آسیب شناسی " استاد" و " دکتر " در بین جامعه دانشگاهی ایران
عبدالرسول خسروی | 26 Dec, 2008, 20:29 | سازماندهی | (922 Reads)

زمانی که برای اولین بار توفیق پیداکردم که اولین درس را در دانشگاه با دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی بوشهر داشته باشم پس از اولین جلسه با اولین کلمه مورد خطاب دانشجو یعنی  " استاد" مواجه شدم. از آن زمان تاکنون با کلمه استاد زیاد مورد خطاب قرار می گیرم. در تابستان امسال که در دوره دکتری دانشگاه فردوسی مشهد پذیرفته شدم  نیز قبل از اینکه در دانشگاه ثبت نام کنم با لقب " دکتر" زیاد مواجهه شدم . زمانی که  جهت ادامه تحصیل وارد دانشگاه شدم این القاب و اصطلاحات در بین دانشجویان خود دوره دکتری نیز زیاد مشاهده کردم هر چند این القاب یک نوع شعف کذایی به انسان می دهد اما این القاب مرا بر آن داشت تا به دنبال پاسخ پرسشهای  که در ذهنم غوطه ور بود ، گشته و هم  برای خودم و هم دیگران متذکر شوم که گفتن این القاب باید با تامل بیشتری صورت گیرد.  پرسشهای از قبیل : استاد کیست؟ استاد چه ویژگیهای باید داشته باشد؟ در یک جامعه چه انتظاراتی از یک استاد  می رود؟ آیا خطاب استاد احساس خوبی به انسان می دهد یا بار مسئولیت فرد را بیشتر می کند؟ دکتر شدن چه شرایط و ویژگیهای دارد؟چه انتظاراتی از یک دانشجوی دکتری می رود؟ زمانی که با عنوان" استاد " و یا "دکتری " فردی را خطاب می دهیم چه هدفی داریم؟

زمانی که با عنوان‌های "استاد" و یا "دکتر" فردی را مخاطب قرار می‌دهیم، هدف این است که این شخص به واسطه‌ی تخصص مورد نظر در حرفه‌ی خویش به چنان درجه‌ای از مهارت رسیده که از همتایانش به طرز بارزی متمایز و برجسته‌تر شده است. حسین پاینده در مقاله‌ای در روزنامه‌ شرق در نقد استاد خطاب قرار دادن خود توسط خبرنگار شرق نوشت: "استاد به هر حال، نشانه‌‌ی تکریم کسی است که این عنوان را به او اطلاق می‌کنید. به بیان دیگر کسی که استاد می‌خوانیمش از نظر گوینده فردی برخوردار از ویژگی‌‌های تحسین برانگیز است." پاینده، در آخرمقاله خود نیز نتیجه می‌گیرد و متذکر می‌شود: که "عنوان‌ استاد حقیقتاً زیبنده محققان طراز اول و صاحب نظران برجسته است". و به زعم وی نبایست هر کسی را استاد مورد خطاب قرار داد. به راستی گفتن این القاب و عناوین  در جایگاه غیر واقعی، چه آسیب هابی بدنبال خواهد داشت؟

