشگاه از یك سیستم یكپارچه در بیمارستانهای خود استفاده می كند و جابجائی نیروها در سطح دانشگاه و بین بیمارستانها مشكلی ایجاد نمی كند. از طرفی سیستم ارجاع بیمار در سطح بیمارستانهای دانشگاه و حتی در سطح استان الكترونیكی و سهل الوصول می شود.

3.
كاربران
كاربران صاحبان و نگهدارنده های واقعی نرم افزار محسوب می شوند و بازیگران واقعی سیستم می باشند. بدون همكاری كاربران ، هیچ سیستمی جواب نخواهد داد. مهمترین مسئله در این خصوص ، مقاومت كاربران می باشد. آنچه مسلم است این است كه هر تغییری مقاومتی در پی دارد و تغییر سیستم دستی به سیستم الكترونیكی مانند HIS ، با مقاومت شدیدتری توام است كه ناشی از دلایلی ذیل است :
1.
عادت كاربران به سیستم دستی
2.
ترس از اینكه با سیستم الكترونیكی نتوانند كار كنند
3.
ترس از از دست دادن موقعیت فعلی با رسیدن سیستم جدید
4.
ترس از از دست دادن گروه مورد علاقه فعلی
5.
عدم اطمینان از مقاصد مسئولین در تغییر سیستم .
6.
و ...
بنابراین برای غلبه بر مقاومت كاركنان باید تدابیر ویژه ای از قبل از راه اندازی سیستم باید اتخاذ نمود.كاربران قبل از راه اندازی سیستم آگاهی از تغییر سیستم داشته باشند تا در مرحله راه اندازی مقاومتشان به حداقل برسد. می توان قبل از راه اندازی سیستم كلاسهای آشنائی با سیستمهای كامپیوتری برای كاركنان دایر كرد. برگزاری كلاسهای ICDL برای كاركنان موثرترین گزینه می باشد.
بعد از راه اندازی سیستم ، آموزش كامل نرم افزار به كاربران باید توسط مدیر سیستم و همكاران وی در واحد HIS و با همكاری شركت ارائه دهنده نرم افزار داده شود. یك برنامه مدون آموزشی نیز باید از طرف مدیر سیستم تهیه و به واحدها و بخشها ارائه شود تا آموزش مستمر در طول سال نیز داشته باشد. هرچه آگاهی كاربران نسبت به برنامه و كار با آن و پیامهای برنامه ، همچنین آگاهی كاربران نسبت به كامپیوتر ، بیشتر باشد سیستم موفق تر خواهد بود. یكی از مهمترین مسائل در مورد كاربران ایجاد و حفظ انگیزه در كاربران برای ادامه كار با سیستم ، تا زمان وابستگی كامل آنها به سیستم می باشد. این كار باید از طرف مدیریت بیمارستان صورت گیرد. بویژه در زمانهای آزمایشی برنامه و موازی كاری دستی – الكترونیكی سیستم ، كه كار كاربران زیادتر از زمان قبلی است ، حمایتهای تشویقی زیادی را می طلبد.

مسائل پزشكي ،اخلاقي و قانوني:

غفلت

«غفلت» يعني ناتواني در ارائه همان مراقبتي كه شخص ديگري با سطح آموزش يكسان ارائه ميدهد . براي جلوگيري از غفلت بايد طبق استانداردها عمل كنيد .رعايت نكردن استاندارد مراقبت ممكن است منجر به آسيب بيشتربه بيمارشود .براي تشخيص غفلت بايد چهار عامل زير را در نظر داشته باشيد :

1-   وظيفه . اين وظيفة تكنسين پايه است كه عاقلانه و با توجه به استانداردهاي آموزشيعمل كند .

2-   نقضوظيفه . نقض وظيفه موقعي بوجود مي آيد كه تكنسين پايه طبق استاندارد مراقبت مربوطهو طوري كه از او انتظار مي رود عمل نكند .

3-   زيان ها . زيان زماني به وجود مي آيد كه بيمار از نظر فيزيكي يا روحي به طور قابلملاحظه اي آسيب ببيند .

4-     علت  . بايد علت و معلول مناسبي براي اتهام غفلت وجود داشته باشد . بعنوان مثال ،‌ هنگامي كه سعي مي كنيد بيمار را بلند كنيد او را مي اندازيد كه منجر به  شكستگي پاي بيمار مي شود . اگر شخصي وظيفه اي داشته باشد و آنرا درست انجام ندهد و باعث آسيب به شخص ديگري شود ، ممكن است بر عليه تكنسين پايه ،‌ اورژانس و يا مديريت پزشكي بخاطراين غفلت اقامة‌ دعوا شود .

همه اين چهار عامل وجود مدرك قانوني غفلت را محرز مي كنند .