Trackback URL: http://fumblog.um.ac.ir/trackback.php?id=203

کاربرد ایکس.ام.ال. در کتابخانه ها
عبدالرسول خسروی | 26 Dec, 2008, 20:22 | سازماندهی | (1953 Reads)
زبان نشانه گذاری گسترش پذیر (XML) به عنوان استانداری برای بازنمود و تبادل داده ها بر روی وب در سال 1998 توسط کنسرسیوم وب جهانی (W3 consortium) توسعه یافت. داده هایی که در قالب XML نشانه گذاری می شوند، به داده هایی ساختارمند تبدیل، و مدارکی خود توصیف بوجود می آورند. این ویژگی موجب استقلال مدارک مبتنی بر XML از هر سکویی (platform) شده، تبادل آنها را میان نظام های ناهمگن ممکن، و بنابراین میان کنش پذیری نظامهای اطلاعاتی را باعث می گردد. ساختار مدارک XML، ساختاری سلسله مراتبی است. این ساختار موجب پردازش بهتر مدارک XML شده، و از سوی دیگر، پیاده سازی و مستندسازی الگوها و فرایندهای بسیار پیچیده (مانند فرایندهای شیمیایی بدن انسان) را میسر می نماید. XML تنها یک زبان نشانه گذاری همانند HTML نیست، بلکه ابزاری برای تولید زبان¬های نشانه گذاری و ساختارمند نمودن داده ها است. به عبارت دیگر، XML همانند HTML، يک مجموعه ثابت از عناصر و فقط محدود به مدارک وب نيست. با استفاده از اين استاندارد، کاربران مي توانند عناصر (يا برچسبهاي) مورد نياز خود را تعريف و در محيط هاي اطلاعاتي ديگر استفاده کنند. اين زبان به عنوان يکی از مشتقات "استاندارد زبان نشانه گذاري تعميم يافته (SGML)" است و مي توان با افزودن قيود معنايي به آن، زبان هاي کاربردي نظير XHTML، RSS، MathML، SSML، و غيره را در آن پياده سازي نمود. زبان نشانه گذاری گسترش پذیر، شامل مجموعه اي از استانداردهاي متنوع با کاربردهاي خاص است که برای ارائه و انتقال داده ها بکار می رود. امکان ذخیره سازی حجم گسترده ای از داده ها، و حل مشکل انتشار الکترونیکی آنها از دیگر مزایای این فناوری است. قابلیت ها و ویژگی های منحصر بفرد این زبان (بازنمود ساختارمند داده ها، خود توصیف بودن و ساختار سلسله مراتبی مدارک، و ...)، گرایش متخصصان و سازمان های فعال در حوزه مدیریت اطلاعات را، به پیاده سازی و دوباره قالب بندی استانداردها و طرح های این حوزه در قالب XML بدیهی می نماید. تلاش های گسترده ای که در این خصوص انجام گرفته، دلیلی بر این مدعاست. پیدایش نظام های فراداده ای مبتنی بر XML، استفاده از XML به عنوان قالب پشتیبان قالب های نمایشی جدید در کتابخانه های دیجیتالی، استفاده از XML به عنوان قالب مشترک برای استانداردهای مربوط به میان کنش پذیری در شبکه های اطلاعاتی (از جمله پروتکل Z39.50)، به عنوان استاندارد پایه در الگوهای معماری نظام های اطلاعاتی (مانند SOA)، و ... بر مبنای این گرایش است. جهت استفاده از ایکس.ام.ال درکتابخانه ها باید با قابلیت های آن آشنا شویم تا  با توقعات منطقی برای استفاده از آن در برطرف کردن نیازهای خود در کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانس گام برداریم. ایکس. ام. ال به ایجاد استاندارد در قالبهای ذخیره اطلاعات می پردازد.
Trackback URL: http://fumblog.um.ac.ir/trackback.php?id=202

بررسی وضعیت کاربران اینترنت بر حسب مناطق مختلف تا سال 20087
عبدالرسول خسروی | 26 Dec, 2008, 17:26 | سازماندهی | (786 Reads)
بررسی وضعیت کاربران  اینترنت بر حسب مناطق مختلف  تا  سال 2008
ردیف نام قاره جمعیت کاربران اینترنت 2000  کاربران اینترنت 2008 به نسبت جمعیت   به نسبت دنیا
1 آسیا 3776181949 114304000 578538257 3/15% 5/39%
2 آفریقا 955206348 4514400 51065630 3/5% 5/3%
3 اروپا 800401065 105096093 384633765 1/48% 3/26%
4 آمریکای لاتین 576091673 18068919 139009209 1/24% 5/9%
5 آمریکای شمالی 337167248 108096800 248241969 6/73% 17%
6 خاورمیانه 197090443 3284800 41939200 3/21% 9/2%
7 اقیانوسیه 33981562 7620480 20204331 5/59% 4/1%
4 جمع 6676120288 360985492 1463632361 100% 9/21%
 
Trackback URL: http://fumblog.um.ac.ir/trackback.php?id=197

مستند سازی
عبدالرسول خسروی | 26 Dec, 2008, 17:22 | سازماندهی | (1697 Reads)