انصراف

«انصراف» به معني پايان يك طرفه مراقبت از سوي تكنسين پايه ،‌ بدون رضايت بيمار و بدون هيچ آينده نگري براي واگذاري‌ مراقبت او به شخص ديگري با مهارتهاي پزشكي يكسان و يا بالاتر مي باشد .همينكه تكنسين پايه ،‌ مراقبت را شروع مي كند ، وظيفه اي را بر عهده مي گيرد كه نبايد  تا زماني كه يك شخص با همان مهارتها اين مسئوليت را بعهده بگيرد متوقف شود .

عملي انجام ندهيد كه بيمار در خطر آسيب قرار بگيرد و در نتيجه شما متهم به غفلت شويد . ترك يا انصراف از مراقبت ، ‌موضوعي جدي است كه از نظر اخلاقي و قانوني مي تواند منجر به اتهامات  جنايي ومدني عليه تكنسين شود  .

براي مثال فرض كنيد كه به صحنه  تصادف اتومبيلي رسيده ايد و شروع به مراقبت دو بيمار مي كنيد. در همين هنگام رهگذري به شما مي گويد كه  تصادف اتومبيل ديگري در پايين جاده اتفاق افتاده و5 نفر مجروح شده اند . شما مراقبت از دو نفر مجروح حادثه اول را به رهگذر مي سپاريد وبه سوي سانحه ديگر مي رويد . در اينجا انصراف روي داده زيرا شما مراقبت از بيماران را به شخصي با مهارتي در سطح خود يا بالاتر از خود نسپرده ايد . پرسشهاي كلي زير را هنگامي كه با تصميم گيري در چنين مواردي مواجه مي شويد در نظر بگيريد :

·          عملكرد شما چه مشكلاتي را ممكن است به بار آورد ؟

·          آيا اين تصميم منجر به قصور شما نسبت به وظيفه تان مي شود ؟

·          آيا در صورت ترك صحنه ممكن است متهم به انصراف از مراقبت بيمار شويد ؟

·          آيا استاندارد مراقبت را نقض مي كنيد ؟

·          آيا محتاطانه عمل مي كنيد ؟

 

 

پست in سیستم های پشتیبان تصمیم گیری DSS | نظرات (1) | بازتاب (0)

ارسال شده توسط احمد محمدی | 31 12, 2013 | بازدید‌ها (3474)

معماری زیرساختها واستانداردهای پرونده الکترونیک سلامت

زهرا زندش

Zahra 1359 @ yahoo.com

مقدمه:

صنعت مراقبت بهداشتی یکی از مهم ترین صنایع جهان است یکی از مهم ترین فعالیتهای صنعت مراقبت بهداشتی مدیریت اطلاعات است . امروزه ارتباط سنتی منحصر به پزشک – بیمار با ارتباط دیگری جایگزین شده است که در آن یک تیم مراقبت بهداشتی در رشته های مختلف وموسسات مراقبت درمانی مسئول سلامت بیمار هستند .این زمینه جدید مستلزم سطح بالای قابلیت عملیات بین بخشی و تسهیم داده ها در میان متخصصین است.

به این دلیل فناوری اطلاعات یک ابزار فوق العاده مفید برای صنعت مراقبت بهداشتی است . اما قبل از اینکه راه خلهای فناوری اطلاعات بتواند به صورت موفقیت آمیزی در محیط مراقبت بهداشتی گسترش یابد مباحث زیادی وجود دارد که باید بر آنها چیره شداین مباحث به موضوعات متنوع و وسیعی مربوط می شود . یکی از این موضوعات توانایی مبادله اطلاعات بهداشتی درمانی در سراسر سیستم مراقبت بهداشتی درمانی به صورت یکپارچه است که با توسعه معماری استاندارد پرونده الکترونیکی می تواند تحقق یابد .

هزینه معمول مراقبت بهداشتی در کشورهای عضو سازمان توسعه همکاریهای اقتصادی درحدود 5/8 درصد تولید ناخالص ملی است و در ایالات متحده آمریکا بزرگترین هزینه کننده مراقبت بهداشتی در حدود 14 درصد است بیش از 350 بیلیون دلار آمریکایی تقریبا" یک سوم کل بودجه بهداشتی آمریکا به تنهایی هر سال در ایالات متحده صرف تولید اداره وبازیابی اطلاعات مراقبت بهداشتی می شود. تقریبا" بزرگترین جز این هزینه زیاد مدیریت اطلاعات مربوط به داده های بالینی است  . متاسفانه صنعت مراقبت بهداشتی یکی از عقب مانده ترین صنایع در پذیرش فناوری اطلاعات برای پشتیبانی از وظایف عظیم مدیریت اطلاعا ت مراقبت بهداشتی است . سایر اطلاعات خاص صنایع نظیر اطلاعات مالی وبیمه ای نوعا" 10-5 درصد کل بودجه ها را صرف فناوری اطلاعات می کنند درحالیکه بخش مراقبت بهداشتی تنها 1-3 درصد کل بودجه را در20 سال گذشته صرف فناوری اطلاعات کرده است .