مستند سازی در واژگان فنی بیشتر با واژه های مهار مستند، مهار واژگانی، کنترل واژگان، بازبینی مستند و ... می شود و معادل Authority control  در زبان انگلیسی است. در فرهنگ فشرده علوم کتابداری و اطلاع رسانی چنین تعریفی از آن ارائه گردیده است: "کنترل اصطلاحات نمایه یا نقاط دستیابی با استفاه از سیاهه اصطلاحات کنترل شده یا قابل پذیرش، به منظور حفظ یکدستی در نمایه سازی."  اصطلاحنامه کتابداری نیز در تعریف برگه مستند[1]  چنین می گوید: برگه ای رسمی که شکل برگزیده یک سرعنوان رادر فهرست نشان می دهد. هر گاه این سرعنوان برای مولف شخصی باشد، باید منابع و مآخذ مشخص شکل برگزیده و نیز شکلهای گوناگون نام مولف در آن قید شود. در این صورت بدان برگه مستند نامها می گویند. اگر سر عنوان برای یک مولف سازمانی باشد، تاریخ تأسیس آن سازمان و تغییرات نام سازمان مزبور را در برگه یادداشت می کنیم، در اینصورت بدان برگه مستند تنالگانی گویند در صورتیکه  این سرعنوان مربوط به موضوع باشد باید علاوه بر شکل صحیح موضوع کلیه مترادفها و ارجاعها و یاداشتهای توضیحی لازم روی برگه قید شود، در اینصورت برگه مستند موضوعی نام دارد. اصولاً کنترل واژگان روشی است که در نظامهای بازیابی اطلاعات به منظور از میان برداشتن نارسائیها و معایب موجود در واژگان طبیعی مورد استفاده قرار می گیرد. نقش کنترل واژگان در زمان ذخیره اطلاعات تطبیق دادن واژه های در نظر گرفته شده با استانداردها است که به منظور فهم روابط بین لغات و متحدالشکل نمودن آنها صورت می گیرد. در زمان کاوش اطلاعات نیز نقش کنترل واژگان در اختیار قرار دادن سیاهه ای از اصطلاحات استاندارد و ارجاع واژه های غیر استاندارد به واژه های مترادف و مرتبط است(Chemis, Alice Janosko,1999). به منظور حفظ یکدستی و جلوگیری از ریزش کاذب[2] در هنگام بازیابی اطلاعات یک نظام باید شناسه ها به گونه ای تهیه و هماهنگ شوند که هر کاوشگر با واژه یا اصطلاحی بتواند اطلاعات مورد نظر خود را بازیابی نماید. به همین منظور با استفاده از شیوه های مستند سازی، اصطلاحات یک نظام اطلاعاتی (مانند فهرستها ، پایگاههای اطلاعاتی و...) مستند شده و ارجاعات لازم برای بازیابی آنها ساخته می شود. مستند سازی مشتمل بر فرایندی است که هر دو مقوله فهرستنویسی توصیفی و تحلیلی (موضوعی)را در برمی گیرد.  به منظور تحقق هدف فهرست به منزله ابزاری جهت بازیابی تمامی آثار نویسنده ای معین یا تمامی آثار پیرامون موضوعی خاص نقاط بازیابی در پیشینه های کتابشناختی یک فهرست تحت قاعده درآورده و مستند می شود(چان، لوئیس مای ، 1379).

Trackback URL: http://fumblog.um.ac.ir/trackback.php?id=40

FRBR
عبدالرسول خسروی | 26 Dec, 2008, 17:22 | سازماندهی | (767 Reads)