اولین تلاشها در زمینه کامپیوتری کردن پرونده بیماران در دهه 1960 انجام شده است . اما عمدتا" محدود به ثبت اطلاعات دموگرافی وسایر اطلاعات اداری بیمار بوده است . معرفی پرونده های بالینی کامپیوتری در دهه هفتاد آغاز شد ودر بعضی کشورها در دهه نود توسعه یافت.

رشد مراقبت مدیریت شده وحرفه مراقبت بهداشتی فشار بیشتری بر روی متخصصین پزشکی برای حفظ اطلاعات پزشکی به شکل الکترونیکی وارد می کند تا مبادله بین حوزه های مختلف از جمله ارائه دهندگان مراقبت مدیران , بیمه گران, قانونگذاران, محققان ودادگاهها تسهیل شود.

پرونده های بهداشتی الکترونیکی (EHRs )در بر گیرنده اطلاعات بالینی بیماران هستند. بنابراین بخش حیاتی یک سیستم مراقبت بهداشتی را تشکیل می دهند . یک سیستم (EHR ) ذخیره وانتقال الکترونیکی اطلاعات بیماران را امکان پذیر می سازد. بسیاری از بیمارستانهای مدرن پرونده های کامپیوتری دارند . اما این سیستم ها معمولا" اختصاصی هستند و اغلب تنها توسط یک بخش خاص بیمارستان به خدمت گرفته می شوند بیمارستانها می توانند دهها سیستم انفرادی داشته باشند که قابلیت عملیات با یکدیگر را ندارند . شرح اطلاعات سلامتی یک بیمار می تواند در سراسر تعدادی سیستم های مجزا انتشار داشته باشد که کسب تاریخچه بالینی کامل بیمار را برای متخصصان بالینی مشکل می کند.

تلاشهای توسعه یک پرونده الکترونیکی سلامت در بساری از مناطق جهان طی سالهای در دست اقدام قرار دارد .

موضوعات مهمی از این تلاشها فراگرفته شده است اما همه تلاشهای انجام شده برای ایجا استانداردها به منصه ظهور نرسیده است.

استانداردهای فعلی برای مبادله اطلاعات بین سیستم های بالینی پیام رسانی داده ها ی میدانی را تحت پوشش قرار می دهد اما نیاز یه مبادله داده های معتبر سلسله مراتبی ساختمند و بالینی را برآورده نمی کند . در انگلستان 90% پزشکان عمومی کامپیوتر دارندو اکثریت اطلاعات بالینی پرونده های آنها در این سیستم ها قرار دارد. متخصصین بالینی بطور فزاینده ای به پرونده های پزشکی ذخیره شده در این سیستم ها وابسته می شوند. اما برای انتقال یا سهیم شدن در مراقبت به طور موثر قابلیت انتقال یا توزیع اطلاعات مربوطه از پرونده بهداشتی الکترونیکی اهمیت دارد . سهیم شدن در دسترسی به یک پرونده بهداشتی مشترک یا توزیع شده, قابلیت آینده است اما در حال حاضر این مسیر نیازمندیهای شناخته شده را به روش هزینه اثر بخش بر آورد نمی کند.

یک سیستم پرونده الکترونیک سلامت قابلیت عملیات بین بخشی , پتانسیل بهبود شرایط مراقبت بهداشتی را دارد .این سیستم به متخصصان بالینی امکان می دهد که قادر به دسترسی به هنگام تر وکاملتر به تصویر سابقه بالینی بیمار باشند . بنابراین متخصصان می توانند تصمیمات مراقبت بهداشتی آگاهانه تری اخذ نمایند.برای اینکه قایبلیت تبادل بین پرونده های الکترونیکی به واقعیت تبدیل شود یک استاندارد عمومی در خصوص معماری EHR مورد نیاز است.

بنابراین چنانچه اطلاعات بالینی به خارج از سازمان یا بخشی که در آنجا تولید شده است انتقال یابد , استاندارد سازی معماری پرونده الکترونیک سلامت حیاتی است .

معماری پرونده الکترونیک سلامت به عنوان اصولی تعریف شده است که ساختارها ی منطقی پرونده مراقبت بهداشتی برمبنای اصول شکل می گیرد . معما ری قواعدی را وضع می کند که تبادل شرکا را با توافق بر روی محتوا امکان پذیر می سازداصلاح یا توسعه استاندارد مبادله برای در برگیری داده ها یا جزئیات جدید یا ترکیبات داده ها را امکان پذیر می سازد وبه شرکا امکان می دهد مفاهیم بسیار جزئی نظیر کدهای حسابداری یا لغات کنترل شده در همه سطوح را تعیین وکدگذاری کنند .