بعد از سالهاي 1971  محيطي كه درآن اصول و استانداردهاي فهرستنويسي عمل مي كنند، تغيير چشمگيري كرده است. عوامل موثر بر اين تغيير پيدايش و توسعه مداوم نظامهاي خودكار براي توليد وپردازش داده هاي كتابشناختي و رشد پايگاههاي بزرگ مقياس، در سطح ملي و بين المللي، كه در بر دارنده ركوردهاي چندين كتابخانه شركت كننده در برنامه هاي فهرستنويسي مشترك مي باشند، بوده است رشد فهرستنويسي مشترك نه تنها ناشي از فرصت هايي بوده است كه فناوري هاي نوين باخود به ارمغان آوردند، بلكه همچنين، متاثر از نياز فزاينده به كاهش هزينه هاي فهرستنويسي از طريق كاهش دورباره كاريها در فهرستنويسي بوده است. فشارهاي اقتصادي نيز كتابخانه ها را واداشت تا در جهت ساده كردن فرايند فهرستنويسي و انجام فهرستنويسي "سطح كمينه" تلاش كنند، بدان منظور كه با رشد بي وقفه برونداد نشر، همگام شوند. در روي ديگر سكه، تلاشهاي فزاينده اي براي سازگارشدن با قوانين و روشهاي فهرستنويسي  به منظور كنار آمدن با تغيير ناشي از پيدايش اشكال جديد نشر الكترونيكي و ظهور دسترسي شكبه اي به منابع اطلاعاتي وجود داشته است. همچنين، يك نياز شناخته شده براي پاسخگويي موثر به طيف روز افزوني از انتظارات و نيازهاي كاربران به همان اندازه مهم بوده است  .  مدل اف.آر.بي.آر. درجهت پاسخگويي به اين تغييرات و بر طرف كردن نيازهاي كاربران در سال 1997 منتشر شد.درحال حاضر اصطلاح شناسی اف.آر.بی.آر، روابط و وظایف کاربری، پس از توجه به محیط دیجیتالی امروز ما را در بررسی سنت های فهرستنویسی یاری می دهند. این کار از طریق ایفلا در سطح جهان گسترده شده است و یک الگوی مفهومی را برای سال های پیش رو به ما ارائه می دهد. امروزه بسياري از موسسات توليد و فروش ركوردهاي كتابشناختي براي رسيدن به كاركردهاي ركوردها ي كتابشناختي از اين مدل در طراحي نظامهاي جديداستفاده نموده اند و روز به روز نيز بر اين نوع پروژه ها افزوده مي شود.  از آنجايي كه  يكي از اهداف  اصلي اين مدل پيشنهاد يك سطح كاركردي  بنيادي براي پيشينه هاي توليد شده توسط نهادهاي كتابشناختي ملي بوده است، سياست فهرستنويسي كشور ايران نيز بايد به اين سوي حركت كند تا بتوان با پيشرفت ها و استانداردهاي حوزه سازماندهي دانش همراه و همگام شد. پژوهش هاي انجام شده در سالهاي اخير دراين زمينه اهميت اين مدل وتاثير آن را درآينده فهرستنويسي نمايان مي سازد و ضرورت دارد كه فهرستنويسان با ساختار اين مدل بيشتر آشنا شوند و كارهاي پژوهشي بيشتري در سطح ملي دراين خصوص صورت گيرد  

 

Trackback URL: http://fumblog.um.ac.ir/trackback.php?id=150

گفت ‌وگوي اختصاصي سايت بُنا با " عبدالرسول خسروي " عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر
عبدالرسول خسروی | 22 Dec, 2008, 09:17 | سازماندهی | (688 Reads)

متن کامل مصاحبه خبرگزاری بنا با آقای عبدالرسول خسروی در سایت زیر ببینید:

http://www.bona.ir/details.php?id=1105_0_5_0_C

Trackback URL: http://fumblog.um.ac.ir/trackback.php?id=177

سازماندهی دانش چیست؟
عبدالرسول خسروی | 12 Nov, 2008, 09:25 | سازماندهی | (1137 Reads)

سازماندهی دانش عبارت است از توصیف و سازماندهی محتوا، ویژگی ها، اهداف اسناد به گونه ای که برای کسانی که در جستجوی این اسناد یا پیامهای نهفته در آنها هستند، دسترس پإیر شوند. سازماندهی دانش، همه انواع و شیوه های نمایه سازی، چکیده نویسی، رده بندی، گسترش ها در ایران، فهرستنویسی،مدیریت مدارک، کتابشناسی و ایجاد پایگاههای اطلاعتی متنی و کتابشناختی برای بازیابی اطلاعات را در بر می گیرد. سازماندهی دانش یکی از حوزه های تخصصی رشته کتابداری است که امروزه جایگاه ویژه ای داشته و کتابها و مقالات و همایشهای متعددی در سطح  دنیا منتشر و برگزار می شود. اینجانب تصمیم گرفتم با توجه به علاقه مندی و سابقه کار در این حوزه به مطالعه و انتشار مطالبی پرداخته و از این طریق با کتابداران و علاقه مندان این حوزه ارتباط برقرار کرده مطالبی را انتشار نمایم

Trackback URL: http://fumblog.um.ac.ir/trackback.php?id=29