با توجه به موارد مذکور این مطالعه جهت بررسی جنبه های معماری پرونده الکترونیک سلامت و اهمیت آن در تبادل داده ها انجام گیرد.

روش پژوهش:

این پژوهش به روش مرور منظم مقالات علمی ( مرور سیستماتیک ) واز نوع کتابخانه ای بوده و بر اساس منابع اینترنتی در خصوص معماری پرونده الکترونیک سلامت به بررسی جنبه های معماری پرونده الکترونیک سلامت می پردازد . این منابع از پایگاههای اطلاع رسانی معتبر و شناخته شده از جمله سایت دانشگاه کوینزلند  استرالیا , شبکه اطلاعرسانی بهداشتی دولت استرالیا استانداردهای انفورماتیک اروپایی در انگلستان , گروه کاری ستانداردهای اروپا , کنفرانسهای علمی دانشگاه کمبریج انگلستان و گروه عمومی کاربرد کامپیوتر(GPCG ) به دستآمده است و سایتهای ناشناخته و شخصی مورد استفاده قرار نگرفته است . مقالات بررسی شده مربوط به انتشارات سالهای 2004 -01997 بوده ودر 4 دسته کلی تعاریف معماری  EHRو الزلمات معماری EHR   , گروهبندی شدند.

 

معماری:

در فناوری اطلاعات , خصوصا" کامپیوتر واخیرا" شبکه ها ,

·         معماری عبارت از اصطلاحی است که هم برای فرآیند وهم نتایج تفکر بیرونی وتعیین ساختار کلی , اجزا منطقی و وابستگی های منطقی یک کامپیوتر ، سیستم عامل آن ،یک شبکه یا مفاهیم دیگر ، به کار می رود .

·         معماری عبارت است از قادر سازی متخصصین بالینی برای تصمیم گیری درباره اینکه چه چیزی را ثبت کنند و به چه شکلی آن را ثبت کنند .

·         معماری از ذرک تنوع ضروری محتوا و شکل پرونده ها پشتیبانی می کند.

·         معماری نه ویژگی یک سیستم است نه هدف آن حرکت به سمت پرونده مراقبت بهداشتی استاندارد شده است.

 

معماری فناوری اطلاعات(ITA ):

دفتر مدیریت و بودجه آمریکا ، 3 معمار ی فناوری اطلاعات را به عنوان مستند سازی ارتباطات بین کارها و فرآیند های مدیریت و فناوری اطلاعات به منظورتضمین موارد زیر توصیف می کند.

·         تنظیم احتیاجات سیستم های اطلاعات با فرآیندهایی که رسالت موسسه را پشتیبانی می کند.

·         کفایت عملی بودن، تکرار اطلاعات و امنیت سیستم اطلاعات

·         به کارگیری و حفظ مجموعه استانداردهایی که موسسه توسط آنها ارزیابی شده و سیستم های جدید را کسب می کند .

علاوه بر این ، معماری فناوری اطلاعات ارتباطات بین کاری که یک موسسه انجام می دهد ، اطلاعات مورد استفاده موسسه و فناوری اطلاعات مورد نیاز موسسه را توصیف می کند.

 

معماری سیستم ها(SA ):

معماری سیستم ها به این سوال پاسخ می دهد که چگونه اجزا سیستم می تواند از دیدگاه اطلاعات و فناوری به طور موثر تری به اجرا در آید . طرح توسعه معماری سیستم در اهداف وسیع تر کاری در معماری یک ارتباط بهداشتی مشارکت خواهد کرد . معماری ارتباط بهداشتی ، حرفه ،ساختار، فرآیندها ، زیر بناهای فناوری ارتباطات محاسبه گری و منافع حرفه ای و اطلاعاتی را تعریف می کند که مجموعه سیستم ارتباط بهداشتی را تشکیل می دهند .

 

 

 

 

پرونده الکترونیک سلامت: (EHR  )

هر نوع اطلاعات مربوط به سلامت جسمی یا روانی یا وضعیت  یک فرد که در سیستم های الکترونیکی ثبت می شود و برای کسب، انتقال، دریافت، ذخیره، باز یابی، اتصال و دستکاری داده های چند رسانه ای به منظور فراهم کردن مراقبت بهداشتی اولیه و خدمات بهداشتی  مربوطه مورد استفاده قرار می گیرد .

پرونده الکترونیک سلامت شامل یادداشتهای بهداشتی  درمانی دوران عمر یک فرد است که در داخل سیستم بهداشتی درمانی ایجاد وبه صورت خصوصی ومحرمانه نگهداری می شود . این پرونده بصورت الکترونیکی برای ارائه کنندگان مجاز خدمات در هر مکان وزمان به منظور حمایت وپشتیبانی از ارتقا کیفیت خدمات وی باید در دسترس باشد

پرونده الکترونیک سلامت یک سیستم اطلاعات الکترونیکی ایمن وقابل توسعه است که استفاده کنندگان مجاز در مراکز بهداشتی درمانی در هر زمان به اطلاعات گذشته بیمار دسترسی دارند و اطلاعات درمانی جدید بیمار را نیز به آن اضافه می نمایند.

دسترسی به اطلاعات کامل بیمار در بهبود مراقبتهای بالینی و کاهش اشتباهات پزشکی بسیار مهم است . پرونده الکترونیک سلامت یک مجموعه متمرکز بلند مدت از اطلاعات مراقبت سلامت یک فرد است که برای تمام ارائه کنندگان خدمات در هر مرکز و در هر زمان قابل استفاده باشد و به عنوان قسمت اصلی یک سیستم اطلاعات سلامت یکپارچه محسوب می شود .سیستم هایی که دارای پرونده الکترونیک سلامت هستند این قابلیت را دارند که در حالیکه موجب بهبود سطح سلامت بیمار می شوند ، صدها ساعت در زمان صرفه جویی کنند وهزینه های مراقبت را نیز کاهش دهند . یک پرونده الکترونیک سلامت موجب تصمیم گیری بهتر در سیر درمان و توسعه نتایج درمانی  شده وداده های بهتری را برای بهداشت عمومی و تحقیقات جمع آوری می کند ، اما فقط زمانی این اتفاق می افتد که برای ایجاد وتوسعه آن یک روش استاندارد انتخاب شده باشد.

 

تفاوت بین پرونده الکترونیک سلامت و پرونده الکترونیک بیمار :

واژه های پرونده الکترونیک بیمار (EPR ) و پرونده الکترونیک سلامت ( EHR   ) در اکثر موارد بجای همدیگر بکار برده می شوند و ممکن است درذهن افراد اغتشاش بوجود آورد . به منظور تفکیک مرزهای این دو پرونده به مفاهیم زیر توجه نمایید .

 

 

تعریف پرونده الکترونیک بیمار(EPR):

پرونده الکترونیک بیمار مدرکی است که عمدتا" مراقبتهای دوره ای ارائه شده بوسیله مراکز درمانی را توصیف می کند و در بیمارستان و سایر مراکز ارائه خدمات درمانی مثل واحد های تخصصی و یا مراکز بهداشت ذهنی نیز ایجاد می شود .

واژه پرونده الکترو نیک سلامت برای توصیف مفهوم پرونده طولامی مدت وضعیت سلامت از گهواره تا گور بکار برده می شود و اطلاعات مراجعات بیمار به مراکز مراقبتهای اولیه و زیر مجموعه های اطلاعاتی نتایج مراقبتهای دوره ای در پرونده های الکترونیکی هر دو را باهم تلفیق می کند . در شکل زیر ارتباط پرونده الکترونیک بیمار و پرونده الکترونیک سلامت باهمدیگر به تصویر کشیده شده است.

 

 

ارکان پرونده الکترونیک سلامت:

با توجه به تعارفی که ارائه شد پرونده الکترونیک سلامت دارای الکترونیک سلامت دارای ارکان مهمی است که توجه به آنها توسط آند سته از مراکز بهداشتی درمانی که اقدام به ایجاد آن نموده اند آنها را در مسیر حرکت به سوی تکامل آن یاری خواهد نمود . موارد زیر در اکثر تعاریف ارائه شده آمده است واز آنها می توان به عنوان ارکان پرونده الکترونیک سلامت یاد نمود.

  • یک سیستم اطلاعات الکترونیکی است.
  • ایمن ومحرمانه باشد وبرای افراد مجاز قابل دسترس باشد
  • در هر زمان ومکان قابل دسترس باشد
  • از بدو تولد فرد تا پایان عمر وی نگهداری شود
  • تمام اطلاعات بهداشتی درمانی یک فرد در آن متمرکز شود.

گرچه موارد فوق را می توان به عنوان ارکان پرونده الکترونیک سلامت در زمان طراحی در نظر گرفت ولی هنوز سوالاتی به شرح زیر وجود دارد که پاسخ به آنها باید قبل از هر گونه اقدام مشخص گردد:

  1. پرونده الکترونیک سلامت جزو کدام دسته از سیستمهای بیمارستانی است ؟
  2. آیا پرونده الکترونیک سلامت یک سیستم الکترونیکی تک وظیفه ای است ؟
  3. آیا پرونده الکترونیکی سلامت یک سیستم جامع اطلاع رسانی است ؟
  4. آیا پرونده الکترونیک سلامت جزئی از یک سیستم جامع بالینی است ؟

روشن شدن این سوالات ویافتن پاسخی مدلل و منطقی برای آن راهنمای کارشناسان ومدیران در طراحی، انتخاب وپیاده سازی ساختاری مناسب در زمینه پرونده الکترونیک سلامت خواهد بود . با توجه به بررسیهای به عمل آمده در مقالات مختلف نظریات زیر مارا در دسترسی به پاسخ سوالات فوق کمک خواهد نمود .

به نظر می رسد که یکی ازز اولین سیستمهای بالینی مورد استفاده ، پرونده الکترونیکی بیمار است و به منظور دسترسی مستقیم تیم درمانی به اطلاعات دقیق و به موقع ایجاد می شود.

سیستمهای اطلاعات بالینی یکپارچه دارای اجزای زیراست:

  • پرونده الکترونیکی بیمار
  • سیستم نشان دهنده سیر درمان
  • سیستم حمایت از تصمیم گیری بالینی
  • سیستم مدیریت تصویر برداری / تکنولوژی ارتباط تصویری
  • سیستم پزشکی از راه دور
  • آموزش بیماران ،کارمندان و مشتریان از طریق کامپیوتر

چندی پیش سیستم های اطلاعات مراقبتی از نرم افزار های جداگانه ای ساخته می شدند اکثر این نرم افزار ها در زمینه داده های مالی ، اجرایی ودستورات پزشکی طراحی شده بود.

با توسعه نرم افزار ، سخت افزار هم اکنون سیستم های اطلاعات بالینی بیمارستانی بگونه ای طراحی می شوند که تمام وظایف را با یکپارچگی بیشتر در مسائل بالینی و وظایف ارتباطی انجام می دهند.

در این تصویر بیشتر بر مفهوم پرونده الکترونیک بیمار تکیه شده است زیرا که سیستم مذکور یک سیستم اطلاعات جامع بالینی است که در محیط های درمانی (بیمارستانی) مورد استفاده قرار می گیرد .اطلاعات این پرونده معمولا" برا یهمیشه نباید نگهداری شود و دوره نگهداری آن به قوانین موجود هر سیستم در خصوص مدت زمان نگهداری پرونده های بیمارستانی بر میگردد. البته باید ترتیبی اتخاذ گردد که خلاصه ای از این پرونده به پرونده الکترونیک سلامت دارئمی بیمار ارسال و در آن نگهداری شود ، زیرا که این کار موجب یکپارچگی اطلاعات هر فرد در سیستم بهداشت ودرمان خواهد  شد

 

پرونده الکترونیک به عنوان هسته اصلی یک سیستم جامع بالینی

 

 

معماری پرونده الکترونیک سلامت(EHR )

معماری پرونده الکترونیک سلامت یک مدل یا چهارچوب اطلاعاتی برای بنای پرونده الکترونیک سلامت است . این معماری توسط کمیته استانداردهای اروپایی به این شرح تعریف شده است:

معماری یک پرونده الکترونیک سلامت مدلی از جنبه های عام ضروری در هر پرونده الکترونیک سلامت است به این منظور که پرونده بتواند قابل ارتباط ، کامل و پرونده ای اخلاقی قانونی مفید و موثر در مراقبت باشد. و در سراسر سیستم ها ، کشورها و در طول زمان یکپارچه باقی بماند .

معماری اینکه هرکسی چه چیزی را در پرونده الکترویک سلامت خود ذخیره کندو چگونه هر سیستم پرونده الکترونیک سلامت اجرا شود را تعیین یا دیکته نمی کند . فضاهای آن انواع داده هایی که می تواند در پرونده وجود داشته باشد از جمله مواردی که در پرونده های کاغذی قرینه ای ندارند را محدود نمی کند .جزئیات نظیر اندازه فیلدها که از پایگاه داده های فیزیکی گرفته شده است ، ارتیاطی بامعماری پرونده الکترونیک سلامت ندارند.

 

توزیع ومبادله داده ها درپرونده الکترونیک سلامت:

پرونده الکترونیک سلامت ، مهمترین جز مدیریت اطلاعات در سیستم های مراقبت بهداشتی یکپارچه کامپیوتری است. پرونده الکترونیک سلامت  زیر بنای ضروری را فراهم می کند تا پذیرش و استفده موثر از سیستم های جدید مراقبت بهداشتی و ابزار های مدیریت اطلاعات نظیر مراقبت یکپارچه ، پزشکی مبتنی برسند پشتیبان تصمیم گیری مبتنی بر کامپیوتر ، برنامه ریزی مراقبت و مسیرهای کلنیکی و تحلیل نتایج ، امکان پذیر شود . هنگامی که EHR به اجرا گذاشته شد ، معمولا" به روش ناهماهنگ و بدون هیچ استانداری انجام می شد . این موضوع بزرگترین مشکل را در مدیریت اطلاعات بهداشتی سراسر جهان ایجاد کرده و داده های بالینی کم کیفیت موجب عدم اتصال به جزایر اطلاعات می شد.

بزرگترین  بحث دردنیای جدید ارائه مراقبت بهداشتی یکپارچه ، فراهم کردن اطلاعات جامع ، معتبر، مرتبط، قابل دسترس ، و به هنگام برای هر عضو تیم مراقبت بهداشتی چه در مراقبت اولیه وچه در مراقبت ثانویه است . بعضی مواقع حتی توزیع داده های کلینیکی مراقبت اولیه بین دو برنامه نرم افزاری مختلف بر روی یک کامپیوتر شخصی که امکان مبادله داده ها بین سایر بیمارستانها و موسسات مراقبت بهداشتی را فراهم می کند ،مشکل یا غیر ممکن است. الزامات مراقبت یکپارچه برای توزیع ومبادله اطلاعات بیمار می تواند با استاندارد سازی معماری منطقی پرونده الکترونیک سلامت به بهترین نحو برآورد شود. معماری در این زمینه به معنای ساختار پرونده الکترونیکی بیش از شکل خاص داده های درون پرونده است .

بنابراین ، معماری یک مدل رسمی از چهار چوب و جنبه های عام پرونده الکترونیک سلامت است و شکل خاص داده ها مهم نیست بلکه آنها موضوع استانداردسازی نیستند. در عوض با یک معماری منطقی استاندارد شده و الزامات یا تغییرات استاندارد شد یه اشکال کاملا" شناخته شده نظیر CORBA  XML,  وغیره توانایی عملیات بین بخشی در سطح فنی بدون داشتن استاندارد در آن سطح ، تضمین شده است . استاندارد سازی معماری ، انعطاف پذیری بیشتری را امکان پذیر خواهد ساخت و با تغییر پذیری احتیاجات رشته های مختلف مراقبت بهداشتی قابل تطبیق خواهد بود.

 

الزامات پرونده الکترونیک سلامت:

سیستم های بالینی ممکن است با ذهنیت متخصصین بهداشتی خاصی طراحی شود ، اما یک معماری EHR باید نیازهای همه متخصصین بهداشتی را برآورده کند . این نیازمندیها برای پرونده الکترونیک سلامت ضروری هستند ودر انفورماتیک بهداشتی به عنوان پایه توسعه پرونده الکترونیک خوب سلامت و سیستم های پرونده الکترونیک سلامت بطور وسیعی پذیرفته شده اند . نکات کلیدی این نیازمندیها عبارتند از :

1.جامعیت:

پرونده الکترونیک سلامت عبارت است از جمع آوری مشاهدات مختلف و ساختارهای داده ها که توسط افراد متعددی در طول زمان در محل های متفاوت ایجا شده است . پرونده الکترونیک یلازم است مخزنی برای اطلاعات مرتبط با پزشکان در آینده باشد و حیات طولانی مراقبت را به صورت ایده ال فراهم کند، بنابراین یک پرونده الکترونیک باید ، توانایی حمایت از محدوده وسیع رشته های مراقبت بهداشتی ، مجموعه ها و انواع داده های ساختمند وهم ورود داده های متن آزاد و حمایت از ارزیابی و تحلیل داده های پر معنی را داشته باشد.

2. ارتباط:

بیماران از یک مکان به مکان دیگری حرکت می کنند وبا بسیاری از فراهم کنندگان مراقبت بهداشتی در بیمارستانها و مراکز مراقبت اولیه مشاوره می کنند از طرفی متخصصین بالینی و محققین نیازمند اطلاعات جمع آوری شده در باره بیمارن جهت بررسی عملکرد و مطالعات مبتنی بر جمعیت هستند . بنابراین EHR  نیازمند ایجاد ارتباط و تشویق آن است . این ارتباط که در منبع دیگری تحت عنوان توانایی عملیات بین بخشی به آن اشاره شده در واقع توانایی توزیع و مبادله داده ها در سطح معنی شناسایی است که پردازش داده ها توسط سیستم ها ی پرونده الکترونیکی را امکان پذیر می کند . توانایی عملیات بین بخشی در معنی شناسی یک پیش نیاز اساسی برای سیستم های پشتیبان تصمیم گیری پیچیده در بین مجموعه های مختلف کلینیکی است .

3. قابليت انتقال:

قابليت انتقال به معنای توانايي حرکت و ترکيب پرونده الکترونيک سلامت بین افراد وموسساتی که از نظر سخت افزار نرم افزار ( سيستم های عامل ، زبانهای برنامه نويسی ، پايگاه داده ها ) وزبانهای ملی ( سيستم های کدگذاری ، زبانهای طبيعی) مستقل هستند .

يک    EHR  مستلزم دسترسی برروی بسياری از برنامه های محاسبه گر ( ترکيب  سيستم های سخت افزاری وسيستم عامل) هم آنهايي که قابل دسترس هستند و هم برنامه های آينده است.

4. ايمنی و محرمانگی:

قابليت ذخيره اطلاعات وارتباط بطور آزاد مسئوليت محرمانگی وپاسخگويی را به دنبال دارد .بنابراين پرونده الکترونيک سلامت بايد توانايي پشتيبانی از محرمانگي ، قوانين ونيازهای اخلاقی از طريق ثبت معتقدانه اقدامات کلينيکی ، اختيار کاربر، کنترل دسترسی ، کنترل متن ومميزی مستمر را داشته باشد.

 5. تحول:

توانايی حمايت از حيات طولانی پرونده الکترونيکی از طريق توانايي سازگاریقبلی وبعدی هم  با پرونده های الکترونيک وهم با سيستم های پرونده الکترونيکی بايد وجود داشته باشد .به عبارتی نرم افزار جديد بايد قادر به انجام فرآيند ويرايش قديمی تر پرونده الکترونيکی باشدو نرم افزار قديمی بايد قادر به انجام فرآيند ويراش جديدتر پرونده الکترونيکی باشد. به منظور اطمينان از اين که هم پرونده الکترونيکی وهم نرم افزار پرونده های الکترونيکی در طول زمان بادوام باقی بماند، سبک توسعه يافته پرونده الکترونيک خوب سلامت(GEHR ) ، استفاده از الگوهای اصلی را پيشنهاد می کند.

اين راهبرد امکان ميدهد تعريف ساختار های بالينی قانونی بين تعاريف هسته و تعاريف بيرونی از هم جدا شود بطورِکه هسته بطور مستقيم ، تنها مفاهيم پايه واساسی را نظير انواع داده های بالِنی ، تبادلات ، تصديق امضاها ، عناوين وغيره را اجرا کند، در حاليکه ابتدا توسط مدلهای شبيه الگوهای اصلی بيرونی از مفاهيم سطح بالا نظير انواع تبادلات ، مشکل بخش و ساختارهای عنوان ترجيحی ، گرفته شده اند.

تنها راه برآورد کردن اين الزامات استاندارد سازی پرونده الکترونيک سلامت در سطح معماری است . اين معماری بايد بر حسب يک مدل اطلاعاتی تعريف شود که حداقل ويژگيهای اطلاعاتی عام اطلاعات بالينی يک پرونده الکترونيک سلامت را شرح دهد و مطابق با معماری استاندارد بوده و تو سط سيستم EHR  فابل فهم باشد.

 

استانداردهاي اصلي مرتبط با معماري پرونده الكترونيك سلامت:

متخصصان كميته اروپايي استانداردها (CEN)  كه يك كميته بين المللي استانداردهاست،استانداردسازي چهار موضوع اصلي مربوط به استانداردهاي پرونده الكترونيك سلامت را تعيين كرده اند.اين چهار موضوع عبارتند از : معماري ،ارتباط ،اصطلاح شناسي و ايمني . در همين ارتباط سازمان بين المللي استانداردها (ISO) كه هدف آن ترويج گسترش استانداردسازي جهاني و فعاليتهاي مربوطه است ،كميته فني را تحت عنوان 512 TC  براي استانداردهاي انفورماتيك بهداشتي تشكيل داده است .

كميته فنيISO   512 ، يك سيستم ارتباطي با ساير سازمانها ي مجموعه سازي استانداردها برقرار ميكند تا در مورد موضوعات همپوشان و هماهنگي محتوا گفتگو كند. اين كميته 5 گروه كاري در سطوح استانداردسازيHER  ،پيام رساني ،ارائه مفهوم بهداشتي ،ايمني و كارتهاي بهداشتي تشكيل داده است. به دليل طبيعت جامع پرونده الكترونيك سلامت ، آنها با اغلب سطوح استانداردسازي مرتبط هستند. كميته اروپايي استاندارد) CEN ( در ارتباط با استانداردهاي اختصاصي معماري پرونده الكترونيكي، استانداردهاي اروپايي را منتشر كرده است.

 

پيش استانداردهاي اروپايي معماري پرونده الكترونيك سلامت :

استاندارد12265

  معماري عمومي EHR ،به عنوان يك پيش استاندارد در سال 1996 پذيرفته شد) 12265ENV ( در اين پيش استاندارد اروپايي اصول پايه معماري براي بيان محتوا و ساختار پرونده هاي الكترونيكي سلامت را تعيين مي كند و بنياني براي استاندارد معماري مرجع جهت مبادله پرونده هاي الكترونيك (بطور كامل يا بخشي از پرونده ) بين سيستم

درباره من

  • 9163858398
  • احمد محمدی (کارشناس ارشد مدیریت فناوری اطلاعات و مهندس نرم افزار)

    مشاور و عضو کمیسیون نظارت و ارزشیابی سازمان نظام مهندسی رایانه ای خراسان رضوی

    بنیانگذار و مالک سایت های SEOparsian.com و SMSparsian.com

    جديدترين مقالات مرتبط با مدیریت فناوری اطلاعات

    ahmad.mohammadi.a@gmail.com

آخرين مطالب بروز شده